Motor ve Araç Tekniği Ehliyet Sınav Soruları 17
25 soru · Her cevaptan sonra doğru şık ve açıklama gösterilir.
Bu testteki 25 soru yalnızca Motor ve Araç Tekniği dersinden; öne çıkan konular: hava filtresi, buji, motor bakımı, lastik basıncı ve marş motoru. Her cevaptan sonra doğru şık ve açıklama gösterilir. Bitirince Motor ve Araç Tekniği 18 ile devam edin; tüm motor ve araç tekniği testleri.
Lastikler, aracın yol ile temas eden tek parçasıdır. Görevleri; aracın ağırlığını ve yükünü taşımak, direksiyonla verilen yönü izlemek, yoldan gelen titreşimleri azaltmak ve motorun gücünü yola, frenin etkisini de yola aktararak aracın hızlanmasını ve durmasını sağlamaktır.
Dolayısıyla lastiklerin görevi frenlemeyi zayıflatmak değil, tam tersine frenleme sırasında yol tutuşunu sağlayarak aracın güvenle durmasına yardım etmektir. Diş derinliği azalmış veya havası yanlış ayarlanmış lastikler fren mesafesini uzatır.
Akılda kalsın: Lastik taşır, yön verir, sarsıntıyı alır, durdurur.
Vantilatör kayışı, krank milinden aldığı hareketle alternatörü (birçok araçta su pompasını ve fanı da) döndürür. Kayış koptuğunda alternatör anında durur ve şarj ikaz ışığı yanar.
Kayış su pompasını da döndürüyorsa kısa süre sonra hararet göstergesi de yükselir. Ama ilk uyarı şarj ışığıdır.
Akılda kalsın: Şarj ışığı yanarsa kayışı da kontrol et.
Far, aracın elektrik devresinin bir parçasıdır. Devreyi aşırı akıma karşı koruyan sigorta yanarsa devre kesilir ve far çalışmaz.
Farın yanmaması durumunda öncelikle sigorta, ampul ve bağlantı kabloları kontrol edilir. Fren, debriyaj ve yakıt göstergesi gibi parçalar far devresiyle ilgili değildir.
Akılda kalsın: Işık yoksa sigortaya bak.
Akü elektroliti sülfürik asit içerdiği için son derece aşındırıcıdır; metal yüzeyleri paslandırır ve boyayı bozar. Elektrolit herhangi bir yüzeye temas ettiğinde ilk yapılacak şey bölgeyi bol su ile yıkayarak asidi seyreltmek ve uzaklaştırmaktır.
Elektrolit cilde veya göze temas ederse de aynı şekilde bol ve temiz suyla uzun süre yıkanmalı, göze temasta mutlaka sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır. Akü bakımı yapılırken koruyucu gözlük ve eldiven kullanılmalıdır.
Akılda kalsın: Asit değdi mi, su ile yıka.
Yakıt göstergesi, depodaki şamandıralı bir ölçüm düzeneğinden aldığı bilgiyle yakıt miktarını gösterge panelinde gösterir.
Yakıt azaldığında birçok araçta ayrıca uyarı lambası yanar. Yakıtın tamamen bitmesi, özellikle dizel motorlarda yakıt sistemine hava girmesine ve aracın yeniden çalıştırılmasının zorlaşmasına yol açabilir.
Akılda kalsın: Gösterge düşükse beklemeyin, yakıt alın.
Marş motoru çalışmak için aküden çok yüksek akım çeker. Akü kutup başları gevşek ya da oksitli ise bu akım yeterince iletilemez ve marş motoru motoru yavaş döndürür.
Akünün zayıf ya da boşalmış olması da aynı belirtiye yol açar. İlk kontrol; kutup başlarının temizliği ve sıkılığıdır.
Akılda kalsın: Önce bağlantıları kontrol edin.
Benzinli motorda yakıt-hava karışımı buji kıvılcımıyla ateşlenir. Bujinin elektrotları kurum (karbon) bağladığında kıvılcım zayıflar veya oluşmaz; karışım tam yanmaz, motor tekler ve güç kaybeder.
Kurum bağlamanın nedenleri arasında zengin karışım, yağ yakma ve uzun süre düşük devirde kullanım sayılabilir.
