Ehliyet Deneme Sınavı
Gerçek e-Sınav formatında: 50 soru · 45 dakika · geçme puanı 70. Cevaplar sınav bitince gösterilir.
- 50soru
- 45dakika
- 70geçme puanı
- 2puan / soru
Sorular gerçek sınavdaki gibi dağıtılır: Trafik ve Çevre 23, İlk Yardım 12, Araç Tekniği 9, Trafik Adabı 6. Cevaplarınızı sınav bitene kadar değiştirebilirsiniz. Süre dolunca sınav otomatik biter.
Süresiz pratik modu: aynı dağılımla 50 soru, her cevaptan sonra açıklama →
Karayolları Trafik Yönetmeliği'ne göre, aksine bir işaret yoksa otomobiller için azami hız: yerleşim yeri içinde 50 km/saat, yerleşim yeri dışındaki şehirlerarası çift yönlü karayollarında 90 km/saat, bölünmüş yollarda 110 km/saat ve otoyollarda 120 km/saattir.
Hatırla: Çift yönlü şehirlerarası yol = 90 km/saat.
Bu levha, sürücülere yakın bölgede karavan veya çekme karavan için park ve konaklama alanı bulunduğunu bildirir.
Karavan park alanı levhası, yolculuk yapanlara karavanlarını güvenli şekilde park edebilecekleri ve konaklayabilecekleri resmi alanların bulunduğunu gösterir. Bu levha sayesinde karavan sahipleri uygun kamp noktalarını kolayca bulur. Genellikle turistik bölgelerde, doğa parklarında veya otoyol kenarındaki dinlenme tesislerinde kullanılır.
Sürücü ne yapmalı? Levhayı gördüğünde karavan veya çekme karavanıyla bu alana yönlenmeli, park kurallarına uymalıdır.
Levhanın tüm ayrıntıları: Karavan Park Alanı Levhası.
Asli kusur, trafik kazasında sürücünün temel ve en önemli hatayı yaptığı anlamına gelir. 'Kavşaklarda geçiş önceliğine uymak' bir hata veya kusur değil, tam tersine her sürücünün yapmakla yükümlü olduğu doğru bir davranıştır. Trafik kurallarına uymak, kazaları önlemek için yapılan bir eylemdir ve bu yüzden bir sürücüyü kusurlu yapmaz. Asli kusur, bir kuralın ihlal edilmesiyle ortaya çıkar; kurala uyulmasıyla değil.
Akılda kalsın: Kural ihlali = asli kusur, kurala uymak = kusur değil.
Bu levha, sürücülere otoyolun sona erdiğini ve farklı yol kurallarının geçerli olduğunu bildirir.
Otoyol bitişi levhası, sürücülere kontrollü erişime sahip otoyolun sona erdiğini gösteren bilgi işaretidir. Üzerinde otoyol sembolü bulunur ve kırmızı çizgiyle bu yolun sona erdiği belirtilir. Bu levha sayesinde sürücüler otoyol kurallarının artık geçerli olmadığını bilir, hızlarını ve sürüş davranışlarını yeni yol koşullarına göre ayarlar. Genellikle otoyol çıkışlarında, şehir girişlerinde ve tali yolların başlangıcında kullanılır.
Sürücü ne yapmalı? Levhayı gördüğünde sürücü otoyolun bittiğini bilmeli, hızını düşürmeli ve yeni yol kurallarına uymalıdır.
Levhanın tüm ayrıntıları: Otoyol Bitişi Levhası.
Trafik görevlisinin işaretleri, ışıklı işaretlerden ve levhalardan önce gelir. Görevli, vücudunun duruşuyla trafiği yönlendirir: önü (yüzü) veya arkası (sırtı) dönük olan yönlerden gelen araçlar için bu duruş 'dur' anlamına gelirken, yan tarafının dönük olduğu yönlerden gelen araçlar için 'geç' anlamına gelir.
Bu durum, ışıklı işaret cihazındaki kırmızı ve yeşil ışığa benzetilebilir: görevlinin göğsü ve sırtı kırmızı ışık, yanları ise yeşil ışık gibidir. Sürücüler görevliye yaklaşırken onun duruşunu dikkatle izlemeli, işaretleri tereddütte bırakıyorsa yavaşlayarak bekleme tarafında kalmalıdır.
Akılda kalsın: Yüz ve sırt dur der, yan geç der.
Bu levha, sürücülere acil durumlarda Jandarma’ya 112 üzerinden ulaşabileceklerini bildirir.
Jandarma acil ihbar levhası, sürücülere bulunduğu bölgede Jandarma sorumluluğunda olduklarını ve acil bir durumda 112 numarasını arayabileceklerini gösterir. Üzerinde Jandarma amblemi ve 112 numarası yer alır. Bu levha sayesinde sürücüler güvenlik, trafik düzeni veya acil olaylarda hızlıca Jandarma’ya ulaşabilir. Genellikle şehir girişlerinde, kırsal bölgelerde ve otoyol kenarlarında kullanılır.
Sürücü ne yapmalı? Levhayı gördüğünde acil durumda 112’yi arayarak Jandarma’ya ulaşabileceğini bilmeli.
