Motor ve Araç Tekniği Ehliyet Sınav Soruları 3
25 soru · Her cevaptan sonra doğru şık ve açıklama gösterilir.
Bu testteki 25 soru yalnızca Motor ve Araç Tekniği dersinden; öne çıkan konular: akü, marş motoru, karter, şarj sistemi ve yakıt ekonomisi. Her cevaptan sonra doğru şık ve açıklama gösterilir. Bitirince Motor ve Araç Tekniği 4 ile devam edin; tüm motor ve araç tekniği testleri.
Ani frenlemede tekerlekler kilitlenirse araç kayar ve direksiyon çevrilse bile yön değiştirmez. ABS, tekerleklerin kilitlenmesini önleyerek frenleme sırasında da direksiyon hâkimiyetinin korunmasını sağlar.
Böylece sürücü acil frenlemede bir engelin etrafından dolaşabilir.
Akılda kalsın: ABS'li araçta frene sonuna kadar bas, pompalama.
Sigorta, devredeki akım belirli bir değeri aşınca eriyerek devreyi keser ve kabloların aşırı ısınıp yanmasını önler. Bu nedenle yanan sigortanın yerine mutlaka aynı amper değerinde yeni bir sigorta takılmalıdır.
Daha yüksek amperli sigorta, tel veya folyo kullanmak devreyi korumasız bırakır; kablolar ısınarak eriyebilir ve araç yangını çıkabilir.
Akılda kalsın: Sigortayı kandırma, yangını çağırma.
Eskimiş bujiler zayıf kıvılcım üretir; bu da karışımın tam yanmamasına ve yakıtın boşa harcanmasına yol açar. Bu yüzden eskimiş bujilerin değiştirilmesi yakıt ekonomisi sağlar.
Yakıt tasarrufu için bunun yanında lastik basıncının önerilen değerde tutulması, ani hızlanmalardan kaçınılması ve hava filtresinin temiz tutulması da önemlidir.
Akılda kalsın: Sağlam kıvılcım, tam yanma.
Karter, motor bloğunun altına bağlanan ve motor yağının toplandığı haznedir. Yağ pompası yağı buradan emerek motorun hareketli parçalarına gönderir; görevini yapan yağ yeniden kartere döner.
Karterin bir taşa ya da tümseğe çarparak zarar görmesi yağ kaçağına yol açabilir. Yağsız kalan motor kısa sürede ciddi hasar görür.
Akılda kalsın: Yağ aşağıda, karterde dinlenir.
Motor çalışırken farlar, silecekler, radyo, ateşleme ve diğer elektrikli donanımların ihtiyacı şarj sistemi tarafından karşılanır. Bu sistemin ana parçası, motordan kayışla hareket alan alternatördür.
Alternatör ürettiği elektrikle hem aracın elektrik ihtiyacını karşılar hem de marş sırasında boşalan aküyü yeniden şarj eder. Konjektör (voltaj regülatörü) ise üretilen gerilimi sınırlayarak aküyü ve elektrik donanımını korur.
Akılda kalsın: Şarj üretir, akü depolar.
Piston ile silindir arasındaki boşluğu segmanlar kapatır. Silindirler ve segmanlar aşındığında bu sızdırmazlık bozulur ve karterdeki motor yağı yanma odasına geçer.
Yanma odasına geçen yağ yakıtla birlikte yanar; buna yağ yakma denir. Egzozdan mavimsi duman çıkması ve yağ seviyesinin sık sık azalması bu arızanın belirtileridir.
Akılda kalsın: Segman bitti, yağ yandı.
Tahrik zinciri, motorun gücünü arka tekerleğe iletir. Düzenli yağlanmayan ve gerginlik ayarı yapılmayan zincir ile dişliler zamanından önce aşınır; zincir uzar, atlar veya kopabilir.
Kopan zincir arka tekerleği kilitleyerek ciddi kazalara neden olabilir. Bu nedenle zincir bakımı motosiklet güvenliğinin önemli bir parçasıdır.
Akılda kalsın: Bakımsız zincir yolda bırakır.
Alternatörün ürettiği elektrik, motor devrine bağlı olarak değişir. Regülatör, bu elektriğin voltajını ve şiddetini kontrol altında tutarak aküye ve elektrikli donanıma uygun değerde gitmesini sağlar.
