Motor ve Araç Tekniği Ehliyet Sınav Soruları 9
25 soru · Her cevaptan sonra doğru şık ve açıklama gösterilir.
Bu testteki 25 soru yalnızca Motor ve Araç Tekniği dersinden; öne çıkan konular: hava filtresi, karter, hararet, rot ayarı ve otomatik vites. Her cevaptan sonra doğru şık ve açıklama gösterilir. Bitirince Motor ve Araç Tekniği 10 ile devam edin; tüm motor ve araç tekniği testleri.
Dizel motorlarda yakıt, sıkıştırılmış sıcak havanın içine çok yüksek basınçla püskürtülmelidir. Bu basıncı oluşturan ve yakıtı ateşleme sırasına göre enjektörlere gönderen parça yakıt enjeksiyon pompasıdır.
Yakıtın yolu: depo → besleme pompası → yakıt filtresi → enjeksiyon pompası → enjektörler → silindir.
Akılda kalsın: Enjektöre basıncı enjeksiyon pompası verir.
Hava filtresi, motorun emdiği havadaki toz, kum ve diğer parçacıkları tutarak silindirlere temiz hava girmesini sağlar. Kirli hava silindir, piston ve segmanların hızla aşınmasına yol açar.
Hava filtresi tıkandığında motor yeterli hava alamaz; güç kaybı, yakıt tüketiminde artış ve egzozdan siyah duman görülebilir.
Akılda kalsın: Temiz hava, uzun ömür.
Aks, tekerlekleri taşıyan ve hareketi tekerleklere ileten yürür aksam/güç aktarma parçasıdır; motorun içinde ya da üzerinde yer almaz.
Supap, piston ve manifoldlar ise motorun yapısında bulunur: Pistonlar silindirde gidip gelir, supaplar giriş ve çıkışı kontrol eder, manifoldlar karışımı silindirlere taşır ve egzoz gazını dışarı yönlendirir.
Akılda kalsın: Aks yürür, motor üretir.
Su soğutmalı motorlarda motorda ısınan soğutma sıvısı radyatöre gelir; radyatör peteklerinden geçen hava sıvıyı soğutur ve sıvı tekrar motora gönderilir. Bu nedenle radyatör soğutma sisteminin temel parçasıdır.
Soğutma sisteminin diğer parçaları arasında su pompası, termostat, vantilatör (fan), hortumlar ve genleşme kabı sayılabilir. Karter yağlama, külbütör supap mekanizması, karbüratör ise yakıt sistemine aittir.
Akılda kalsın: Radyatör motoru serinletir.
Tekerlek ve lastik üzerinde ağırlık dağılımı eşit değilse yani tekerlekler balanssızsa, belirli hızlarda tekerlek dönerken titreşim oluşur ve bu direksiyona yansır.
Balans ayarı, jant üzerine küçük ağırlıklar takılarak yapılır. Lastik değişiminden sonra veya titreşim fark edildiğinde balans yaptırmak gerekir.
Akılda kalsın: Titreme varsa balans yaptır.
Akü içindeki elektrolit, saf su ile sülfürik asitten oluşur. Kullanım sırasında azalan kısım çoğunlukla sudur; bu nedenle seviye düştüğünde aküye saf (damıtık) su eklenir.
Musluk suyu içindeki mineraller akü plakalarına zarar verebilir. Asit eklemek ise elektrolitin yoğunluğunu bozar; bu yüzden asit takviyesini sürücü değil, gerekirse yetkili servis yapar.
Akılda kalsın: Eksilen su, eklenen saf su.
Yağ çubuğu üzerinde en az ve en çok seviyeyi gösteren iki işaret bulunur. Doğru ölçümde yağ izinin iki çizgi arasında, tercihen üst çizgiye yakın olması gerekir.
Ölçüm, araç düz zeminde ve motor durdurulduktan bir süre sonra yapılmalıdır. Çubuk çekilip silinir, yeniden yerine takılıp tekrar çekilerek seviye okunur. Seviye alt çizgiye yakınsa aynı özellikte yağ eklenir; fazla yağ koymaktan da kaçınılır.
