Motor ve Araç Tekniği Ehliyet Sınav Soruları 5
25 soru · Her cevaptan sonra doğru şık ve açıklama gösterilir.
Bu testteki 25 soru yalnızca Motor ve Araç Tekniği dersinden; öne çıkan konular: kirli yakıt, antifriz, yağlama sistemi, aşınma ve amortisör. Her cevaptan sonra doğru şık ve açıklama gösterilir. Bitirince Motor ve Araç Tekniği 6 ile devam edin; tüm motor ve araç tekniği testleri.
Dizel motorlarda silindire alınan hava çok yüksek oranda sıkıştırılır ve bu sırada sıcaklığı yükselir. Sıkıştırma sonunda enjektörden püskürtülen motorin, sıkıştırılmış havanın yüksek sıcaklığıyla kendiliğinden tutuşur.
Bu nedenle dizel motorlarda buji ve ateşleme bobini bulunmaz. Soğuk havalarda ilk çalıştırmayı kolaylaştırmak için ısıtma (kızdırma) bujileri kullanılır; bunlar kıvılcım değil ısı üretir.
Akılda kalsın: Dizel sıkıştırarak yakar.
Radyatör, motordan ısınarak gelen soğutma suyunu barındıran ve ince kanatçıkları sayesinde havayla soğutan parçadır. Soğuyan su yeniden motora gönderilir.
Radyatörün önü böcek, toz veya çamurla tıkanırsa hava geçişi azalır ve soğutma verimi düşer. Bu nedenle radyatör temiz tutulmalıdır.
Akılda kalsın: Su radyatörde soğur.
Vites kutusu ve diferansiyeldeki dişliler, aralarındaki dişli yağı filmi sayesinde metal metale sürtünmeden çalışır. Yağ azaldığında bu film incelir veya kopar.
Sonuçta dişliler arasında sürtünme, ses ve aşınma artar; parçalar aşırı ısınır ve ilerleyen durumda ciddi hasar oluşabilir. Bu nedenle yağ seviyesi ve sızıntılar periyodik olarak kontrol edilmelidir.
Akılda kalsın: Yağsız dişli bağırır.
Motor soğukken, çalışmasını kolaylaştırmak için daha yüksek devirde çalışır. Bu nedenle rölanti devri ayarı, motor normal çalışma sıcaklığına ulaştıktan sonra yapılmalıdır.
Doğru ayarlanmamış rölanti; motorun stop etmesine, sarsıntılı çalışmaya veya gereksiz yakıt tüketimine yol açar.
Akılda kalsın: Motor ısınmadan ayar yapılmaz.
Yaylar yoldaki darbeleri karşılar ancak tek başına bırakılırsa bir süre esneyip salınmaya devam eder. Amortisör, bu salınımı sönümleyerek yayın salınım süresini kısaltır ve tekerleğin yolla temasını korur.
Amortisörler zayıfladığında araç çukurdan sonra uzun süre yaylanır, virajlarda yalpalar ve frenlemede burnunu fazla eğer. Bu durum yol tutuşunu ve fren mesafesini olumsuz etkiler.
Akılda kalsın: Yay taşır, amortisör sakinleştirir.
Yağlama sistemi, motor yağını pompa yardımıyla hareketli parçalara ulaştırır ve parçalar arasında ince bir yağ tabakası oluşturur. Bu tabaka metal yüzeylerin doğrudan temasını önler, sürtünmeyi ve aşınmayı azaltır.
Motor yağı ayrıca parçaları soğutur, temizler, sızdırmazlığa yardım eder ve korozyonu önler.
Akılda kalsın: Yağsız motor kendini yer.
Kirli yakıttaki tortu ve su; yakıt filtresini, enjektörleri veya karbüratör memelerini tıkar. Silindirlere yeterli ve düzenli yakıt gidemediği için motor düzensiz ve tekleyerek çalışır.
Uzun vadede kirli yakıt, yakıt pompası ve enjektörlerde aşınmaya ve pahalı arızalara yol açabilir. Güvenilir istasyonlardan yakıt almak ve yakıt filtresini zamanında değiştirmek bu riski azaltır.