Akılda kalsın: Buji kirliyse ateş zayıf.
Kontak açıldığında gösterge panelindeki birçok ikaz ışığı kısa bir süre yanar; bu, lambaların çalıştığını gösteren bir kontroldür. Motor çalıştıktan sonra yağ pompası yağı motora basınçla göndermeye başlar ve yağ basıncı ikaz ışığı söner. Bu ışık motor çalışırken yanmaya devam ederse motorda yeterli yağ basıncı yok demektir.
Böyle bir durumda araç güvenli bir yerde durdurulmalı ve motor hemen kapatılmalıdır; yağ basıncı olmadan çalışan motor kısa sürede ağır hasar görebilir. Sorun giderilmeden yola devam edilmemelidir.
Akılda kalsın: Motor çalıştı, yağ ışığı söndü.
Benzinli motorlarda ateşleme bobini akünün düşük gerilimini çok yüksek gerilime yükseltir. Buji, bu yüksek gerilimi elektrotları arasında kıvılcıma dönüştürerek silindirde sıkıştırılmış yakıt-hava karışımını ateşler.
Bujiler zamanla aşınır ve kirlenir. Bozuk buji motorun teklemesine, zor çalışmasına, güç kaybına ve yakıt tüketiminin artmasına yol açar; bu nedenle üreticinin önerdiği aralıklarla değiştirilmelidir.
Akılda kalsın: Kıvılcım bujiden çıkar.
Motorun verimli çalışması için silindirlere yeterli ve temiz hava girmelidir. Hava filtresi kirlendiğinde hava akışı azalır, karışım zenginleşir ve yakıt tüketimi artar.
Bu nedenle hava filtresi düzenli aralıklarla temizlenmeli ya da değiştirilmelidir. Tozlu ortamlarda kullanılan motosikletlerde bu kontrol daha sık yapılmalıdır.
Akılda kalsın: Motor nefes alamazsa çok yakar.
Lastikler, kullanım ve zamanla aşınır; diş derinliği azalır, kauçuk sertleşip çatlar. Bu nedenle lastikler, üreticinin önerdiği kilometreye ya da kullanım süresine ulaşıldığında yenileriyle değiştirilmelidir.
Aşınmış lastik, özellikle ıslak zeminde yol tutuşunu azaltır, fren mesafesini uzatır ve su kızağı (yüzme) riskini artırır. Lastik patlaması da yüksek hızda ciddi kazalara yol açabilir.
Akılda kalsın: Aracın yola tutunduğu tek yer lastiktir.
Termostat, motor ile radyatör arasındaki su yolunu sıcaklığa göre açıp kapatan bir valftir. Motor soğukken kapalı kalır ve suyun radyatöre gitmesini engeller; böylece motor çabuk ısınır.
Su çalışma sıcaklığına ulaşınca termostat açılır ve su radyatörde soğutulur. Bu sayede motor sıcaklığı çalışma sıcaklığında sabit tutulur.
Akılda kalsın: Termostat motorun ısı kapısıdır.
Buji, benzinli motosiklet motorunda yakıt-hava karışımını ateşleyen kıvılcımı oluşturur. Bujinin elektrotları aşındığında kıvılcım zayıflar veya düzensizleşir; yanma verimi düşer ve motor çekişten düşer.
Aşınmış buji ayrıca ilk çalıştırmanın zorlaşmasına, teklemeye ve yakıt tüketiminin artmasına yol açabilir. Bujiler üreticinin önerdiği aralıklarla kontrol edilip değiştirilmelidir.
Akılda kalsın: Buji yorulursa motor da yorulur.
Vites kutusu ve diferansiyelde dişliler, yüksek basınç altında birbirine sürtünerek çalışır. Bu koşullara dayanacak şekilde üretilmiş dişli (şanzıman) yağı kullanılır.
Dişli yağı, dişlilerin yüzeyinde dayanıklı bir yağ filmi oluşturarak aşınmayı ve ısınmayı azaltır. Üreticinin önerdiği tip ve kıvamda yağ kullanılmalı, seviye ve değişim aralıklarına uyulmalıdır.
Akılda kalsın: Her yağın yeri ayrıdır.