Levhanın tüm ayrıntıları: Jandarma Acil İhbar Levhası.
Yaya geçidinin önünde duran bir araç, çoğunlukla bir yayanın geçmekte olduğunu veya geçmek üzere olduğunu gösterir. Duran araç aynı zamanda yan şeritten gelen sürücünün görüşünü kapatır; yaya, duran aracın önünden çıkıp yan şeride adım attığında ancak son anda fark edilir.
Trafik mevzuatına göre sürücüler yaya geçitlerine yaklaşırken hızlarını azaltmak ve geçitteki yayalara ilk geçiş hakkını tanımak zorundadır. Bu nedenle yan şeritten gelen sürücü de yavaşlamalı, gerekirse durmalı ve geçitte yaya olmadığından emin olduktan sonra yoluna devam etmelidir.
Akılda kalsın: Geçitte biri durduysa siz de durun.
Trafik mevzuatına göre sağa dönecek sürücü, dönüşten yeterli mesafe önce dönüş işaretini vermeli, aynaları kontrol ederek yolun sağ kenarına yaklaşmalı ve hızını azaltarak dar bir kavisle dönmelidir. Böylece arkadan ve soldan gelen sürücüler niyetini önceden anlar.
Sağa dönüşte özellikle sağ taraftan düz devam eden bisikletli ve motosikletlilere, dönülen yolda karşıdan karşıya geçen yayalara dikkat edilmelidir. Dönülen yolun yaya geçidinde bekleyen veya geçmekte olan yayalara ilk geçiş hakkı tanınmalıdır.
Akılda kalsın: Sağa döneceksen önce sağa yanaş.
Bu levha, sürücülere yolun yalnızca motorlu araçlara ait olduğunu bildirir.
Motorlu araç yolu levhası, belirli bir güzergâhın sadece motorlu araçlar için ayrıldığını gösteren bilgi işaretidir. Üzerinde otomobil sembolü bulunur. Bu levha sayesinde sürücüler yolun bisiklet, yaya veya hayvanlı araçlar için uygun olmadığını bilir. Genellikle otoyollarda, şehirlerarası yollarda ve hızlı ulaşım için kullanılan ana arterlerde yer alır.
Sürücü ne yapmalı? Levhayı gördüğünde sürücü yolun yalnızca motorlu araçlara ait olduğunu bilerek dikkatli şekilde ilerlemelidir.
Levhanın tüm ayrıntıları: Motorlu Araç Yolu Levhası.
Işıklı kavşaklarda ve dur levhası bulunan yerlerde taşıt yolu üzerine çizilmiş durma çizgisi, aracın en fazla nereye kadar ilerleyebileceğini gösterir. Sürücü aracını bu çizgiyi geçmeden durdurmalıdır.
Durma çizgisinin ötesinde genellikle yaya geçidi bulunur. Çizgiyi geçerek duran araç yayaların yolunu kapatır, onları taşıt yoluna inmeye zorlar ve kavşaktaki diğer yönlerin trafiğini aksatabilir. Durma çizgisi yoksa araç, yaya geçidinden ve kavşaktan önce durdurulur.
Bu levha, sürücülere ve yayalara metro girişini bildirir.
Metro giriş levhası, şehir içi ulaşımda metro istasyonlarının girişini gösteren bilgi işaretidir. Üzerinde metro logosu ve yön okları bulunur. Bu levha sayesinde yayalar metroya kolayca ulaşır, şehir içi ulaşım düzenli hale gelir. Genellikle büyük şehirlerde, meydanlarda ve toplu taşıma merkezlerinde kullanılır.
Sürücü ne yapmalı? Levhayı gördüğünde sürücü metro girişinin bulunduğunu bilerek çevredeki yaya hareketliliğine dikkat etmelidir.
Levhanın tüm ayrıntıları: Metro Giriş Levhası.
Motorlu bisiklet ve motosiklet sürücüleri, aracı kullanırken ellerini direksiyondan ayırmamak zorundadır. Bu nedenle, sürüş sırasında elde bagaj, paket veya benzeri eşyaların taşınması, güvenlik açısından büyük risk oluşturur ve yasaktır. Bu kural, sürücünün aracı tam kontrol edebilmesi, ani fren ve manevralara karşı hızlı tepki verebilmesi için konulmuştur. Geçme yaparken sinyal vermek zorunludur, tehlikeli madde taşıyan araçların geçilmesi ise belirli şartlarda yapılabilir ve yasak değildir. Ayrıca, motorlu iki tekerlekli araçlar gidiş yönüne göre yolun en sağından seyretmelidir.
Akılda kalsın: Motosiklette el boş, eşya çantada, sinyal her zaman açık olsun.
Gevşek zemin levhası, sürücülere yol yüzeyinde taş, çakıl veya gevşek malzeme bulunduğunu ve araçların bu malzemeleri sıçratabileceğini bildirir.
Bu levha, sürücülere yol üzerinde gevşek taş, çakıl veya malzeme bulunduğunu gösterir. Araçların lastikleri bu taşları fırlatabilir, bu da arkadaki araçlara zarar verebilir veya kazalara yol açabilir. Özellikle yeni asfaltlanmış yollar, stabilize yollar ve yol çalışması yapılan bölgelerde kullanılır.