Akılda kalsın: Temiz yakıt, düzgün motor.
Fren lambaları, sürücü fren pedalına bastığında otomatik olarak yanar ve arkadaki araçlara aracın yavaşladığını veya durduğunu bildirir.
Fren lambaları arkadan çarpma kazalarını önlemede çok önemlidir. Bu nedenle lambaların düzenli olarak kontrol edilmesi ve yanmayan ampulün vakit kaybetmeden değiştirilmesi gerekir.
Akılda kalsın: Fren lambası arkadakinin gözüdür.
Motorun ürettiği hareket debriyaj ve vites kutusundan sonra diferansiyele ulaşır. Diferansiyel bu hareketi akslar aracılığıyla tekerleklere iletir ve güç aktarma organlarının bir parçasıdır.
Diferansiyel ayrıca virajlarda dış tekerleğin iç tekerlekten daha hızlı dönmesine imkân tanır. Bu sayede araç virajı lastikleri sürtmeden ve dengeli şekilde döner.
Akılda kalsın: Diferansiyel, virajda farklı hız demektir.
Motorun içinde piston, krank mili, kam mili gibi birbirine sürtünerek çalışan pek çok parça bulunur. Yağlama sistemi, bu parçalar arasında ince bir yağ tabakası oluşturarak sürtünmeyi ve aşınmayı azaltır, böylece parçaların ömrünü uzatır.
Motor yağı ayrıca parçalardan ısıyı uzaklaştırarak soğutmaya yardım eder, metal parçacıkları ve kirleri taşıyarak motoru temiz tutar ve sızdırmazlığa katkı sağlar.
Akılda kalsın: Yağ sürtünmeyi yener.
Balanssız tekerlek, dönerken ağırlığı eşit dağılmadığı için titreşim üretir. Bu titreşim tekerlek yataklarının (rulmanların), süspansiyon ve direksiyon parçalarının erken aşınmasına yol açar.
Ayrıca direksiyonda titreme, lastiklerde düzensiz aşınma ve sürüş konforunda azalma görülür.
Akılda kalsın: Balanssız teker, aracı sarsar.
Süspansiyon sistemi, yoldan gelen sarsıntıları sönümleyerek hem sürüş konforunu hem de tekerleklerin yola temasını sağlar. Sistemin temel elemanları yaylar (helezon, makas, burulma çubuğu) ve amortisörlerdir.
Helezon yaylar darbeleri esneyerek karşılar; amortisörler ise yayların salınımını sönümler. Şaft ve vites kutusu güç aktarma, direksiyon ise yönlendirme sistemine aittir.
Akılda kalsın: Yay karşılar, amortisör sönümler.
Alternatörün ürettiği gerilim motor devrine göre değişir. Regülatör, bu gerilimi sabit tutarak elektrik sistemini korur.
Regülatör arızalanırsa sisteme aşırı gerilim gider; ampuller sık sık patlar, akü fazla şarj olarak zarar görebilir ve diğer elektrikli cihazlar etkilenebilir.
Akılda kalsın: Fazla voltaj, kısa ömürlü ampul.
Direksiyon simidinin hareketi, direksiyon kutusundan rot kolları ve rot başları aracılığıyla tekerleklere iletilir. Rot başları mafsal görevi görür ve zamanla aşınabilir.
Rot başları aşındığında bağlantı noktalarında oynama oluşur; simit bir miktar döndürüldüğü hâlde tekerlekler hemen tepki vermez. Buna direksiyon boşluğu denir ve aracın yol tutuşunu tehlikeli biçimde bozar.
Akılda kalsın: Rot başı gevşerse direksiyon boşalır.
Tahrik zinciri, motorun gücünü arka tekerleğe iletir. Zincir ve dişliler aşırı aşınmış veya hasarlıysa değiştirilmelidir; aşınmış zincir atlayabilir ya da kopabilir.
Zincir genellikle dişlilerle birlikte set hâlinde değiştirilir. Yeni zincir aşınmış dişlilerle kullanılırsa kısa sürede bozulur.
