Motor ve Araç Tekniği Ehliyet Sınav Soruları 16
25 soru · Her cevaptan sonra doğru şık ve açıklama gösterilir.
Bu testteki 25 soru yalnızca Motor ve Araç Tekniği dersinden; öne çıkan konular: alternatör, akü, motor soğutma suyu, hava soğutma ve marş motoru. Her cevaptan sonra doğru şık ve açıklama gösterilir. Bitirince Motor ve Araç Tekniği 17 ile devam edin; tüm motor ve araç tekniği testleri.
Dizel motorlarda yakıt, depodan besleme pompasıyla alınır ve filtrelerden geçirilerek enjeksiyon pompasına gönderilir; bu bölümdeki borular alçak basınçlı hattı oluşturur. Enjeksiyon pompası yakıtı çok yüksek basınçla sıkıştırır ve enjektörlere gönderir.
Pompa ile enjektörler arasındaki bu hatlara yüksek basınç boruları denir. Bu borular yüksek basınca dayanıklı, kalın cidarlı çelik borulardır; enjektörler de bu basınçlı yakıtı silindire ince zerrecikler hâlinde püskürtür.
Akılda kalsın: Pompa öncesi alçak, pompa sonrası yüksek basınç.
Motor kendi kendine çalışmaya başlayamaz; krank milinin ilk dönüşünü dışarıdan biri sağlamalıdır. Bu görevi aküden aldığı enerjiyle volanı döndüren marş motoru üstlenir.
Motor çalıştıktan sonra marş motoru devreden çıkar. Bu aşamadan sonra elektrik ihtiyacını alternatör karşılar ve aküyü yeniden şarj eder.
Akılda kalsın: Marş başlatır, alternatör besler.
Dört zamanlı dizel motorda emme zamanında piston aşağı inerken emme supabı açıktır ve silindire yalnızca hava alınır. Benzinli motordan farklı olarak dizelde yakıt emme zamanında değil, sıkıştırma sonunda püskürtülür.
Sıkıştırma zamanında hava çok yüksek oranda sıkıştırılarak ısınır; sıkıştırma sonunda enjektörden püskürtülen motorin bu sıcak havayla temas edince kendiliğinden tutuşur.
Akılda kalsın: Dizel önce hava çeker, sonra yakıt sıkar.
Elektrotları aşınmış veya aşırı karbon bağlamış bir buji güçlü kıvılcım üretemez. Bu durum teklemeye, güç kaybına ve yakıt tüketiminin artmasına yol açar. Böyle bir buji yenisiyle değiştirilmelidir.
Yeni buji, aracın kullanım kılavuzunda belirtilen tipte ve ısı değerinde olmalı, uygun torkla takılmalıdır.
Akılda kalsın: Yorgun buji, yorgun motor.
Motor yağı, hareketli metal parçalar (piston, silindir, krank mili, yataklar) arasında ince bir film oluşturarak sürtünmeyi azaltır ve oluşan ısının bir kısmını uzaklaştırır. Yağ normalin çok altına düşerse veya eskiyip özelliğini kaybederse parçalar birbirine sürtünür, sürtünme ısıyı artırır ve motor aşırı ısınarak hasar görür; en kötü durumda motor kilitlenebilir.
Bu yüzden yağ seviyesi, motor durmuş ve araç düz zemindeyken yağ çubuğuyla düzenli olarak kontrol edilmeli; yağ ve yağ filtresi üreticinin önerdiği aralıklarla değiştirilmelidir.
Akılda kalsın: Yağ yoksa sürtünme, sürtünme varsa ısı.
Yeni araçlarda üretici, aracın ilk kullanımından sonra belirli bir kilometrede ilk bakım yapılmasını öngörebilir. Bu kilometre değeri marka ve modele göre değişir; doğru değeri aracınızın kullanım kılavuzundan veya bakım kitapçığından öğrenmelisiniz.
İlk bakımda genellikle yağ ve filtre durumu, bağlantıların sıkılığı, sıvı seviyeleri ve genel sistemler kontrol edilir. Bu bakım, aracın uzun ömürlü ve sorunsuz çalışması için önemlidir.
Akılda kalsın: Kılavuzu oku, ilk bakımı kaçırma.
Kuru tip (kâğıt) hava filtreleri basınçlı hava ile temizlenir. Hava, normal akış yönünün tersine, yani filtrenin iç tarafından dışa doğru tutulur; böylece gözeneklere sıkışan toz dışarı atılır.
Filtreyi suyla yıkamak kâğıt elemanı bozar. Temizlikle düzelmeyecek kadar kirlenmiş veya yırtılmış filtre ise yenisiyle değiştirilmelidir.
Akılda kalsın: Filtreye su değil, hava.
Vantilatör kayışı, birçok araçta vantilatörü, su pompasını ve alternatörü krank milinden aldığı hareketle çevirir. Kayış koparsa su pompası ve vantilatör çalışmaz, soğutma suyu dolaşamaz ve motor hararet yapar.
Alternatör de dönmediği için akü şarj olmaz ve şarj ikaz lambası yanar. Bu durumda araç güvenli bir yerde durdurulmalı, motor kapatılmalı ve kayış değiştirilmeden yola devam edilmemelidir.
Akılda kalsın: Kayış yoksa soğutma yok.
Motor çalışırken alternatör elektrik üretir; regülatör ise bu gerilimi belirli bir değerde sabit tutar. Böylece akü ve elektrikli donanımlar aşırı gerilimden korunur.
