İş makinesi ehliyeti: operatörlük belgesi ve G sınıfı

İş makinesi kullanmak isteyenlerin en çok karıştırdığı konu, operatörlük belgesi ile G sınıfı ehliyet arasındaki farktır. İkisi farklı belgelerdir ve sırayla alınır. Bu sayfada farkı, başvuru sırasını ve kurs yapısını resmî kaynaklara göre anlattık.

Operatörlük belgesi ile G sınıfı arasındaki fark

• Operatörlük belgesi (İş Makinesi Kullanma Yetki Belgesi): MEB'e bağlı yetkili kurumlarda açılan iş makineleri sürücü (operatörlük) kurslarını bitirip sınavı geçenlere verilir. Hangi makine için kurs alındıysa o makineyi kullanma yeterliliğini gösterir.
• G sınıfı ehliyet: Karayolları Trafik Yönetmeliği'ne göre iş makinesi türündeki motorlu araçları kullanacaklara verilen sürücü belgesidir. 18 yaşını bitirmiş olmak gerekir. G sınıfı ehliyet ayrıca M sınıfı (moped) araçları kullanma yetkisi de verir.

Hangi sırayla alınır?

1. Kullanacağınız makine türü için operatörlük kursuna katılıp sınavı geçerek İş Makinesi Kullanma Yetki Belgesini alırsınız.
2. Bu belgeyle bir motorlu taşıt sürücüleri kursuna G sınıfı sertifika için kaydolursunuz. MEB Özel MTSK Yönetmeliği'ne göre G sınıfı kaydı için operatörlük belgesine sahip olmak şarttır.
3. Kurs ve sınavları geçtikten sonra sertifikanız G sınıfı ehliyete dönüştürülür.

Not: Yönetmelikte G sınıfı adayları, diğer sınıflar için zorunlu olan K sınıfı sürücü aday belgesi şartının dışında tutulmuştur.

Operatörlük kursları nasıl?

MEB'in iş makineleri sürücü (operatörlük) eğitim kursları yönergesinde makineler gruplara ayrılmıştır. Örneğin:

• İnşaat ve hafriyat makineleri: dozer, ekskavatör, greyder, yükleyici, beton pompası, mobil vinç, damperli kamyon gibi
• Yük taşıma ve kaldırma makineleri: forklift, transpalet, kaldırma makineleri gibi
• Tarım makineleri: çeşitli hasat makineleri
• Yol ve özel amaçlı makineler: asfalt serici, silindir, kule vinç gibi
• Tesis, liman ve havalimanı ekipmanları

Kurs süreleri makineye göre değişir: kısa programlar 18 saat civarındayken birçok program yaklaşık 60 saattir (teori ve uygulama), en uzun programlar 90 saati aşar. Kurs sonunda teorik ve uygulamalı sınav yapılır; uygulamada makinenin parçalarını tanıma ve kullanım becerileri değerlendirilir.

Her makine için ayrı program olduğundan belge, eğitimini aldığınız makine türü için geçerlidir. Farklı bir makine kullanacaksanız o makinenin programını da almanız gerekebilir.

Dikkat edilmesi gerekenler

• Kursun MEB tarafından yetkilendirilmiş bir kurumda açıldığından emin olun.
• "Kurs almadan belge" vaat eden ilanlara itibar etmeyin; sahte belge kullanımı cezai sonuç doğurur ve iş kazalarında ağır sorumluluk getirir.
• İş makinesini karayolunda sürecekseniz G sınıfı ehliyete de ihtiyacınız vardır.

Hangi makine için hangi belge? Örnekler

• Depo veya fabrika içinde forklift kullanmak: Forklift operatörlüğü için ilgili kursu bitirip İş Makinesi Operatörlük Belgesi almanız gerekir. Makineyi karayolunda sürmeyecekseniz bu belge işvereninizin aradığı temel belgedir.
• Şantiyede ekskavatör veya kazıcı yükleyici kullanmak: Makineye özel operatörlük belgesi gerekir. Makineyi bir şantiyeden diğerine karayolu üzerinden kendiniz götürecekseniz G sınıfı ehliyete de ihtiyacınız olur.
• Mobil vinç kullanmak: Mobil vinç operatörlük belgesi gerekir; vinç karayolunda kendi gücüyle sürülecekse G sınıfı ehliyet de aranır. Kamyon üzerine monteli vinçlerde ise aracı sürmek için C sınıfı ehliyet gerekir.
• Traktör kullanmak: Lastik tekerlekli traktör iş makinesi değildir; F sınıfı ehliyetle kullanılır. B sınıfı ehliyetiniz varsa F sınıfı da buna dahildir.

Kısacası operatörlük belgesi "bu makineyi kullanmayı biliyorum" demektir; G sınıfı ehliyet ise "bu makineyi trafikte sürebilirim" demektir. İş ilanlarında hangisinin istendiğini okurken bu ayrımı akılda tutun.

Belgemin geçerli olduğunu nasıl kontrol ederim?

MEB'e bağlı kurumlarda alınan belgeler, e-Devlet'te Millî Eğitim Bakanlığının "İş Makinesi Operatörlük Belgesi" ve "Yaygın Eğitim Sertifika Belgesi Sorgulama" hizmetlerinden görüntülenebilir. İşverenler de "İş Makinesi Operatörlük Belgesi Doğrulama" hizmetiyle belgenin gerçekliğini kontrol edebilir. Kurs bitirdiğiniz hâlde belgeniz görünmüyorsa kursu aldığınız kuruma başvurun.

Belgeyi aldıktan sonra da makineyi kullanırken iş güvenliği kurallarına uymak operatörün sorumluluğudur. Kurs sırasında öğrendiğiniz yük kapasitesi sınırları ve günlük kontroller, belgenin kendisi kadar önemlidir.

Sık sorulan sorular

İlgili sayfalar

• Ehliyet sınıfları ve yaş şartları
• Ehliyet için gerekli belgeler
• SRC belgesi