Akılda kalsın: Zincir ve dişli birlikte gider.
Dizel motorlarda yakıt, sıkıştırılarak ısınan havanın içine püskürtüldüğünde kendiliğinden tutuşur. Hava ve motor soğuk olduğunda sıkıştırma ile elde edilen ısı yetmeyebilir. Isıtma (kızdırma) bujileri, ilk çalıştırma öncesinde silindir veya ön yanma odasındaki havayı ısıtarak motorun kolay çalışmasını sağlar.
Isıtma bujisi bir ateşleme elemanı değildir; benzinli motordaki buji gibi kıvılcım üretmez. Gösterge panelindeki ısıtma (kızdırma) lambası söndükten sonra marşa basmak çalıştırmayı kolaylaştırır.
Akılda kalsın: Dizel bujisi ısıtır, ateşlemez.
Motor soğutma suyuna kışın donmaması için yeterli miktarda antifriz karıştırılır. Antifriz, suya eklendiğinde karışımın donma noktasını düşürür. Örneğin, saf su 0°C'de donarken, antifrizli su -30°C, -40°C gibi çok daha düşük sıcaklıklarda donar. Bu sayede, kışın en soğuk gecelerinde bile motor soğutma suyunun donarak genleşmesi ve motor bloğunu ya da radyatörü çatlatması engellenmiş olur. Antifriz aynı zamanda suyun kaynama noktasını da yükselterek yaz aylarında motorun hararet yapma riskini azaltır ve soğutma sistemindeki metal parçaları korozyona karşı korur.
Akılda kalsın: Kışın soğutma suyuna antifriz, donma riskini ortadan kaldırır.
Araçlarda kaza anında yolcuları korumak için pasif güvenlik sistemleri bulunur: emniyet kemeri, hava yastıkları, katlanabilir direksiyon mili, darbe emici tamponlar ve kontrollü ezilen gövde bölümleri bunlara örnektir.
Açılır tavan ise havalandırma ve konfor amaçlı bir donanımdır; kazada koruma sağlamak için geliştirilmemiştir.
Akılda kalsın: Açılır tavan konfor içindir, koruma için değil.
Yakıttaki toz, su ve pislik yakıt filtresini ve enjektörleri tıkar, yanmayı bozar. Bu yüzden motor düzensiz ve tekleyerek çalışır, güç kaybı yaşanır; ağır durumlarda motor durur.
Özellikle dizel motorlarda su, enjeksiyon sistemine ciddi zarar verebilir.
Akılda kalsın: Güvenilir istasyondan yakıt alın.
Su donarken genleşir. Soğutma sistemindeki su donarsa motor bloğu, silindir kapağı ve radyatör çatlayabilir. Bunu önlemek için soğutma suyuna antifriz karıştırılarak donma noktası düşürülür.
Antifriz ayrıca kaynama noktasını yükseltir ve sistemdeki paslanmayı önler; bu nedenle yalnızca kışın değil, yıl boyunca kullanılmalıdır.
Akılda kalsın: Antifriz kışın kalkan, yazın serinlik.
Radyatör kapağı, soğutma sistemini basınç altında tutar. Basınç, suyun kaynama noktasını yükseltir; böylece su 100 °C'nin üzerinde bile kaynamadan dolaşabilir.
Kapak arızalıysa sistemde basınç oluşmaz, su daha düşük sıcaklıkta kaynar ve buharlaşarak eksilir. Sonuç hararettir.
Akılda kalsın: Sıcak motorda kapak açılmaz.
Kapakları açılabilen akülerde elektrolit seviyesi plakaların yaklaşık 1 cm üzerinde olmalıdır. Plakalar açıkta kalırsa sülfatlaşma oluşur ve akünün kapasitesi düşer.
Seviye düşükse saf (damıtık) su eklenir; asit eklenmez. Bakım gerektirmeyen kapalı akülerde ise kapak açılmaz, akünün üzerindeki gösterge kontrol edilir.