Regülatör arızalanırsa akü aşırı şarj olup zarar görebilir ya da yeterince şarj olmaz. Ampullerin sık patlaması veya akünün sürekli boşalması regülatör arızasının belirtileri olabilir.
Akılda kalsın: Regülatör = şarj sisteminin bekçisi.
Frene basıldığında motosikletin hızı azalmıyorsa fren sistemi görevini yapamıyor demektir. Bunun en olası nedeni fren ayarının bozulmasıdır; boşluk artmış, balata aşınmış ya da hidrolik frende hava veya hidrolik eksikliği olabilir.
Böyle bir durumda motosiklet kullanılmaya devam edilmemeli, fren sistemi en kısa sürede kontrol ettirilip ayarlanmalıdır.
Akılda kalsın: Fren ayarı hayat ayarıdır.
Rot başları, direksiyon hareketini tekerleklere ileten bağlantı noktalarıdır. Aşındıklarında bağlantılarda boşluk oluşur; direksiyon çevrildiği hâlde tekerlekler hemen tepki vermez ve direksiyon boşluğu artar.
Direksiyon boşluğu, aracın yol tutuşunu bozar ve özellikle yüksek hızda yön kontrolünü zorlaştırır.
Akılda kalsın: Rot gevşerse direksiyon oynar.
Özellikle gece arkadan gelen araçların farları dikiz aynasından sürücünün gözüne yansır. Kararmalı aynalar bu ışığı algılayıp otomatik olarak koyulaşır ve göz kamaşmasını önler.
Göz kamaşması kısa süreli de olsa görüşü azaltır ve tepki süresini uzatır. Kararmalı aynalar bu riski azaltarak sürüş güvenliğine katkı sağlar.
Akılda kalsın: Ayna kararır, göz rahatlar.
Çoğu araçta kontak anahtarı çıkarıldığında, aracın çalınmasını zorlaştırmak için direksiyon kilidi devreye girer. Bu durum seyir hâlinde gerçekleşirse direksiyon kilitlenebilir ve araç kontrol edilemez hâle gelir.
Ayrıca kontak kapanınca motor durur; hidrolik veya elektrikli direksiyon desteği ve fren desteği ortadan kalkar. Direksiyonu çevirmek ve fren yapmak çok daha fazla güç gerektirir. Bu nedenle araç hareket hâlindeyken kontak asla kapatılmaz ve anahtar çıkarılmaz.
Akılda kalsın: Araç durmadan anahtar çıkmaz.
Vantilatör kayışı, krank milinden aldığı hareketi şarj dinamosuna (alternatör), devirdaim pompasına ve bazı araçlarda vantilatöre iletir. Kayış gerginliği, iki kasnak arasının ortasından parmakla bastırılarak kontrol edilir ve esnemenin en fazla 1,5 santimetre civarında olması beklenir.
Kayış gevşekse kasnakta kayar, ses yapar ve akü yeterince şarj olmaz; motor da hararet yapabilir. Kayış aşırı gergin olursa bu kez rulmanlar zorlanır ve erken aşınır.
Akılda kalsın: Gevşek kayış: şarj ve soğutma zayıflar.
Motor kendi kendine çalışmaya başlayamaz; çevrimin başlaması için krank milinin dışarıdan döndürülmesi gerekir. Bu işi marş sistemi yapar. Kontak anahtarı çevrildiğinde akü, marş motoruna elektrik verir ve marş motorunun dişlisi volana kavrayarak motora ilk hareketi verir.
Motor çalışmaya başladıktan sonra marş motoru devreden çıkar. Marş sistemi temel olarak akü, kontak anahtarı, marş motoru ve kablolardan oluşur.
Akılda kalsın: Marş başlatır, şarj besler.
Marş motoru ve farlar, enerjilerini doğrudan aküden alır. İkisinin aynı anda çalışmaması, elektrik akımının hiç gelmediğini gösterir. Bunun en olası nedeni akü kutup başlarının gevşemesi ya da oksitlenmesidir.