Hava filtresi tıkanınca silindirlere giren hava miktarı azalır. Yakıt miktarı aynı kaldığı için karışımda yakıt oranı yükselir; yani motor zengin karışımla çalışır.
Zengin karışım yakıt tüketimini artırır, güç düşer, bujiler kurumlanır ve egzozdan siyah duman çıkabilir.
Akılda kalsın: Hava filtresi düzenli değişir.
Motorun düzgün çalışması için yakıtın yeterli miktarda temiz havayla karışması gerekir. Hava filtresi kirlendiğinde motora giren hava azalır, karışım zenginleşir ve yakıt tam yanmaz; sonuçta yakıt tüketimi artar, motor gücü düşer.
Bu nedenle motosikletin hava filtresi bakım takvimine uygun olarak, tozlu ortamlarda kullanılıyorsa daha sık kontrol edilmeli ve gerekirse değiştirilmelidir.
Akılda kalsın: Kirli filtre, boş depo.
Motor çalışırken dışarıdan büyük miktarda hava emer. Bu havadaki toz ve kum silindirlere girerse silindir, piston ve segmanlarda hızlı aşınmaya neden olur.
Hava filtresi, havayı silindirlere gitmeden önce süzerek bu parçacıkları tutar. Tıkanan filtre motorun yeterli hava almasını engeller; güç kaybı ve yakıt tüketiminde artış görülür. Bu yüzden filtre belirli aralıklarla temizlenir veya değiştirilir.
Akılda kalsın: Temiz hava, uzun ömürlü motor.
Tekerlek ve lastik üzerindeki ağırlığın çevre boyunca eşit dağılmamasına balanssızlık denir. Balansı bozuk tekerlek, hız arttıkça daha şiddetli dönerek direksiyonda ve araç gövdesinde titreşime yol açar.
Bu nedenle lastik değiştirildiğinde ya da tamir edildiğinde balans ayarı yaptırılmalıdır. Balanssızlık giderilmezse lastiklerde düzensiz aşınma, rot-balans parçalarında ve amortisörlerde erken yıpranma görülür.
Akılda kalsın: Titreşim varsa balansa bak.
Silindir kapağı ile motor bloğu arasında bulunan silindir kapak contası, yanma odalarını, yağ kanallarını ve su kanallarını birbirinden ayırarak sızdırmazlık sağlar.
Conta yandığında veya bozulduğunda bu kanallar birbirine karışır: yağda su, suda yağ görülür. Motor yağının açık kahverengi-köpüklü bir görünüm alması ve soğutma suyunun eksilmesi tipik belirtilerdir.
Akılda kalsın: Conta ayırır; yanarsa karıştırır.
Marş motoru kısa süreli çalışmak için tasarlanmıştır. Motoru çalıştırmak için uzun süre ve sık sık marş yapılması marş motorunu aşırı ısıtır ve ömrünü kısaltır; aküyü de hızla boşaltır. Motor ilk denemede çalışmazsa marş birkaç saniyeden uzun tutulmamalı, denemeler arasında kısa bir ara verilmelidir.
Hatırla: Marşa uzun süre basılmaz.
Dizel motorlarda yakıt enjeksiyon pompası; yakıtın basıncını yükseltir, motorun ihtiyacına göre miktarını ayarlar ve püskürtme sırasına göre doğru zamanda enjektörlere gönderir.
Yanma odasını ısıtmak pompanın görevi değildir. Soğuk havada ilk çalıştırmayı kolaylaştırmak için yanma odasını ısıtan parça kızdırma bujisidir.
Akılda kalsın: Pompa basar, kızdırma bujisi ısıtır.
Rölanti ayarı, motor normal çalışma sıcaklığına ulaştıktan sonra yapılır. Çünkü motor, sürüşün büyük bölümünü bu sıcaklıkta geçirir ve ayarın bu koşulda doğru olması gerekir.
Soğuk motorda yakıt karışımı ve parçalar arasındaki boşluklar farklıdır; soğukken yapılan ayar, motor ısınınca devrin fazla yükselmesine veya düzensiz çalışmaya neden olur.
Akılda kalsın: Önce ısıt, sonra ayarla.
