Motor ve Araç Tekniği Ehliyet Sınav Soruları 4
25 soru · Her cevaptan sonra doğru şık ve açıklama gösterilir.
Bu testteki 25 soru yalnızca Motor ve Araç Tekniği dersinden; öne çıkan konular: buji, motosiklet arızası, debriyaj, debriyaj teli ve egzoz dumanı. Her cevaptan sonra doğru şık ve açıklama gösterilir. Bitirince Motor ve Araç Tekniği 5 ile devam edin; tüm motor ve araç tekniği testleri.
Motor çalışmıyorken lambalar yalnızca aküden beslenir. Dörtlü ikaz lambalarının uzun süre açık kalması akünün boşalmasına yol açar ve motosiklet tekrar çalıştırılamayabilir.
Motosiklet aküleri otomobil akülerine göre daha küçük kapasitelidir; bu nedenle çok daha çabuk boşalabilir.
Akılda kalsın: Lambayı unutursan aküyü kaybedersin.
Fren lambası, fren koluna veya pedalına basıldığında devreyi kapatan bir anahtar sayesinde yanar. Bu anahtara fren müşiri denir. Müşir arızalandığında frene basılsa bile devre kapanmaz ve fren lambası yanmaz.
Fren lambasının yanmaması, arkadaki sürücülerin yavaşladığınızı fark edememesine ve arkadan çarpma riskine yol açar. Ampul, sigorta ve kablolarla birlikte müşir de kontrol edilmelidir.
Akılda kalsın: Müşir bozuksa lamba susar.
Benzinli motorlarda yakıt-hava karışımı bujinin ürettiği kıvılcımla ateşlenir. Bujinin tırnak kısmında kurum (karbon) birikirse kıvılcım zayıflar ya da hiç oluşmaz.
Sonuçta bujilerin kurum bağlaması, silindirlerde eksik yanmaya, tekleme, güç kaybı ve yakıt tüketiminde artışa neden olur. Bu nedenle bujiler periyodik bakımda kontrol edilir, temizlenir veya değiştirilir.
Akılda kalsın: Kurumlu buji, zayıf kıvılcım.
Debriyaj teli, sol eldeki debriyaj kolunun hareketini kavramaya iletir. Tel koptuğunda kol çekilse bile kavrama ayrılmaz; motor gücü vites kutusundan kesilemediği için vites değiştirilemez.
Bu durumda sürücü sakin kalmalı, gazı azaltmalı, frenleri kullanarak güvenli bir yerde durmalı ve motoru kapatmalıdır. Fren ve gaz sistemleri ayrı olduğundan bunlar çalışmaya devam eder.
Akılda kalsın: Tel koparsa vites kilitlenir.
Piston, silindir içinde aşağı yukarı hareket eden ve yanma sonucu oluşan basıncı biyel kolu aracılığıyla krank miline ileten motor parçasıdır.
Aks ve şaft güç aktarma organlarına, rot ise direksiyon sistemine aittir. Sınavda bu parçaların hangi sisteme ait olduğunu ayırt etmek önemlidir.
Akılda kalsın: Piston motorda, şaft yolda.
Vites kutusundaki dişliler sürekli birbirine temas ederek döner. Bu dişlilerin aşınmadan ve sessiz çalışması için vites kutusu yağının seviyesi ve durumu düzenli kontrol edilmelidir.
Birçok motosiklette motor ve vites kutusu aynı yağı paylaşırken bazı modellerde ayrı bir vites kutusu yağı bulunur. Hangi yağın ne zaman değiştirileceği kullanım kılavuzunda belirtilir.
Akılda kalsın: Dişli yağsız dönmez.
Motorda emme ve egzoz supaplarının açılıp kapanması, kam mili tarafından sağlanır. Supap ile onu iten parça arasında, ısınınca genleşmeyi karşılayacak belirli bir boşluk bulunmalıdır. Bu boşluğun üreticinin değerine getirilmesine supap ayarı denir.
Ayarsız supaplar motorun gürültülü çalışmasına, güç kaybına ve supapların yanmasına yol açabilir.
Akılda kalsın: Motor ayarı = supap ayarı.