Gevşek kutup başı akımın devreye iletilmesini engeller. Kutup başları temizlenip sıkıca bağlandığında sorun çoğu zaman ortadan kalkar; akü tamamen boşalmışsa şarj edilmesi veya değiştirilmesi gerekir.
Akılda kalsın: Hiçbir şey yanmıyorsa aküye bak.
Kışın cam suyu haznesindeki su donarsa hazne ve pompa zarar görebilir, cam yıkanamaz. Bunu önlemek için hazneye cam suyu antifrizi eklenir.
Motor soğutma sisteminde kullanılan antifriz ile cam suyu antifrizi farklı ürünlerdir; her biri kendi amacı için kullanılmalıdır.
Akılda kalsın: Her sıvı kendi deposuna.
Gösterge paneli, sürücüye aracın durumu hakkında bilgi veren göstergeler ve uyarı lambalarından oluşur: hız ve kilometre saati, devir saati, yakıt ve hararet göstergeleri ile yağ basıncı, şarj, hava yastığı, el freni gibi ikaz ışıkları bu bölümdedir.
Kontak anahtarı ise bir gösterge değil, motoru çalıştırmaya ve elektrik devrelerini açmaya yarayan bir kumanda elemanıdır; genellikle direksiyon kolonunda veya orta konsolda yer alır.
Akılda kalsın: Gösterge okunur, anahtar çevrilir.
Debriyaj, motorun gücünü vites kutusuna ileten ya da kesen sistemdir. Ayağın pedal üzerinde sürekli durması, pedala hafif de olsa basınç uygulayarak debriyajın tam kavramamasına, yani kaçırmasına neden olur.
Bu kaçırma sırasında balata ile volan ve baskı arasında sürekli sürtünme oluşur; sonuçta debriyaj balatası erken aşınır, ısınır ve debriyaj rulmanı da yıpranır. Pedal yalnızca vites değiştirirken ve dururken kullanılmalı, sürüş sırasında ayak yerde veya ayak dinlendirme yerinde tutulmalıdır.
Akılda kalsın: Vites değişince ayağınızı pedaldan çekin.
El freni çekili unutulduğunda arka (veya bağlı olduğu) tekerlekler frenlenmiş olur; araç zorlanarak harekete geçer, motor güç kaybediyormuş gibi davranır ve frenler ısınır.
El freni çekiliyken uzun süre sürmek balataların ve disklerin aşırı ısınmasına, aşınmasına ve fren etkinliğinin azalmasına yol açar. Gösterge panelindeki el freni ikaz lambası bu konuda uyarır.
Akılda kalsın: El freni inmeden yola çıkılmaz.
Karter, motorun alt kısmında bulunan ve motor yağının toplandığı haznedir. Yağ pompası yağı buradan alarak motorun hareketli parçalarına gönderir; bu nedenle karter motorun temel parçalarındandır.
Karter darbe alıp delinirse yağ akar ve motor yağsız kalarak ağır hasar görebilir. Yüksek kaldırımlara ve bozuk yollardaki taşlara karteri çarptırmamaya dikkat edilmelidir.
Akılda kalsın: Yağın evi karterdir.
Marş motoru, aküden aldığı elektrikle krank milini döndürerek motora ilk hareketi verir. Motor kendi kendine çalışmaya başladıktan sonra marş motoru devreden çıkar.
Marş motoru aracı yürütmek için değil, yalnızca motoru çalıştırmak için tasarlanmıştır. Uzun süre marşa basılı tutmak marş motorunu ve aküyü yorar.
Akılda kalsın: Marş başlatır, alternatör şarj eder.
Marş motoru çalışmak için aküden yüksek akım çeker. Akünün şarjı yetersizse marş motoruna yeterli enerji gidemez ve motor yavaş, zorlanarak döner.
Akü kutup başlarındaki oksitlenme veya gevşek bağlantılar da benzer belirtiye yol açabilir. Akü başları temiz tutulmalı, akü belirli aralıklarla kontrol ettirilmelidir.
Akılda kalsın: Marş zorlanıyorsa aküye bakın.
Araçlarda hareket için gerekli güç motorda üretilir. İçten yanmalı motorda yakıtın yanmasıyla oluşan enerji, pistonlar ve krank mili aracılığıyla dönme hareketine çevrilir.