Sürücü ne yapmalı? Hızını azaltmalı, takip mesafesini artırmalı ve dikkatli şekilde ilerlemelidir.
Levhanın tüm ayrıntıları: Gevşek Zemin / Taş Sıçraması Uyarı Levhası.
Sürücünün yolu, kavşakları ve çevresindeki yol kullanıcılarını rahatça görebilmesi trafik güvenliğinin temel şartıdır. Ön cama veya iç dikiz aynasına asılan süs eşyaları, cama yapıştırılan etiketler ve ön panele konulan eşyalar görüş alanını daraltır.
Görüş alanındaki küçük bir engel bile özellikle kavşaklarda ve yaya geçitlerinde bir yayanın veya motosikletlinin geç fark edilmesine yol açabilir. Hareket eden süs eşyaları ayrıca dikkati dağıtır. Bu nedenle sürücünün görüşünü engelleyen hiçbir eşya cama veya aynaya asılmamalıdır.
Trafik görevlilerinin talimatlarına, ışıklı trafik işaretlerine (kırmızı ışık, sarı ışık, ok işaretleri vb.) veya diğer trafik işaretlerine (dur levhası, yol ver levhası, hız sınırı, yasak işaretleri vb.) uymayan sürücülere Karayolları Trafik Kanunu kapsamında idari para cezası ve ceza puanı uygulanır. Bu ihlaller, sürücünün trafik siciline işlenen ceza puanlarına ve para cezasına neden olur. Aracına el koyma, hafif hapis cezası veya trafikten men etme gibi yaptırımlar daha ağır veya farklı ihlaller için uygulanır; trafik işaretlerine uymamanın doğrudan ve ilk uygulanan yaptırımı para cezası ve ceza puanıdır.
Akılda kalsın: Trafik kuralına uymazsan, ceza puanı ve para cezası gelir; puanlar dolarsa ehliyet gider.
Buzlanma uyarı levhası, sürücülere yolun buzlu veya kaygan olabileceğini bildirir. Özellikle kış aylarında ve soğuk havalarda kullanılır.
Bu levha, sürücülere yolun buzlanma veya kar nedeniyle kaygan olabileceğini gösterir. Özellikle dağ yollarında, köprülerde, viyadüklerde ve gölge alanlarda sıkça kullanılır. Levha sayesinde sürücüler hızlarını azaltır, dikkatli olur ve kayma riskine karşı hazırlıklı olur.
Sürücü ne yapmalı? Hızını azaltmalı, takip mesafesini artırmalı ve ani manevralardan kaçınmalıdır.
Levhanın tüm ayrıntıları: Buzlanma / Kaygan Yol Uyarı Levhası.
Bu levha, sürücülere üstü kapalı otopark alanının bulunduğunu bildirir.
Kapalı otopark levhası, sürücülere araçlarını güvenli ve korunaklı bir alana park edebileceklerini gösterir. Bu tür otoparklar genellikle alışveriş merkezlerinde, şehir merkezlerinde veya resmi kurumların çevresinde bulunur. Levha sayesinde sürücüler araçlarını yağmur, güneş veya diğer dış etkenlerden koruyarak park edebilir.
Sürücü ne yapmalı? Levhayı gördüğünde kapalı otopark alanına yönlenmeli, park kurallarına uymalıdır.
Levhanın tüm ayrıntıları: Kapalı Otopark Levhası.
Trafikten men, bir aracın trafik güvenliğini tehlikeye atması veya yasal eksiklikleri (sigorta, muayene, tescil) nedeniyle yetkililer tarafından trafikten alıkonulmasıdır. Araç, belirli bir yere çekilir ve belgeleri alınır.
Akılda kalsın: Araç çekilirse trafikten men.
Dikkat – itfaiye aracı çıkabilir levhası, sürücülere ve yayalara bu noktada itfaiye araçlarının aniden çıkabileceğini bildirir. Özellikle itfaiye istasyonları çevresinde güvenlik için kritik öneme sahiptir.
Bu levha, sürücülere ve yayalara itfaiye istasyonlarının bulunduğu bölgelerde araçların ani çıkış yapabileceğini gösterir. İtfaiye araçları acil durumlarda hızla hareket etmek zorunda olduğundan, bu levha sürücülerin dikkatli olmasını sağlar. Yayalar ve sürücüler bu levhayı gördüklerinde daha dikkatli olmalı, hızlarını azaltmalı ve itfaiye araçlarına geçiş önceliği vermelidir.
Sürücü ne yapmalı? Hızını azaltmalı, dikkatli olmalı ve itfaiye araçlarına geçiş önceliği vermelidir.
Levhanın tüm ayrıntıları: Dikkat – İtfaiye Aracı Çıkabilir Levhası.
Giriş yasaktır levhası, sürücülere bu yola veya alana araçla girmenin yasak olduğunu bildirir.
Bu levha, sürücülere belirli bir yola veya alana araçla girişin yasak olduğunu gösterir. Genellikle tek yönlü yolların çıkışında, özel alanlarda, askeri bölgelerde veya trafiğe kapalı alanlarda kullanılır. Levha sayesinde trafik düzeni korunur ve sürücülerin yanlış yola girmesi engellenir.