Akılda kalsın: Plaka susuz kalmasın.
Sinyal devresinde flaşör, bağlı ampullerin çektiği akıma göre çalışır. Sinyal ampullerinden biri yandığında (patladığında) devrenin direnci değişir ve ikaz ışığı normalden hızlı yanıp sönmeye başlar.
Bu, sürücüye o taraftaki ön, arka ya da yan sinyal lambalarından birinin çalışmadığını haber verir.
Akılda kalsın: Hızlı sinyal = ampul kontrolü.
Kapaklı (bakımlı) akülerde plakalar, saf su ve sülfürik asitten oluşan elektrolit sıvısı içindedir. Bakım sırasında elektrolit seviyesinin plakaların üzerinde olup olmadığı kontrol edilir.
Seviye düşmüşse yalnızca saf (damıtık) su eklenir; musluk suyu ya da asit eklenmez. Ayrıca kutup başlarının temiz ve sıkı olması, akünün yerine iyi bağlanmış olması gerekir.
Akılda kalsın: Aküye yalnızca saf su.
Farın yanması için far ampulü, sigorta, kablo bağlantıları ve far anahtarı sağlam olmalıdır. Seçenekler arasında far devresine ait olan tek parça far anahtarıdır; anahtar arızalanırsa akım fara ulaşmaz.
Far yanmadığında önce ampul ve sigorta, ardından far anahtarı ve bağlantılar kontrol edilir.
Akılda kalsın: Işık yoksa devreyi takip et.
Yanlışlarınız kaybolmasın. Ücretsiz hesap açarsanız çözdüğünüz sorular kaydedilir ve en çok zorlandığınız dersi panelinizde görürsünüz.
Ücretsiz hesap aç Premium nedir?Motor ve araç tekniği soruları e-Sınavda nasıl gelir?
e-Sınavda motor ve araç tekniği dersinden 9 soru gelir. Soru sayısı az görünse de adayların en çok puan kaybettiği derslerden biridir; çünkü sorular günlük hayatta pek karşılaşılmayan teknik kavramlar içerir. İyi haber şu ki motor soruları büyük ölçüde birbirini tekrar eder: Hangi gösterge ışığının ne anlama geldiği, hangi arızanın hangi belirtiyle ortaya çıktığı gibi.
En sık sorulan başlıklar
- Motor çalışma prensibi: Dört zamanlı motor, sıkıştırma, ateşleme; benzinli ve dizel motor farkı.
- Soğutma ve yağlama: Termostat, radyatör, hararet; yağ basıncı ikaz lambası ve yağ seviyesi kontrolü.
- Elektrik sistemi: Akü, şarj dinamosu (alternatör), marş motoru, akü takviyesinde kablo bağlama sırası.
- Fren ve direksiyon: ABS, fren hidroliği, balata ve kampana, rot ayarı ve balans.
- Lastikler: Diş derinliği, hava basıncı, düzensiz aşınmanın sebepleri.
- Gösterge paneli: İkaz ve uyarı lambalarının renkleri ve anlamları.
Nasıl çalışmalı?
Motor sorularını ezberlemek yerine "belirti → sebep" eşleştirmesi yaparak çalışın: Egzozdan mavi duman çıkması yağ yakmayı, beyaz duman su ya da antifriz yakmayı, siyah duman zengin karışımı gösterir. Gösterge ışıkları için gösterge ikaz ışıkları sayfası, konu anlatımı için motor ve araç tekniği dersleri işinizi kolaylaştırır.
Bu testler nasıl hazırlandı?
Motor ve Araç Tekniği testlerindeki sorular yalnızca bu dersten seçilir ve her soru yalnızca bir testte yer alır; böylece testleri sırayla çözdüğünüzde dersin tüm soru havuzunu tekrar etmiş olursunuz. Her soruda doğru cevabın yanında neden doğru olduğunu anlatan açıklama bulunur. Tüm dersleri karışık ve gerçek e-Sınav formatında (50 soru, 45 dakika) denemek için ehliyet sınav soruları sayfasındaki genel testlere geçebilirsiniz.