Marş motoru kısa süreli çalışmak üzere tasarlanmış, çok yüksek akım çeken bir elektrik motorudur. Uzun süre ve arka arkaya çalıştırılırsa aşırı ısınır, fırçaları ve dişlisi aşınır; ömrü kısalır.
Aynı zamanda akü de hızla boşalır. Bu nedenle marşa bir seferde birkaç saniyeden uzun basılmaz; motor çalışmazsa kısa bir ara verilir.
Akılda kalsın: Kısa bas, çalışmazsa bekle.
Fazla şişirilen lastik sertleşir ve yoldaki darbeleri yeterince sönümleyemez. Bu nedenle araç sarsıntılı gider ve sürüş konforu azalır.
Aşırı basınç ayrıca lastiğin yere temas eden yüzeyini küçültür; yol tutuşu azalır ve lastik dişlerinin orta kısmı daha hızlı aşınır. Lastik basıncı, üreticinin önerdiği değerde tutulmalıdır.
Akılda kalsın: Basınç ne az ne fazla, kılavuzdaki kadar.
Hava basıncı farklı olan lastiklerin yola temas yüzeyi ve tutunma kuvveti de farklı olur. Frenleme sırasında bir taraftaki lastik daha fazla, diğeri daha az tutunduğundan araç bir tarafa doğru çeker.
Bu durum özellikle ani frenlerde direksiyon hâkimiyetini zorlaştırır ve aracın şeridinden çıkmasına yol açabilir. Bu yüzden lastik basınçları üreticinin önerdiği değerlerde ve aynı aks üzerinde eşit tutulmalıdır.
Akılda kalsın: Lastikler eşit şişerse araç düz durur.
Yanlışlarınız kaybolmasın. Ücretsiz hesap açarsanız çözdüğünüz sorular kaydedilir ve en çok zorlandığınız dersi panelinizde görürsünüz.
Ücretsiz hesap aç Premium nedir?Motor ve araç tekniği soruları e-Sınavda nasıl gelir?
e-Sınavda motor ve araç tekniği dersinden 9 soru gelir. Soru sayısı az görünse de adayların en çok puan kaybettiği derslerden biridir; çünkü sorular günlük hayatta pek karşılaşılmayan teknik kavramlar içerir. İyi haber şu ki motor soruları büyük ölçüde birbirini tekrar eder: Hangi gösterge ışığının ne anlama geldiği, hangi arızanın hangi belirtiyle ortaya çıktığı gibi.
En sık sorulan başlıklar
- Motor çalışma prensibi: Dört zamanlı motor, sıkıştırma, ateşleme; benzinli ve dizel motor farkı.
- Soğutma ve yağlama: Termostat, radyatör, hararet; yağ basıncı ikaz lambası ve yağ seviyesi kontrolü.
- Elektrik sistemi: Akü, şarj dinamosu (alternatör), marş motoru, akü takviyesinde kablo bağlama sırası.
- Fren ve direksiyon: ABS, fren hidroliği, balata ve kampana, rot ayarı ve balans.
- Lastikler: Diş derinliği, hava basıncı, düzensiz aşınmanın sebepleri.
- Gösterge paneli: İkaz ve uyarı lambalarının renkleri ve anlamları.
Nasıl çalışmalı?
Motor sorularını ezberlemek yerine "belirti → sebep" eşleştirmesi yaparak çalışın: Egzozdan mavi duman çıkması yağ yakmayı, beyaz duman su ya da antifriz yakmayı, siyah duman zengin karışımı gösterir. Gösterge ışıkları için gösterge ikaz ışıkları sayfası, konu anlatımı için motor ve araç tekniği dersleri işinizi kolaylaştırır.
Bu testler nasıl hazırlandı?
Motor ve Araç Tekniği testlerindeki sorular yalnızca bu dersten seçilir ve her soru yalnızca bir testte yer alır; böylece testleri sırayla çözdüğünüzde dersin tüm soru havuzunu tekrar etmiş olursunuz. Her soruda doğru cevabın yanında neden doğru olduğunu anlatan açıklama bulunur. Tüm dersleri karışık ve gerçek e-Sınav formatında (50 soru, 45 dakika) denemek için ehliyet sınav soruları sayfasındaki genel testlere geçebilirsiniz.