Motor ve Araç Tekniği Ehliyet Sınav Soruları 6
25 soru · Her cevaptan sonra doğru şık ve açıklama gösterilir.
Bu testteki 25 soru yalnızca Motor ve Araç Tekniği dersinden; öne çıkan konular: yarım debriyaj, lastik basıncı, abs, sigorta ve süspansiyon. Her cevaptan sonra doğru şık ve açıklama gösterilir. Bitirince Motor ve Araç Tekniği 7 ile devam edin; tüm motor ve araç tekniği testleri.
Motor yağı seviyesi doğru ölçülebilmesi için araç düz zeminde olmalı, motor durdurulmuş ve yağın kartere inmesi için birkaç dakika beklenmiş olmalıdır.
Yağ çubuğu çekilip silinir, tekrar sonuna kadar takılıp çıkarılır ve seviye minimum-maksimum işaretleri arasında olmalıdır.
Akılda kalsın: Çubuğu sil, tak, çıkar, oku.
Yarım debriyajda balata ile volan arasında tam kavrama olmaz; balata kayarak sürtünür. Bu sürtünme ısı üretir ve debriyaj balatasının hızla aşınmasına neden olur.
Ayağı debriyaj pedalının üzerinde dinlendirmek de istem dışı yarım debriyaja yol açar.
Akılda kalsın: Ayağınızı debriyajda dinlendirmeyin.
Havası eksik olan lastik, yola daha geniş bir yüzeyle temas eder ve daha fazla esner. Bu durum yuvarlanma direncini artırır.
Artan direnci yenmek için motor daha çok çalışır ve yakıt tüketimi artar. Ayrıca düşük basınç lastiğin kenarlardan aşınmasına, ısınmasına ve yol tutuşunun bozulmasına neden olur.
Akılda kalsın: Lastik basıncı cebinizi de korur.
Ani frenlemede tekerlekler kilitlenirse lastikler yolda kayar ve araç direksiyona tepki vermez. ABS, fren basıncını çok hızlı biçimde ayarlayarak tekerleklerin dönmeye devam etmesini sağlar.
Dönmeye devam eden tekerlekler yönlendirilebildiği için sürücü fren yaparken bile engelden kaçabilir; yani ABS direksiyon hâkimiyetini artırır.
Akılda kalsın: ABS fren yaparken yön vermenizi sağlar.
Rot (ön düzen) ayarı, ön tekerleklerin birbirine ve yola göre doğru açıda durmasını sağlar. Ayar bozulduğunda tekerlekler tam düz ilerlemez, yola bir miktar sürtünerek döner.
Bu sürtünme sonucunda ön lastikler düzensiz ve bir kenardan aşınır. Ayrıca araç bir tarafa çekebilir ve direksiyon düz konumda durmayabilir.
Akılda kalsın: Rot bozuksa lastik yan yan aşınır.
Arkadan itişli bir araçta güç aktarma sırası: motor → debriyaj → vites kutusu → şaft → diferansiyel → akslar → tekerlekler.
Akslar, diferansiyelden aldıkları dönme hareketini tekerleklere iletir.
Akılda kalsın: Aks tekerleği döndürür.
Elektronik kontrollü ve katalitik konvertörlü modern araçların itilerek ya da çekilerek çalıştırılması önerilmez. Bu sırada yanmamış yakıt egzoz sistemine gidip katalitik konvertöre zarar verebilir; elektronik sistemler ve triger mekanizması da zorlanabilir.
Akü bitmişse takviye kabloları ile doğru kutup bağlantısı yapılarak ya da akü şarj edilerek çalıştırma tercih edilmelidir.
Akılda kalsın: Kılavuza bakın.
Yarım debriyajda baskı plakası ile volan arasındaki debriyaj balatası tam kavramadan kayarak döner. Bu kayma sürtünme ve ısı üretir; sürekli yapıldığında debriyaj balatası hızla aşınır.