Bu güç kavrama, vites kutusu, şaft, diferansiyel ve akslar üzerinden tekerleklere iletilir. Bu parçaların tamamı güç aktarma organlarını oluşturur; ancak hiçbiri gücün kaynağı değildir.
Akılda kalsın: Motor üretir, aktarma organları iletir.
Motorda piston, silindir, krank mili ve yataklar gibi parçalar çok yüksek hızda birbirine sürtünerek çalışır. Yağlama sistemi, bu parçaların arasına ince bir yağ tabakası göndererek sürtünmeyi azaltır, böylece aşınmayı önler ve parçaların ömrünü uzatır.
Motor yağı ayrıca parçaların ısısını bir miktar uzaklaştırır, metal parçaları korozyona karşı korur ve oluşan kirleri yağ filtresine taşır. Yağ eksildiğinde veya özelliğini kaybettiğinde motor aşırı ısınarak ciddi şekilde hasar görebilir.
Akılda kalsın: Yağ varsa sürtünme az, ömür uzun.
Yanma sonrası silindirden çıkan gazlar yüksek basınç ve sıcaklıktadır; doğrudan dışarı atılsalar çok yüksek bir ses oluşur. Bu gürültüyü, egzoz hattı üzerindeki egzoz susturucusu (susturucu) azaltır.
Susturucunun içindeki bölmeler ve delikli borular gazın basıncını ve hızını kademeli olarak düşürür. Delinmiş veya sökülmüş susturucu hem gürültü kirliliğine yol açar hem de egzoz gazının sızma riskini artırır.
Akılda kalsın: Gaz çıkar, susturucu susturur.
Yanlışlarınız kaybolmasın. Ücretsiz hesap açarsanız çözdüğünüz sorular kaydedilir ve en çok zorlandığınız dersi panelinizde görürsünüz.
Ücretsiz hesap aç Premium nedir?Motor ve araç tekniği soruları e-Sınavda nasıl gelir?
e-Sınavda motor ve araç tekniği dersinden 9 soru gelir. Soru sayısı az görünse de adayların en çok puan kaybettiği derslerden biridir; çünkü sorular günlük hayatta pek karşılaşılmayan teknik kavramlar içerir. İyi haber şu ki motor soruları büyük ölçüde birbirini tekrar eder: Hangi gösterge ışığının ne anlama geldiği, hangi arızanın hangi belirtiyle ortaya çıktığı gibi.
En sık sorulan başlıklar
- Motor çalışma prensibi: Dört zamanlı motor, sıkıştırma, ateşleme; benzinli ve dizel motor farkı.
- Soğutma ve yağlama: Termostat, radyatör, hararet; yağ basıncı ikaz lambası ve yağ seviyesi kontrolü.
- Elektrik sistemi: Akü, şarj dinamosu (alternatör), marş motoru, akü takviyesinde kablo bağlama sırası.
- Fren ve direksiyon: ABS, fren hidroliği, balata ve kampana, rot ayarı ve balans.
- Lastikler: Diş derinliği, hava basıncı, düzensiz aşınmanın sebepleri.
- Gösterge paneli: İkaz ve uyarı lambalarının renkleri ve anlamları.
Nasıl çalışmalı?
Motor sorularını ezberlemek yerine "belirti → sebep" eşleştirmesi yaparak çalışın: Egzozdan mavi duman çıkması yağ yakmayı, beyaz duman su ya da antifriz yakmayı, siyah duman zengin karışımı gösterir. Gösterge ışıkları için gösterge ikaz ışıkları sayfası, konu anlatımı için motor ve araç tekniği dersleri işinizi kolaylaştırır.
Bu testler nasıl hazırlandı?
Motor ve Araç Tekniği testlerindeki sorular yalnızca bu dersten seçilir ve her soru yalnızca bir testte yer alır; böylece testleri sırayla çözdüğünüzde dersin tüm soru havuzunu tekrar etmiş olursunuz. Her soruda doğru cevabın yanında neden doğru olduğunu anlatan açıklama bulunur. Tüm dersleri karışık ve gerçek e-Sınav formatında (50 soru, 45 dakika) denemek için ehliyet sınav soruları sayfasındaki genel testlere geçebilirsiniz.