Sürücü ne yapmalı? Bu levhayı gördüğünde belirtilen yola girmemeli, alternatif güzergâh kullanmalıdır.
Levhanın tüm ayrıntıları: Giriş Yasaktır Levhası.
Bu levha, sürücülere yolun devamında yalnızca ileri gitmenin veya sağa dönmenin zorunlu olduğunu bildirir.
Mecburi ileri veya sağ dönüş levhası, sürücülere kavşak veya yol kesişiminde sadece iki seçeneğin olduğunu gösterir: düz devam etmek ya da sağa dönmek. Bu levha sayesinde trafik akışı düzenlenir, yanlış yönlenmelerin ve tehlikeli manevraların önüne geçilir. Genellikle kavşaklarda, ana arterlerde veya yol çalışması nedeniyle yönlendirme yapılan bölgelerde kullanılır.
Sürücü ne yapmalı? Levhayı gördüğünde sola dönmemeli, yalnızca ileri gitmeli veya sağa dönmelidir.
Levhanın tüm ayrıntıları: Mecburi İleri veya Sağ Dönüş Levhası.
Motosiklet kazalarında en ağır yaralanmalar genellikle baş bölgesinde görülür. Standartlara uygun kask, darbeyi dağıtarak kafa yaralanmalarının sayısını ve şiddetini önemli ölçüde azaltır. Bu nedenle motosiklet sürücüsü ve yolcusunun kask takması zorunludur. Eldiven, bot ve yansıtıcı giysi de faydalıdır ancak başı korumaz.
Hatırla: Kafayı koruyan ekipman kasktır.
Gümrük kontrol levhası, sürücülere sınır geçişlerinde gümrük kontrolü yapılacağını bildirir.
Bu levha, sürücülere sınır kapılarında veya gümrük noktalarında durmaları gerektiğini gösterir. Üzerinde “GÜMRÜK” ve “DOUANE” (Fransızca gümrük) yazısı bulunur. Uluslararası geçişlerde kullanılır ve araçların gümrük kontrolünden geçmesini zorunlu kılar.
Sürücü ne yapmalı? Levhayı gördüğünde durmalı, gümrük kontrolüne girmeli ve gerekli belgeleri ibraz etmelidir.
Levhanın tüm ayrıntıları: Gümrük Kontrol Noktası Levhası.
İnsan vücudunda yapısal organizasyon basitten karmaşığa doğru şu şekildedir: Hücre → Doku → Organ → Sistem → Organizma. Organlar, tam olarak soruda tanımlandığı gibi, belirli bir fonksiyonu yerine getirmek amacıyla birden fazla farklı dokunun birleşmesiyle meydana gelen anatomik yapılardır. Örneğin, midemiz bir organdır; yapısında hem kas dokusu (yiyecekleri karıştırmak için), hem sinir dokusu (çalışmasını kontrol etmek için), hem de epitel doku (mide özsuyunu salgılamak ve mideyi korumak için) bulunur. Bu farklı dokular, sindirim görevini yerine getirmek için birlikte uyum içinde çalışır.
Akılda kalsın: Hücre doku yapar, doku organ yapar, organ sistem yapar, sistem canlıyı yapar.
İlk yardım; herhangi bir kaza ya da yaşamı tehlikeye düşüren bir durumda, sağlık görevlilerinin tıbbi yardımı sağlanıncaya kadar, hayatın kurtarılması ya da durumun kötüye gitmesini önlemek amacıyla olay yerinde, ilaçsız olarak, mevcut araç ve gereçlerle yapılan uygulamalardır.
Acil tedavi ise hekim ve sağlık personeli tarafından, tıbbi araç gereç ve ilaçlarla yapılan teşhis ve tedavi işlemleridir. İlk yardımcı tanı koymaz, ilaç vermez, iğne yapmaz; amacı kazazedeyi profesyonel yardım gelene kadar hayatta tutmak ve durumunun ağırlaşmasını önlemektir.
Bu nedenle bir sürücü kaza yerinde yaralıya ağrı kesici ya da başka bir ilaç vermemeli, yalnızca öğrendiği ilk yardım uygulamalarını yapmalıdır.
Akılda kalsın: İlk yardımcı tedavi etmez, hayatı korur.
İlk yardımın ABC'si, temel yaşam desteğinin hayati önceliklerini ifade eder. A (Airway) = Hava yolu açıklığının değerlendirilmesi ve sağlanması, B (Breathing) = Solunumun değerlendirilmesi, C (Circulation) = Kan dolaşımının (nabız) değerlendirilmesi. Bu üç adım, hayat kurtarıcı müdahalelerin sırasını belirler. Sindirim sistemi ile ilgili değerlendirme (D), ilk yardımın ABC'si içinde yer almaz. Sindirim sistemi, acil durumlarda öncelikli olmayan bir sistemdir ve temel yaşam desteğinde doğrudan bir rol oynamaz. İlk yardımcı, kazazedeye müdahale ederken öncelikle hava yolunu açmalı, solunumu değerlendirmeli ve dolaşımını kontrol etmelidir. Sindirim sistemi, bu acil müdahale sırasında ikincil öneme sahiptir ve ABC kapsamında değerlendirilmez.