Akılda kalsın: Yağ iki çizgi arasında.
Sinyal lambalarının yanıp sönmesini sağlayan eleman flaşördür (sinyal rölesi). Flaşör arızalandığında sinyal lambaları hiç yanmayabilir veya sürekli yanık kalabilir.
Sinyal çalışmıyorsa sigorta, ampul ve bağlantı kabloları da kontrol edilmelidir. Sinyal vermeden dönüş yapmak diğer sürücüleri yanıltır; bu nedenle arıza giderilmeden yola çıkılmamalıdır.
Akılda kalsın: Yanıp sönmeyi flaşör yapar.
Yağ göstergesi (birçok araçta yağ basıncı ikaz lambası), motorun yağlama sistemindeki basıncı sürücüye bildirir.
Sürüş sırasında yağ ikaz lambası yanarsa motor yeterince yağlanmıyor demektir. Bu durumda araç güvenli bir yerde durdurulmalı, motor kapatılmalı ve yağ seviyesi kontrol edilmelidir; aksi hâlde motor ciddi hasar görebilir.
Akılda kalsın: Yağ basıncı = motorun can damarı.
Kısa devre veya arıza nedeniyle devreden normalden yüksek akım geçerse kablolar ısınır ve yanabilir. Sigorta, akım belirlenen sınırı aştığında içindeki ince telin erimesiyle devreyi keser ve kabloları, donanımı korur.
Her devre için uygun amper değerinde sigorta kullanılır. Sigorta atmışsa aynı amper değerinde yenisi takılır; sürekli atıyorsa devredeki arıza giderilmelidir.
Akılda kalsın: Sigorta kendini feda eder, devreyi korur.
Dizel motorlarda yakıt deposundan alınan yakıt, filtrelerden geçirilip enjeksiyon pompası ile yüksek basınca çıkarılır ve enjektörler aracılığıyla silindirlere püskürtülür. Yanma için gereken temiz hava ise hava filtresi üzerinden alınır.
Bu parçaların hepsi, motora doğru miktarda yakıt ve havanın ulaştırılmasını sağlayan yakıt sistemine aittir. Herhangi birindeki arıza; güç kaybına, fazla yakıt tüketimine ve egzozdan siyah duman çıkmasına yol açabilir.
Akılda kalsın: Pompa basar, enjektör püskürtür, filtre temizler.
Rot ayarı, ön tekerleklerin birbirine göre açısını (toe ayarı) belirler. Ayar bozulduğunda tekerlekler tam düz ilerlemez, yola hafifçe sürtünerek yuvarlanır.
Bu sürtünme sonucunda ön lastiklerin iç veya dış kenarlarında düzensiz aşınma oluşur. Ayrıca araç düz yolda bir tarafa çekebilir ve direksiyon ortada durmayabilir.
Akılda kalsın: Rot bozuksa ön lastik kenardan yer.
Yarım debriyajda debriyaj tam kavramaz; balata ile baskı yüzeyi arasında sürekli kayma ve sürtünme oluşur. Bu yüzden sürekli yarım debriyaj kullanımında debriyaj balatası aşınır.
Sürtünme ısıya dönüşür, balata yanar ve kısa sürede debriyaj kaçırmaya başlar. Yarım debriyaj yalnızca kalkış ve çok düşük hızlı manevralar gibi kısa anlarda kullanılmalıdır.
Akılda kalsın: Debriyajı ya tam bas ya tam bırak.
Çok sıcak metal parçalar aniden soğuk suyla temas ederse farklı bölgeler farklı hızda büzülür. Bu ani sıcaklık değişimi metalde gerilme oluşturur ve motor bloğunun veya silindir kapağının çatlamasına neden olabilir.
Motor hararet yaptığında güvenli bir yerde durup motorun soğumasını beklemelisiniz. Sıcak motorda radyatör kapağını açmak da tehlikelidir; basınçlı ve kaynar soğutma sıvısı fışkırarak yanığa yol açabilir.
Akılda kalsın: Önce soğut, sonra doldur.