Gösterge paneli, hız, devir, yakıt ve motor sıcaklığı göstergeleri ile ikaz ve bilgi lambalarının toplandığı bölümdür. Sürücü, aracın durumunu buradan takip eder.
Panelde kırmızı lambalar genellikle hemen müdahale gerektiren tehlikeli durumları, sarı lambalar kontrol gerektiren durumları, yeşil ve mavi lambalar ise açık olan sistemleri bildirir.
Akılda kalsın: Paneli oku, aracı anla.
Debriyaj, motorun gücünü vites kutusuna ileten ve gerektiğinde bu bağlantıyı kesen sistemdir. Ani ve sert kalkışlarda, debriyaj kolu bırakılırken motor yüksek devirdeyken balata kayarak sürtünür; bu sürtünme balatanın sıyrılarak hızla aşınmasına yol açar.
Kalkışta debriyajı yumuşak bırakmak, gereksiz yere yarım debriyajla gitmemek ve debriyaj kolunu sürüş sırasında hafifçe tutarak beklememek balatanın ömrünü uzatır.
Akılda kalsın: Yumuşak bırak, uzun dayansın.
Antifriz, soğutma suyunun donma noktasını düşürür; böylece kışın suyun donup genleşerek motor bloğunu ve radyatörü çatlatmasını önler. Aynı zamanda suyun kaynama noktasını yükseltir ve soğutma sisteminde korozyonu, paslanmayı ve kireçlenmeyi engeller.
Bu nedenle antifriz yalnızca kışın değil, yılın her mevsiminde kullanılmalıdır. Antifriz oranı üreticinin önerisine ve bölgenin iklimine göre ayarlanır.
Akılda kalsın: Antifriz sadece kış işi değil.
Sıcak metal parçalar ani soğutulduğunda farklı bölgeleri farklı hızda büzülür. Bu ısıl gerilme, özellikle silindir kapağının ve motor bloğunun çatlamasına yol açabilir.
Bu nedenle hararet yapan motora hemen soğuk su eklenmez. Motorun soğuması beklenir; gerekirse motor rölantide çalışırken su yavaş yavaş eklenir. Sıcak radyatör kapağı da basınçlı buhar nedeniyle açılmamalıdır.
Akılda kalsın: Önce soğut, sonra doldur.
El freni (park freni), duran aracı bulunduğu yerde sabitlemek için kullanılır ve genellikle arka tekerlekleri mekanik olarak kilitler. Park ederken el freni mutlaka çekilmelidir; özellikle eğimli yerlerde araç vitese de alınmalı, tekerlekler kaldırıma doğru çevrilmelidir.
Motor, egzoz ve kompresyon frenleri ise seyir hâlindeki aracı yavaşlatmaya yardımcı olan sistemlerdir; duran aracı sabit tutmazlar.
Akılda kalsın: Park ettin mi, el frenini çek.
Hidrolik fren sistemi, pedala basıldığında oluşan basıncı fren hidroliği (fren sıvısı) aracılığıyla tekerleklerdeki frenlere iletir. Seviye düştüğünde depo yalnızca aracın kullanım kılavuzunda belirtilen tipte (örneğin DOT 4) fren hidroliği ile tamamlanır.
Fren sistemine başka yağlar konursa contalar şişip bozulur ve frenler tutmayabilir. Ayrıca fren sıvısının seviyesinin düşmesi balataların aşındığını veya sistemde sızıntı olduğunu gösterebilir; bu nedenle mutlaka kontrol ettirilmelidir.
Akılda kalsın: Fren deposu yağ kabul etmez.
Benzinli motorlarda sıkıştırılan yakıt-hava karışımı kendiliğinden yanmaz; bir kıvılcım gerekir. Bu kıvılcımı silindir kapağına takılı olan buji üretir.
Ateşleme bobininden gelen yüksek gerilim, bujinin tırnakları (elektrotları) arasında atlayarak kıvılcım oluşturur ve yanma başlar. Bujileri aşınmış bir motor zor çalışır, tekler ve fazla yakıt tüketir.
Akılda kalsın: Benzinli: buji ateşler, dizel: sıkıştırma ateşler.