Akılda kalsın: ABC: Aç havayolunu, Bak solunuma, Canlandır dolaşımı.
Atardamar kanaması, kalpten gelen yüksek basınçlı kanın atardamarlardan dışarıya fışkırmasıdır. Atardamarlar, akciğerlerde temizlenmiş ve oksijenle zenginleşmiş kanı kalpten vücuda taşıyan damarlardır. Oksijen bakımından zengin olan kanın rengi parlak ve açık kırmızıdır. Kan, doğrudan kalbin güçlü pompalama basıncı altında olduğu için, her kalp atışıyla birlikte yaradan dışarıya doğru kesik kesik ve fışkırır tarzda akar. Bu iki özellik, atardamar kanamasını diğerlerinden ayıran en net belirtilerdir.
Akılda kalsın: Açık kırmızı fışkırırsa atardamar, koyu kırmızı akarsa toplardamar.
Vücuda saplanmış cisimler ilk yardımcı tarafından çıkarılmaz. Cisim, bulunduğu yerde damarlara baskı yaparak kanamayı kısmen sınırlıyor olabilir; çekildiğinde ağır kanama başlayabilir ve iç organlar daha fazla zarar görebilir.
Cismin etrafına temiz bezler veya rulo yapılmış sargılar konularak hareket etmesi engellenir; cismin üzerine bastırılmaz. Kazazede rahat edeceği bir pozisyonda tutulur, sürekli olarak bilinç ve solunumu izlenir ve hemen 112 aranır. Kazazedeye ağızdan yiyecek veya içecek verilmez.
Kesik şeklindeki yaralanmalarda yara kenarları düzgündür. İlk yardımda eller temizlenir, yara temiz bir bezle kapatılır, yara kenarları birbirine yaklaştırılarak sarılır. Kanamayı azaltmak için yaralı bölge mümkünse kalp seviyesinin üzerinde tutulur. Yaraya alkol dökülmez, tentürdiyotlu pamuk konmaz ve yara açık bırakılmaz.
Hatırla: Kesikte yara kenarları yaklaştırılıp sarılır.
Elektrik çarpmalarında ilk yardımcının önceliği kendi güvenliğidir. Kazazede elektrik kaynağıyla temas hâlindeyken ona çıplak elle dokunan kişi de akıma kapılır. Bu nedenle önce sigorta kapatılarak ya da fiş çekilerek akım kesilir.
Akımı kesmek mümkün değilse ilk yardımcı kuru bir zemin üzerinde durarak kuru tahta, plastik sopa gibi elektriği iletmeyen (yalıtkan) bir cisimle kazazedeyi kaynaktan uzaklaştırır. Islak ya da metal cisimler kullanılmaz. Yüksek gerilim hatlarında ise yaklaşılmaz, 112 ve ilgili kurum aranır.
Kazazede güvenli hâle geldikten sonra bilinç ve solunum kontrol edilir, gerekirse temel yaşam desteğine başlanır; giriş ve çıkış yanıkları da soğutulup örtülür.
Akılda kalsın: Önce akım, sonra kazazede.
Kalp durmasında kalp kanı pompalayamaz; bu yüzden nabız alınamaz, kalp atımı olmaz, kişi bilinçsizdir ve normal solunumu yoktur. Beyin birkaç dakika oksijensiz kalınca kalıcı hasar başlar. Kalp durması fark edildiğinde hemen 112 aranmalı ve temel yaşam desteğine (kalp masajı) başlanmalıdır.
Hatırla: Kalp atımı yoksa hemen 112 ve kalp masajı.
Omurga yaralanmalarında, omurilik hasarının ilerlemesini önlemek ve kalıcı sakatlıkları engellemek için baş, boyun ve gövde ekseninin korunması hayati önem taşır. Omurilik, omurga kanalı içinde bulunan ve beyinden gelen sinir uyarılarını vücudun geri kalanına ileten hassas bir yapıdır. Yanlış bir hareket, omurilikte hasara neden olabilir ve felce yol açabilir. Bu nedenle omurga yaralanması şüphesi olan kazazede asla hareket ettirilmemeli ve baş-boyun-gövde hizası bozulmamalıdır. Bu kural, omurilik yaralanmasının ikincil hasarını önlemek için en temel ilk yardım prensibidir.
Akılda kalsın: Omurga şüphesi varsa, baş-boyun-gövde hizasını bozma, hareket ettirme, sabitle.
Kalp durması (kardiyak arrest), kalbin etkili bir şekilde kasılmadığı ve kan pompalamadığı tıbbi bir acil durumdur. Kalp durduğunda, kan dolaşımı da durur. Bu durum, vücudun en çok oksijene ihtiyaç duyan organı olan beyne kan ve oksijen akışının kesilmesi anlamına gelir. Beyin, oksijensizliğe sadece birkaç dakika dayanabilir ve bu oksijensizlik durumu sinir sistemi fonksiyonlarını doğrudan etkiler. Göz bebeklerini kontrol eden sinirler ve kaslar da bu durumdan etkilenerek gevşer, bu da göz bebeklerinin büyümesine (genişlemesine) ve ışığa tepki vermemesine neden olur. Bu, dolaşımın durduğunun ve beyin fonksiyonlarının tehlikede olduğunun önemli bir göstergesidir.