Zincir tahrikli motosikletlerde motorun gücü tahrik zinciri ile arka tekerleğe iletilir. Arka teker sökülüp takılırken tekerleğin konumu değişeceğinden zincirin gerginliği yeniden ayarlanmalıdır.
Fazla gevşek zincir dişliden atlayabilir veya çıkabilir; fazla gergin zincir ise dişlileri, zinciri ve yatakları çabuk aşındırır. Ayrıca tekerleğin düz hizada takılması da önemlidir.
Akılda kalsın: Teker yerine, zincir ayarına.
Motor boğulduğunda silindirlerde ve bujilerde fazla yakıt birikmiştir. Gaz kelebeği tamamen açılarak marş yapıldığında silindirlere bol hava girer, fazla yakıt atılır ve karışım normale döner.
Jikle ise karışımı zenginleştirdiği için boğulmuş motorda kullanılmamalıdır.
Akılda kalsın: Jikle boğulmayı artırır.
Karter, motor bloğunun alt kısmına bağlanan ve motor yağını depolayan haznedir. Yağ pompası yağı karterden çekerek motorun hareketli parçalarına gönderir; yağ görevini tamamlayınca yeniden kartere döner.
Karterin altında yağ boşaltma tapası bulunur. Yağ değişiminde eski yağ bu tapadan boşaltılır, yeni yağ ise motorun üstündeki yağ doldurma kapağından konur.
Akılda kalsın: Yağ karterde bekler, pompa ile dolaşır.
Şarj göstergesi ya da akü şarj ikaz ışığı, alternatörün aküyü şarj edip etmediğini sürücüye bildirir. Kontak açıldığında yanar, motor çalışıp alternatör üretime başlayınca söner.
Motor çalışırken şarj ışığı yanarsa alternatör elektrik üretmiyor demektir; araç bir süre aküyle çalışır, ancak akü bitince durur. Bu durumda en kısa sürede servise başvurmalısınız.
Akılda kalsın: Şarj ışığı yanarsa alternatöre bak.
Motorun emdiği havadaki toz, kum ve kir hava filtresi tarafından tutulur. Böylece silindire temiz hava girer, piston ve silindir yüzeylerinin aşınması önlenir.
Kirlenen hava filtresi motora giden hava miktarını azaltır; bu da güç kaybına ve yakıt tüketiminin artmasına yol açar. Filtre düzenli olarak kontrol edilip gerektiğinde değiştirilmelidir.
Akılda kalsın: Hava filtresi havayı, yağ filtresi yağı süzer.
Karter, motor bloğunun alt kısmına bağlanan ve motor yağının toplandığı hazne şeklindeki motor parçasıdır. Krank milinin bulunduğu bölümü alttan kapatır.
Yağ pompası yağı karterden alarak motordaki parçalara gönderir; görevini tamamlayan yağ yeniden kartere döner. Karterin altındaki tapa, yağ değişiminde yağın boşaltılması için kullanılır.
Akılda kalsın: Karter motorun altında, yağ karterde.
Far değiştirildiğinde veya far ünitesine müdahale edildiğinde ışık huzmesinin yönü değişebilir. Bu nedenle far ayarı yapılarak ışıkların yolu doğru aydınlatması ve karşıdan gelen sürücülerin gözünü kamaştırmaması sağlanır.
Ayarsız farlar ya yolu yeterince aydınlatmaz ya da yukarı bakarak diğer sürücüleri rahatsız eder.
Akılda kalsın: Doğru far, doğru yol.
Manuel vitesli araçlarda akü bittiğinde araç itilerek vitese takılıp çalıştırılabilir. Otomatik vitesli araçlarda ise bu yöntem işe yaramaz; çünkü motor durduğunda tekerleklerin dönüşü motora aynı şekilde aktarılamaz.
Ayrıca otomatik vites kutusunun yağlanması büyük ölçüde motor çalışırken sağlandığından, aracı itmek veya çekerek çalıştırmaya çalışmak vites kutusuna zarar verebilir. Akü bittiğinde takviye kablosuyla çalıştırma veya yetkili yardım tercih edilmelidir.
Akılda kalsın: Otomatiği itme, çekme.