Seyir hâlinde ayağı debriyaj pedalının üzerinde tutmak da aynı etkiyi doğurur. Yarım debriyaj yalnızca kalkış ve çok yavaş manevralar gibi kısa süreli durumlarda kullanılmalıdır.
Akılda kalsın: Yarım debriyaj = yanık balata.
ABS (kilitlenme önleyici fren sistemi), ani ve sert frenlemede tekerleklerin kilitlenmesini önler. Kilitlenmeyen tekerlekler dönmeye devam ettiği için sürücü fren yaparken de direksiyonla yön verebilir.
ABS olmayan araçta tekerlekler kilitlendiğinde araç kayar ve direksiyon çevrilse bile yön değiştirmez. ABS bu tehlikeyi azaltarak engelden kaçma olanağı sunar.
Akılda kalsın: Frende bile yön sizde.
Elektrik devresini yüksek akıma ve kısa devreye karşı koruyan eleman sigortadır; aşırı akımda içindeki tel eriyerek devreyi keser.
Yanan sigorta, aynı amper değerinde yeni bir sigortayla değiştirilir.
Dizel motorlarda yakıt, sıkıştırılmış havanın sıcaklığıyla tutuşur. Özellikle soğuk havada yanma odasını önceden ısıtmak için ısıtma bujileri kullanılır.
Kontak açıldığında yanan ısıtma bujisi ikaz ışığı, ısıtmanın sürdüğünü gösterir. Bu ışık söndükten sonra marşa basılırsa motor daha kolay çalışır, akü ve marş motoru gereksiz zorlanmaz.
Akılda kalsın: Spiral sönsün, marşa bas.
Farlar, aracın elektrik sistemindeki bir devreyle beslenir ve bu devre sigorta ile korunur. Devrede kısa devre veya aşırı akım oluştuğunda sigorta atarak devreyi keser.
Sigorta yandığında o devreye bağlı lamba veya cihaz çalışmaz. Farın yanmamasının başlıca nedenleri yanmış ampul, atmış sigorta ve kopuk ya da gevşemiş kablo bağlantılarıdır.
Akılda kalsın: Sigorta devrenin bekçisidir.
Vites kutusu ve diferansiyel, birbirine sürekli temas eden dişliler ve rulmanlardan oluşur. Bu parçalar arasındaki sürtünmeyi azaltan ve ısıyı uzaklaştıran şey dişli yağıdır.
Yağ azaldığında dişliler yeterince yağlanmaz; bunun sonucunda ses, sürtünme ve aşınma artar, parçalar aşırı ısınır ve zamanla dişliler veya rulmanlar ciddi şekilde hasar görebilir. Bu nedenle yağ seviyesi periyodik bakımlarda kontrol edilmeli, sızıntı varsa giderilmelidir.
Akılda kalsın: Yağ azalırsa dişli öter ve aşınır.
İçten yanmalı motorlarda yakıt, silindirin içinde yakılarak elde edilen enerji hareket enerjisine dönüştürülür. Bu motorlarda benzin, motorin ve LPG yaygın olarak kullanılan yakıtlardır; dolayısıyla üçü de doğrudur.
Benzin ve LPG, buji kıvılcımıyla ateşlenen benzinli (Otto) motorlarda kullanılır. Motorin ise sıkıştırılarak ısınan havanın içine püskürtüldüğünde kendiliğinden tutuşan dizel motorların yakıtıdır.
Akılda kalsın: Benzin, LPG, motorin: hepsi içten yanmalı.
Dizel motorlar buji kullanmaz; silindire püskürtülen yakıt, sıkıştırılmış sıcak havanın içinde kendiliğinden tutuşur. Bu yüzden motorun çalışması için silindirlere yeterli ve temiz yakıt ulaşması şarttır.
Yakıt filtresi tıkanırsa yakıt pompaya ve enjektörlere ulaşamaz; marş motoru motoru döndürse de yanma gerçekleşmez ve motor çalışmaz.
Akılda kalsın: Yakıt yoksa yanma yok.