Akılda kalsın: Kalp durduysa göz bebekleri büyür, nabız yok, solunum yok.
Açık kırıkta kırık kemik uçları deriyi yırtar veya kırık bölgede yara vardır; yani deri bütünlüğü bozulur. Bu nedenle kan kaybı ve enfeksiyon tehlikesi yüksektir. İlk yardımda yara temiz bir bezle kapatılır, dışarı çıkan kemik içeri itilmez ve bölge hareket ettirilmeden tespit edilir. Deri bütünlüğünün bozulmaması kapalı kırığın özelliğidir.
Hatırla: Açık kırıkta deri de yaralanmıştır.
Tam tıkanma yaşayan, bilinci açık yetişkinde karına bası uygulanırken ilk yardımcı kazazedenin arkasına geçer, kollarını kazazedenin belinden geçirir. Bir elini yumruk yapıp başparmak tarafı karına gelecek şekilde göbek ile göğüs kemiğinin alt ucu arasındaki bölgeye yerleştirir, diğer eliyle yumruğunu kavrar.
Bası, içeri ve yukarı doğru, ani ve kuvvetli hareketlerle yapılır. Bu hareket diyaframı yukarı iterek akciğerlerdeki havanın basınçla dışarı çıkmasını sağlar ve soluk yolundaki cisim bu hava akımıyla atılır.
Göğüs kemiğinin üzerine ya da kaburgalara bası yapmak hem etkisizdir hem de kırıklara yol açabilir. Kazazedenin bilinci kaybolursa yere yatırılır, 112 aranır ve temel yaşam desteğine başlanır.
Akılda kalsın: Göbeğin üstü, içeri ve yukarı.
Akü içerisindeki elektrolit (sülfürik asit ve saf su karışımı) seviyesi, akü plakalarının üzerinde olmalıdır. Elektrolit, plakaları tamamen kaplayacak şekilde, belirli bir seviyede (genellikle üst seviye çizgisine kadar) bulunmalıdır. Plakaların elektrolit içinde tamamen batık olması, kimyasal reaksiyonların verimli bir şekilde gerçekleşmesi ve plakaların havayla temas ederek oksitlenmesinin (sülfatlaşma) önlenmesi için gereklidir. Elektrolit seviyesi plakaların altına düşerse, plakalar havayla temas eder, ısınır ve akü ömrü kısalır, hatta akü arızalanır. Seviye çok yüksek olursa ise şarj sırasında taşma ve asit sıçraması olabilir. Bu nedenle, elektrolit seviyesi düzenli olarak kontrol edilmeli ve gerekirse saf su ile tamamlanmalıdır.
Akılda kalsın: Elektrolit plakaları kaplamalı, üzerinde olmalıdır.
Start-stop sistemi, araç kırmızı ışık veya trafik sıkışıklığı gibi nedenlerle durduğunda motoru otomatik olarak kapatır. Sürücü yeniden hareket etmek istediğinde motor kendiliğinden çalışır.
Böylece aracın boşta beklediği sürelerde yakıt harcanması ve egzoz gazı salınması azalır. Bu sistemi kullanan araçlarda, sık çalıştırmaya dayanıklı özel aküler bulunur; akü değişiminde aracın kullanım kılavuzunda belirtilen türde akü takılmalıdır.
Akü üzerinde bulunan kontrol gözü (şarj göstergesi), akünün şarj durumu hakkında sürücüye hızlı ve pratik bilgi veren küçük bir penceredir. Bu gözde yeşil renk görüldüğünde, akünün şarj seviyesinin tam ve sağlıklı olduğunu gösterir. Yeşil renk, akü içerisindeki elektrolit yoğunluğunun ideal seviyede olduğunu ve aracı çalıştırmak için yeterli güce sahip olduğunu ifade eder. Siyah renk, akünün şarjının zayıf olduğunu veya bittiğini belirtir. Sarı veya renksiz görünüm, elektrolit seviyesinin düşük olduğunu ve akünün ömrünü tamamladığını gösterir. Kırmızı ise standart bir gösterge rengi değildir.
Akılda kalsın: Yeşil iyi, siyah zayıf, sarı ölü.
Marş motoru (marş dinamosu), motorun ilk çalıştırılması sırasında volan dişlisini (ring dişli) çevirerek motoru döndüren elektrikli bir motor ve dişli mekanizmasından oluşur. Marş motorunun ucunda bulunan ve bendix adı verilen küçük dişli, motor çalıştırılmak istendiğinde volan dişlisine doğru hareket eder ve motoru döndürür. Motor çalıştıktan sonra ise marş anahtarı bırakılır ve bendix dişlisi volandan ayrılarak yerine geri döner. Eğer motor zaten çalışır durumda iken (yani volan dişlisi yüksek hızda dönerken) marş anahtarı tekrar çevrilirse, bendix dişlisi dönen volan dişlisine zorla temas eder. Bu durumda, volan dişlisi ile bendix dişlisi arasında şiddetli bir sürtünme ve çarpışma meydana gelir. Bu çarpışma, bendix dişlisinde kırılmaya, aşınmaya veya dişlerin dökülmesine neden olur. Ayrıca volan dişlisinde de hasar oluşabilir. Bu hasar, marş motorunun tamamen arızalanmasına ve değiştirilmesi gereken pahalı bir onarıma yol açar. Bu nedenle, motor çalışırken marş yapmak kesinlikle yasaktır ve marş motorunun zarar görmesine neden olur.