Direksiyon sistemi, sürücünün direksiyon simidine uyguladığı hareketi ön tekerleklere ileterek aracın istenen yöne dönmesini sağlar.
Sistem; direksiyon simidi, direksiyon mili, direksiyon kutusu, rot kolları ve rot başlarından oluşur. Günümüz araçlarının çoğunda hidrolik veya elektrikli yardımcı sistemler direksiyonu çevirmeyi kolaylaştırır.
Akılda kalsın: Direksiyon tekerleğe yön verir.
Soğutma sistemi çalışırken hortumların içindeki su sıcak ve basınçlıdır. Çatlak bir hortum her an patlayabilir; bu da soğutma suyunun hızla kaybına ve motorun hararet yapmasına yol açar.
Bu nedenle çatlak, sertleşmiş ya da şişmiş hortumlar yenisiyle değiştirilir. Bant, yapıştırıcı ya da ip ile yapılan onarım güvenilir değildir.
Akılda kalsın: Geçici onarım güvenlik sağlamaz.
Motorda üretilen gücün tekerleklere iletilmesini sağlayan parçaların tümüne güç aktarma organları denir. Bunlar sırasıyla debriyaj, vites kutusu, şaft, diferansiyel ve akslardır.
Önden çekişli araçlarda şaft bulunmaz; vites kutusu ve diferansiyel tek gövdede birleşir ve hareket doğrudan ön aks millerine iletilir.
Akılda kalsın: Motor üretir, aktarma organları taşır.
Yanlışlarınız kaybolmasın. Ücretsiz hesap açarsanız çözdüğünüz sorular kaydedilir ve en çok zorlandığınız dersi panelinizde görürsünüz.
Ücretsiz hesap aç Premium nedir?Motor ve araç tekniği soruları e-Sınavda nasıl gelir?
e-Sınavda motor ve araç tekniği dersinden 9 soru gelir. Soru sayısı az görünse de adayların en çok puan kaybettiği derslerden biridir; çünkü sorular günlük hayatta pek karşılaşılmayan teknik kavramlar içerir. İyi haber şu ki motor soruları büyük ölçüde birbirini tekrar eder: Hangi gösterge ışığının ne anlama geldiği, hangi arızanın hangi belirtiyle ortaya çıktığı gibi.
En sık sorulan başlıklar
- Motor çalışma prensibi: Dört zamanlı motor, sıkıştırma, ateşleme; benzinli ve dizel motor farkı.
- Soğutma ve yağlama: Termostat, radyatör, hararet; yağ basıncı ikaz lambası ve yağ seviyesi kontrolü.
- Elektrik sistemi: Akü, şarj dinamosu (alternatör), marş motoru, akü takviyesinde kablo bağlama sırası.
- Fren ve direksiyon: ABS, fren hidroliği, balata ve kampana, rot ayarı ve balans.
- Lastikler: Diş derinliği, hava basıncı, düzensiz aşınmanın sebepleri.
- Gösterge paneli: İkaz ve uyarı lambalarının renkleri ve anlamları.
Nasıl çalışmalı?
Motor sorularını ezberlemek yerine "belirti → sebep" eşleştirmesi yaparak çalışın: Egzozdan mavi duman çıkması yağ yakmayı, beyaz duman su ya da antifriz yakmayı, siyah duman zengin karışımı gösterir. Gösterge ışıkları için gösterge ikaz ışıkları sayfası, konu anlatımı için motor ve araç tekniği dersleri işinizi kolaylaştırır.
Bu testler nasıl hazırlandı?
Motor ve Araç Tekniği testlerindeki sorular yalnızca bu dersten seçilir ve her soru yalnızca bir testte yer alır; böylece testleri sırayla çözdüğünüzde dersin tüm soru havuzunu tekrar etmiş olursunuz. Her soruda doğru cevabın yanında neden doğru olduğunu anlatan açıklama bulunur. Tüm dersleri karışık ve gerçek e-Sınav formatında (50 soru, 45 dakika) denemek için ehliyet sınav soruları sayfasındaki genel testlere geçebilirsiniz.