Süspansiyon sistemi (ön çatal ve arka amortisörler), yolun bozukluklarından gelen darbe ve titreşimleri sönümler. Böylece tekerlekler yolla temasını korur, sürüş konforu ve yol tutuşu artar.
Süspansiyonu bozuk bir motosiklette tekerlek yoldan sekebilir; bu da fren mesafesini uzatır ve virajlarda kontrol kaybına yol açabilir.
Akılda kalsın: Amortisör sarsıntıyı yutar.
Sinyal sistemi, sinyal lambalarını belirli bir ritimle yakıp söndüren bir flaşör (sinyal rölesi) ile çalışır. Devredeki lambalardan birinin ampulü patladığında devreden geçen akım azalır; bu durumda flaşör daha hızlı çalışır ve gösterge panelindeki sinyal ikazı çok sık yanıp söner.
Bu belirti sürücüye sinyal lambalarından birinin yanmadığını haber veren bir uyarı niteliğindedir. Yanmayan sinyal lambası, diğer sürücülerin manevranızı fark etmemesine yol açabileceği için en kısa sürede değiştirilmelidir.
Akılda kalsın: Hızlı sinyal = yanık sinyal ampulü.
Süspansiyon sistemi, yoldaki engebelerden gelen sarsıntıları sönümleyerek sürüş konforunu ve yol tutuşunu sağlar. Bu sistemin temel elemanları yaylar ve amortisörlerdir.
Yaylar darbeyi karşılar, amortisör ise yayların salınımını kısa sürede durdurarak aracın sekmesini önler. Şaft, debriyaj ve diferansiyel ise motor gücünü tekerleklere ileten aktarma organlarına aittir.
Akılda kalsın: Yay taşır, amortisör sönümler.
Sigortalar, elektrik devresini aşırı akıma karşı koruyan parçalardır. Atan sigorta, mutlaka aynı amper değerinde yenisiyle değiştirilmelidir.
Daha yüksek amperli sigorta takmak koruma görevini ortadan kaldırır ve kabloların erimesine, hatta yangına yol açabilir. Daha düşük amperli sigorta ise sürekli atar. Sigorta tekrar tekrar atıyorsa devrede bir arıza vardır ve kontrol ettirilmelidir.
Akılda kalsın: Aynı amper, aynı koruma.
Akünün iki kutbu metal bir parça ile birbirine bağlanırsa akım hiçbir dirençle karşılaşmadan çok yüksek değerde akar. Bu duruma kısa devre denir; metal parça aşırı ısınır, kıvılcım çıkar ve akü patlayabilir.
Akü şarj olurken ve çalışırken yanıcı hidrojen gazı açığa çıkabilir. Kısa devreden doğan kıvılcım bu gazı tutuşturabilir; bu nedenle akü yakınında anahtar, pense gibi metal aletler dikkatle kullanılmalıdır.
Akılda kalsın: Artı ile eksi asla buluşmaz.
Aynı akstaki lastiklerden birinin basıncı düşük olduğunda o lastiğin yuvarlanma direnci artar ve araç basıncı düşük lastiğin tarafına çeker.
Aracın bir tarafa çekmesinin diğer nedenleri arasında ön düzen (rot) ayarının bozuk olması, fren balatalarından birinin sürtmesi ve farklı tip veya aşınmışlıkta lastik kullanılması sayılabilir.
Akılda kalsın: Söndük lastik aracı kendine çeker.
Sigorta, elektrik devresine seri bağlanan ve içinden belirli bir değerin üzerinde akım geçtiğinde eriyerek devreyi kesen bir güvenlik elemanıdır.
Kısa devre veya aşırı yüklenme olduğunda sigorta atar; böylece kabloların aşırı ısınması, donanımların zarar görmesi ve yangın çıkması önlenir. Yani sigortanın görevi kısa devrede sistemi korumaktır.
Akılda kalsın: Sigorta feda olur, devre kurtulur.