Akılda kalsın: Motor çalışıyorken marş yapma, marş dişlisini kırma.
Verilen parçalar (buji, piston, silindir kapağı), doğrudan motorun (içten yanmalı motor) yapı elemanlarıdır. Buji: Benzinli motorlarda yakıt-hava karışımını ateşleyen elektrikli parçadır. Piston: Silindir içinde hareket ederek yanma basıncını krank miline ileten parçadır. Silindir kapağı: Silindirlerin üst kısmını kapatan, yanma odasını oluşturan ve valfleri barındıran parçadır. Bu parçalar, motorun çalışma prensibinin temel bileşenleridir ve motora aittir. Debriyaj, vites kutusu ve yakıt deposu ise farklı sistemlere ait parçalardır.
Akılda kalsın: Buji, piston, silindir kapağı motorun temel taşlarıdır.
ESP, direksiyon açısı, tekerlek hızları ve aracın kendi ekseni etrafındaki dönüşü gibi bilgileri sürekli izler. Araç sürücünün yönlendirdiği yönden sapıp savrulmaya başladığında, ilgili tekerleği ayrı olarak frenler ve gerekirse motor gücünü azaltır. Böylece aracın istenen yolda kalmasına yardım eder.
ESP sürücüye büyük destek sağlar, ancak fizik kurallarını ortadan kaldırmaz. Aşırı hızla girilen virajlarda veya buzlu yolda sistem aracı her zaman toparlayamayabilir. Gösterge panelinde ESP ikaz ışığının sürekli yanması, sistemde arıza olduğunu gösterir ve servis kontrolü gerektirir.
Güç destekli direksiyon sistemleri, sürücünün direksiyonu çevirmek için harcadığı kuvveti azaltır. Özellikle park manevraları ve düşük hızda dönüşlerde direksiyon çok daha kolay çevrilir.
Hidrolik sistemde yağ seviyesinin azalması veya sızıntı, direksiyonun ağırlaşmasına ve çevirirken ses gelmesine neden olabilir. Elektrikli sistemlerde arıza olduğunda ise gösterge panelinde ikaz ışığı yanar. Direksiyon aniden ağırlaşırsa araç güvenli bir yerde durdurulmalı ve kontrol ettirilmelidir.
Yağ filtresi, motorda dolaşan yağdaki metal parçacıkları, kurum ve diğer kirleri tutar. Zamanla filtre dolar ve süzme görevi azalır. Yeni yağ eski bir filtreyle kullanılırsa, filtrede biriken kirler kısa sürede yeni yağı da kirletir.
Bu nedenle yağ değişimiyle birlikte yağ filtresinin de değiştirilmesi önerilir. Değişim aralıkları ve kullanılacak yağın özellikleri aracın kullanım kılavuzunda belirtilir. Değişimden sonra çıkan atık yağ ve eski filtre çevreye zarar vermemesi için yetkili toplama noktalarına teslim edilmelidir.
Turboşarj, egzozdan çıkan gazların döndürdüğü bir türbin ile aynı mile bağlı bir kompresörden oluşur. Kompresör, motora giren havayı sıkıştırarak silindirlere daha fazla hava gönderir. Daha fazla hava ile daha fazla yakıt yakılabildiği için aynı hacimdeki motordan daha yüksek güç elde edilir.
Turbo, çok yüksek devirlerde ve sıcaklıklarda çalıştığı için yağlamaya bağımlıdır. Bu nedenle motor yağının zamanında değiştirilmesi önemlidir. Uzun ve yüklü bir sürüşten hemen sonra motoru bir süre rölantide çalıştırmak, turbonun soğumasına ve yağlanmasının sürmesine yardım eder.
Sorumluluk duygusuna sahip bir sürücü, davranışlarının sonuçlarını önceden düşünerek hareket eder. Trafikte alınan her karar, yalnızca sürücünün kendi hayatını değil, araçtaki yolcuları, diğer sürücüleri, yayaları ve hatta hayvanları doğrudan etkiler. Bu nedenle sorumluluk sahibi bir sürücü, hızını yol, hava ve trafik koşullarına göre ayarlar, trafik kurallarına eksiksiz uyar, sinyal kullanır, takip mesafesini korur, alkollü veya uykusuz araç kullanmaz, emniyet kemeri takar ve cep telefonu gibi dikkat dağıtıcı unsurlardan uzak durur. Sorumluluk bilinci, sürücünün kendi yeteneklerinin ve sınırlarının farkında olmasını, olası riskleri öngörmesini ve trafikteki her durumu ciddiye almasını gerektirir. Ayrıca sorumluluk sahibi sürücü, trafikte bir sorun veya kaza ile karşılaştığında soğukkanlı kalır, durumu değerlendirir, gerekli yardımı çağırır ve sorunu çözmek için inisiyatif alır; başkalarının müdahale etmesini beklemez. Bu özellikler, hem bireysel güvenliği hem de toplumsal trafik güvenliğini sağlamanın temelini oluşturur.