Ateşleme için yeterli akım oluşmazsa bujide güçlü bir kıvılcım çıkmaz ve silindirdeki yakıtın bir kısmı yanmadan kalır. Tam yanmayan yakıt, egzozdan siyah duman olarak çıkar.
Siyah duman aynı zamanda hava filtresinin tıkalı olması veya karışımın aşırı zengin olması gibi tam yanmayı engelleyen durumlarda da görülür.
Akılda kalsın: Siyah duman = yanmamış yakıt.
Klima; araç içindeki sıcaklığı istenen değere getirmek, nem oranını düzenlemek ve hava dolaşımını sağlamak için kullanılır.
Klima kompresörü motordan güç aldığı için çalışırken motora ek yük biner ve yakıt tüketimi artar. Bu nedenle yakıt tüketimini azaltmak klimanın amaçlarından biri değildir.
Akılda kalsın: Klima açık = yakıt biraz daha fazla.
Debriyaj, motor ile vites kutusu arasındaki güç bağlantısını keser. Yalnızca hızı azaltmak için fren yapılırken debriyaja basmak motor freninden yararlanmayı engeller ve aracın boşta kaymasına neden olur.
Yavaşlarken debriyaj bırakılı kalmalı, motor freni frenlemeye yardımcı olmalıdır. Hız çok düştüğünde ya da araç durmak üzereyken debriyaja basılarak motorun stop etmesi önlenir.
Akılda kalsın: Motor freni sizin yardımcınızdır.
Araçlarda eksi kutup aracın gövdesine (şasiye) bağlıdır. Akü sökülürken önce eksi (-) kutup kablosu çıkarılırsa devre gövdeden ayrılmış olur ve artı kutupla çalışırken anahtar gövdeye değse bile kısa devre oluşmaz.
Akü takılırken ise sıra tersine çevrilir: önce artı (+), sonra eksi (-) kutup bağlanır. Bu sıralama kıvılcım ve kısa devre riskini en aza indirir.
Akılda kalsın: Söküş eksiyle başlar, takış artıyla.
Vites değiştirilirken debriyaj kolu çekilir ve kavrama, motorun gücünü vites kutusundan ayırır. Böylece dişliler yük altında olmadan rahatça geçiş yapabilir.
Debriyaj tam ayırmadığında motor gücü vites kutusuna iletilmeye devam eder; vitese geçmek zorlaşır, dişlilerden ses gelebilir. Bunun sebebi çoğunlukla yanlış ayarlanmış veya gevşemiş debriyaj teli ya da kavrama arızasıdır.
Akılda kalsın: Debriyaj ayırmazsa vites geçmez.
Birçok araçta kontak anahtarı çıkarıldığında direksiyon kilidi devreye girer. Araç hareket hâlindeyken bu durum direksiyonun kilitlenmesine ve aracın kontrolünün tamamen kaybedilmesine yol açar.
Ayrıca motor durduğu için hidrolik direksiyon ve fren desteği de ortadan kalkar. Bu nedenle seyir hâlinde kontak asla kapatılmamalı ve anahtar çıkarılmamalıdır.
Akılda kalsın: Anahtar yerinde, direksiyon elinde.
Dizel motorlarda yakıt, yüksek basınçla enjektörlere gönderilir. Yakıt sistemine hava girmesi (hava yapması) yakıt akışını keser; enjektörlere yakıt ulaşmadığı için motor çalışmaz veya çalışırken durur.
Yakıt deposunun tamamen boşaltılması, yakıt filtresi değişimi veya gevşek bağlantılar sisteme hava girmesine neden olabilir. Bu durumda sistemin havası alınmalıdır.
Akılda kalsın: Dizeli aç bırakma, havası yapar.
Kapakları açılabilen akülerde hücrelerin içinde plakaları örten bir sıvı bulunur; buna elektrolit denir. Akü bakımında elektrolit seviyesinin plakaların üzerinde olup olmadığı kontrol edilir, eksilme varsa saf (damıtık) su ile tamamlanır.
Günümüzde yaygın olan bakım gerektirmeyen (kapalı tip) akülerde kapak açılmaz ve sıvı eklenmez; bu akülerde kutup başlarının temizliği ve sıkılığı ile şarj durumu kontrol edilir.