Enjektörler yakıtı silindirlere ya da emme kanalına ince zerreler hâlinde püskürtür. Enjektör arızalandığında yakıt yeterince veya düzgün püskürtülemez; karışım bozulur ve motor zor çalışır.
Arızalı enjektör ayrıca motorun teklemesine, rölantide düzensiz çalışmasına, güç kaybına ve yakıt tüketiminin artmasına neden olabilir.
Akılda kalsın: Yakıt gelmezse motor zorlanır.
Lastik fazla şişirildiğinde sırt bölümü dışa doğru şişer ve yola yalnızca orta kısmıyla temas eder. Bütün yük bu dar bölgeye bindiği için lastik ortadan aşınır.
Fazla basınç ayrıca yol tutuşunu azaltır, fren mesafesini uzatabilir ve sürüşü sertleştirir. Düşük basınçta ise aşınma kenarlarda görülür.
Akılda kalsın: Orta fazla, kenar eksik.
Benzinli motorlarda ateşleme sistemi; akü, kontak anahtarı, endüksiyon bobini, distribütör (ya da elektronik ateşleme ünitesi), buji kabloları ve bujilerden oluşur.
Bobinde üretilen yüksek gerilim, buji kablosu aracılığıyla bujiye iletilir; bujide oluşan kıvılcım silindirdeki yakıt-hava karışımını ateşler. Kablo hasarlıysa kıvılcım zayıflar ve motor tekler.
Akılda kalsın: Kıvılcım kabloyla bujiye gider.
Yanlışlarınız kaybolmasın. Ücretsiz hesap açarsanız çözdüğünüz sorular kaydedilir ve en çok zorlandığınız dersi panelinizde görürsünüz.
Ücretsiz hesap aç Premium nedir?Motor ve araç tekniği soruları e-Sınavda nasıl gelir?
e-Sınavda motor ve araç tekniği dersinden 9 soru gelir. Soru sayısı az görünse de adayların en çok puan kaybettiği derslerden biridir; çünkü sorular günlük hayatta pek karşılaşılmayan teknik kavramlar içerir. İyi haber şu ki motor soruları büyük ölçüde birbirini tekrar eder: Hangi gösterge ışığının ne anlama geldiği, hangi arızanın hangi belirtiyle ortaya çıktığı gibi.
En sık sorulan başlıklar
- Motor çalışma prensibi: Dört zamanlı motor, sıkıştırma, ateşleme; benzinli ve dizel motor farkı.
- Soğutma ve yağlama: Termostat, radyatör, hararet; yağ basıncı ikaz lambası ve yağ seviyesi kontrolü.
- Elektrik sistemi: Akü, şarj dinamosu (alternatör), marş motoru, akü takviyesinde kablo bağlama sırası.
- Fren ve direksiyon: ABS, fren hidroliği, balata ve kampana, rot ayarı ve balans.
- Lastikler: Diş derinliği, hava basıncı, düzensiz aşınmanın sebepleri.
- Gösterge paneli: İkaz ve uyarı lambalarının renkleri ve anlamları.
Nasıl çalışmalı?
Motor sorularını ezberlemek yerine "belirti → sebep" eşleştirmesi yaparak çalışın: Egzozdan mavi duman çıkması yağ yakmayı, beyaz duman su ya da antifriz yakmayı, siyah duman zengin karışımı gösterir. Gösterge ışıkları için gösterge ikaz ışıkları sayfası, konu anlatımı için motor ve araç tekniği dersleri işinizi kolaylaştırır.
Bu testler nasıl hazırlandı?
Motor ve Araç Tekniği testlerindeki sorular yalnızca bu dersten seçilir ve her soru yalnızca bir testte yer alır; böylece testleri sırayla çözdüğünüzde dersin tüm soru havuzunu tekrar etmiş olursunuz. Her soruda doğru cevabın yanında neden doğru olduğunu anlatan açıklama bulunur. Tüm dersleri karışık ve gerçek e-Sınav formatında (50 soru, 45 dakika) denemek için ehliyet sınav soruları sayfasındaki genel testlere geçebilirsiniz.