Akılda kalsın: Sorumlu sürücü, sonuçları düşünür, güvenliği sağlar.
Soru, trafikte başkalarını düşünen, fedakârlık yapan sürücü profilini tarif etmektedir. Bu tanım, 'diğergamlık' (özgecilik) kavramına tam olarak uyar. Diğergamlık, bireyin kendi çıkarlarından önce başkalarının iyiliğini ve mutluluğunu ön planda tutması, onlar için fedakârlık yapmasıdır. Trafikte diğergam bir sürücü, yol verir, sabırlı olur, agresif davranışlardan kaçınır ve trafik güvenliğini kendi menfaatlerinin önüne koyar. Bu değer, trafikte karşılıklı saygı ve hoşgörünün temelini oluşturur.
Akılda kalsın: Diğergam sürücü, trafikte başkalarını düşünür, yol verir, sabreder, güvenliği önceler.
Sürücü yalnızca kendi güvenliğinden değil, aracındaki yolcuların güvenliğinden de sorumludur. Yolcuların kemer takmasını sağlamak, özellikle çocukların uygun koltuk ve kemerle oturmasına dikkat etmek sorumluluk bilincinin göstergesidir. Emniyet kemeri kaza anında hayat kurtaran en önemli donanımdır.
Hatırla: Sürücü yolcularının güvenliğinden de sorumludur.
Trafikte güvenliğin temel şartlarından biri, sürücülerin birbirlerinin hareketlerini önceden tahmin edebilmesidir. Sinyal vermeden ve yolun ortasında aniden duran araç, arkadan gelen sürücüleri hazırlıksız yakalar.
Bu durumda arkadaki sürücüler ani fren yapmak ya da şerit değiştirmek zorunda kalır; takip mesafesi yetersizse arkadan çarpma kazaları meydana gelir. Yolun ortasında inen yolcu da yanından geçen araçlar ve motosikletler nedeniyle ciddi tehlikeyle karşı karşıya kalır.
Trafik adabına uygun davranan sürücü, yolcu indirmek için önceden sinyal verir, aracı yolun sağına, durmanın yasak olmadığı ve trafiği engellemeyecek bir yere yanaştırır. Bu davranış hem yolcularına hem de diğer sürücülere duyulan saygının ve sorumluluğun göstergesidir.
Akılda kalsın: Yolcu inecekse önce sinyal, sonra sağa yanaş.
Engelliler için ayrılan park yerleri, hareket kısıtı olan kişilerin günlük yaşamlarını sürdürebilmeleri için gereklidir. Hakkı olmadığı hâlde bu alana park etmek başkasının hakkını gasp etmek, yani hak ihlalidir. Ayrıca yasal olarak da cezası vardır. Kısa süreliğine bile olsa bu alanlar boş bırakılmalıdır.
Hatırla: Engelli park yeri engellilerindir, kısa süre bile olsa.
Geçiş üstünlüğüne sahip araçlar can ve mal kurtarmak için acele eder. Bu araçların sesli ve ışıklı işaretlerini gören sürücü, güvenli şekilde sağa yanaşarak yol vermeli, gerekiyorsa durmalıdır. Aniden durmak arkadan çarpmaya, bu araçların arkasına takılmak ise kazaya yol açabilir.
Hatırla: Geçiş üstünlüğü olan araca sağa yanaşarak yol ver.
Deneme sınavı nasıl çalışır?
Bu deneme, MEB'in yazılı e-Sınavıyla aynı biçimde hazırlanır: 50 soru, 45 dakika süre ve her doğru cevap 2 puan. Sorular gerçek sınavdaki ders dağılımına göre seçilir: Trafik ve Çevre 23, İlk Yardım 12, Motor ve Araç Tekniği 9, Trafik Adabı 6. Görselli levha soruları da Trafik ve Çevre bölümünde yer alır.
Sınavı geçmek için 100 üzerinden en az 70 puan, yani en az 35 doğru cevap gerekir. Yanlış cevaplar doğruları götürmez; bu yüzden boş soru bırakmak yerine en mantıklı şıkkı işaretlemek avantajlıdır. Süre dolduğunda sınav kendiliğinden biter.
Sınav bitince puanınızı, ders bazında doğru sayınızı ve yanlış yaptığınız soruları görürsünüz. Her sorunun ayrıntılı açıklamasına "Cevapları incele" ile ulaşabilirsiniz. Her denemede sorular yeniden seçildiği için aynı testi tekrar çözmek yerine yeni bir deneme başlatmanız önerilir.
Verimli çalışma için
- İlk denemeden sonra en çok yanlış yaptığınız dersi belirleyip ders konularına dönün.
- Levha sorularında zorlanıyorsanız resimli trafik işaretleri sayfasını tekrar edin.
- Sınav öncesi son haftada her gün en az bir deneme çözüp süreyi yönetmeyi alıştırın.
- Sınav kuralları ve geçme notu için ehliyet sınavı rehberine bakın.