Akılda kalsın: Akü suyu plakaları örtmeli.
Alternatörün ürettiği gerilim motor devrine göre değişir. Regülatör, bu gerilimi ve şarj akımını belirli bir değerde sınırlayarak akünün aşırı şarj olmasını ve elektrikli alıcıların zarar görmesini önler.
Regülatör arızalanırsa akü ya hiç şarj olmaz ya da aşırı şarj olarak kaynar; ampuller sık patlayabilir.
Akılda kalsın: Regülatör = voltaj bekçisi.
Cam yıkama haznesindeki su, hava sıcaklığı sıfırın altına düştüğünde donar; hazne, pompa ve hortumlar çatlayabilir, cam da temizlenemez. Bunu önlemek için hazneye cam suyu antifrizi eklenir.
Cam suyu antifrizi suyun donma noktasını düşürür ve kışın yol tuzu, çamur ve kirin camdan temizlenmesini kolaylaştırır. Ürünün ambalajındaki karışım oranına uymanız yeterlidir.
Akılda kalsın: Kış gelmeden hazneye antifriz.
Sigorta, içindeki ince metal telin belirli bir akım değerini aştığında eriyerek devreyi kesmesi esasına göre çalışır.
Böylece kısa devre veya aşırı yüklenme durumunda kabloların ısınması, donanımların zarar görmesi ve yangın çıkması önlenir. Atan sigorta aynı değerde olanla değiştirilmelidir.
Akılda kalsın: Sigorta erir, kablo yanmaz.
Yanlışlarınız kaybolmasın. Ücretsiz hesap açarsanız çözdüğünüz sorular kaydedilir ve en çok zorlandığınız dersi panelinizde görürsünüz.
Ücretsiz hesap aç Premium nedir?Motor ve araç tekniği soruları e-Sınavda nasıl gelir?
e-Sınavda motor ve araç tekniği dersinden 9 soru gelir. Soru sayısı az görünse de adayların en çok puan kaybettiği derslerden biridir; çünkü sorular günlük hayatta pek karşılaşılmayan teknik kavramlar içerir. İyi haber şu ki motor soruları büyük ölçüde birbirini tekrar eder: Hangi gösterge ışığının ne anlama geldiği, hangi arızanın hangi belirtiyle ortaya çıktığı gibi.
En sık sorulan başlıklar
- Motor çalışma prensibi: Dört zamanlı motor, sıkıştırma, ateşleme; benzinli ve dizel motor farkı.
- Soğutma ve yağlama: Termostat, radyatör, hararet; yağ basıncı ikaz lambası ve yağ seviyesi kontrolü.
- Elektrik sistemi: Akü, şarj dinamosu (alternatör), marş motoru, akü takviyesinde kablo bağlama sırası.
- Fren ve direksiyon: ABS, fren hidroliği, balata ve kampana, rot ayarı ve balans.
- Lastikler: Diş derinliği, hava basıncı, düzensiz aşınmanın sebepleri.
- Gösterge paneli: İkaz ve uyarı lambalarının renkleri ve anlamları.
Nasıl çalışmalı?
Motor sorularını ezberlemek yerine "belirti → sebep" eşleştirmesi yaparak çalışın: Egzozdan mavi duman çıkması yağ yakmayı, beyaz duman su ya da antifriz yakmayı, siyah duman zengin karışımı gösterir. Gösterge ışıkları için gösterge ikaz ışıkları sayfası, konu anlatımı için motor ve araç tekniği dersleri işinizi kolaylaştırır.
Bu testler nasıl hazırlandı?
Motor ve Araç Tekniği testlerindeki sorular yalnızca bu dersten seçilir ve her soru yalnızca bir testte yer alır; böylece testleri sırayla çözdüğünüzde dersin tüm soru havuzunu tekrar etmiş olursunuz. Her soruda doğru cevabın yanında neden doğru olduğunu anlatan açıklama bulunur. Tüm dersleri karışık ve gerçek e-Sınav formatında (50 soru, 45 dakika) denemek için ehliyet sınav soruları sayfasındaki genel testlere geçebilirsiniz.