Regülatör arızalandığında devreye gereğinden yüksek gerilim gider. Bu durum ampullerin sık sık patlamasına, akünün aşırı şarj olmasına ve diğer elektrikli parçaların zarar görmesine neden olabilir.
Akılda kalsın: Regülatör gerilimin bekçisidir.
Lastik basınçları farklı olduğunda iki taraftaki lastiklerin yola temas alanı ve yol tutuşu da farklı olur. Frenleme sırasında bu dengesizlik nedeniyle araç bir tarafa çeker.
Özellikle ani ve sert frenlerde bu çekme, aracın şeridinden çıkmasına veya kontrolün kaybedilmesine yol açabilir. Lastik basınçları soğukken ve üreticinin önerdiği değerlere göre düzenli olarak kontrol edilmelidir.
Akılda kalsın: İki taraf eşit, fren düz.
Gösterge panelinde mavi renkli far simgesi, uzun hüzmeli (uzağı gösteren) farların açık olduğunu bildirir. Kısa farlar ise genellikle yeşil simgeyle gösterilir.
Uzun farlar karşıdan gelen veya önde giden araç sürücülerinin gözünü kamaştırır; bu nedenle karşılaşmalarda ve öndeki aracı yakından takip ederken kısa farlara geçilmelidir.
Akılda kalsın: Mavi yanıyorsa karşıdakini kör ediyor olabilirsiniz.
Dizel motorlarda yakıt, sıkıştırılarak ısınan havanın içinde kendiliğinden tutuşur. Soğuk havalarda silindirler ve hava soğuk olduğu için bu tutuşma zorlaşır. Isıtma bujisi, çalıştırma öncesinde yanma odasını ısıtarak motorun kolay çalışmasını sağlar.
Kontak açıldığında göstergede ısıtma bujisi uyarı ışığı yanar; ışık sönünce marşa basılması önerilir. Isıtma bujileri arızalıysa motor soğukta zor çalışır ve ilk anlarda beyaz duman verebilir.
Akılda kalsın: Işık sönsün, sonra marş.
Yakıt deposunda zamanla tortu, pas ve su gibi yabancı maddeler birikebilir. Bunların enjektörlere ve pompalara ulaşmasını yakıt filtresi engeller; yakıt bu filtreden süzülerek motora gider.
Tıkanan yakıt filtresi motora yeterli yakıt gitmesini zorlaştırır; motor tekler, güç kaybeder veya hiç çalışmayabilir. Bu nedenle yakıt filtresi bakım takvimine uygun şekilde değiştirilmelidir.
Akılda kalsın: Yakıt önce süzülür, sonra püskürtülür.
Hidrolik direksiyon, bir pompa yardımıyla oluşturulan yağ basıncını kullanarak sürücünün direksiyona uyguladığı kuvveti destekler. Böylece özellikle düşük hızlarda ve park manevralarında direksiyon kolayca çevrilir.
Günümüzde birçok araçta aynı işi elektrik motoruyla yapan elektrikli direksiyon sistemleri de kullanılmaktadır.
Akılda kalsın: Hidrolik direksiyon kola güç katar.
El freni çekiliyken araç hareket ettirilirse balatalar kampanaya ya da diske sürekli sürtünür. Bu sürtünme aşırı ısı üretir ve fren balatalarının ve kampanaların zarar görmesine yol açar.
Aşırı ısınan fren parçalarında yanık kokusu oluşur, balatalar hızla aşınır ve frenin tutma gücü azalabilir. Ayrıca motor gereksiz yere zorlanır ve yakıt tüketimi artar.
Akılda kalsın: Yola çıkmadan el frenini indir.
Su kanallarında biriken pas ve kireç, suyun dolaşımını daraltır ve motor ile su arasındaki ısı transferini azaltır. Sonuç olarak motor ısısını yeterince atamaz ve aşırı ısınır.
Bu sorunu önlemek için soğutma sisteminde kireçli su yerine uygun soğutma sıvısı veya antifriz kullanılmalı ve sistem gerektiğinde temizlenmelidir.
Akılda kalsın: Kanal daralırsa hararet artar.
Egzoz susturucusu, yanmış gazların çıkışı sırasında oluşan sesi azaltmak için tasarlanmıştır. Susturucu delinir veya çürürse gazlar sönümlenmeden dışarı çıkar ve egzozdan yüksek ses gelir.
Delik bir egzoz yalnızca gürültü kirliliğine yol açmaz; zehirli egzoz gazı kabin içine sızabilir. Bu nedenle sorun fark edildiğinde egzoz sistemi vakit kaybetmeden onarılmalıdır.
Akılda kalsın: Ses arttı, susturucu delindi.
Motorun soğutma sisteminde dolaşan sıvıya motor soğutma suyu denir. Bu sıvı, kireçsiz ve temiz suya antifriz eklenerek hazırlanır.
Antifriz, soğuk havada suyun donarak radyatör ve motor bloğunu çatlatmasını önler; içerdiği katkılar da sistemde paslanma ve korozyon oluşmasını engeller. Kireçli su kullanılırsa kanallarda tortu birikir ve soğutma verimi düşer.
Akılda kalsın: Antifriz hem donmaya hem pasa karşı korur.
Hava soğutmalı motorlarda (birçok motosiklette olduğu gibi) ısı, silindir bloğu ve silindir kapağı üzerindeki kanatçıklar aracılığıyla havaya aktarılır. Kanatçıklar yüzey alanını artırarak soğutmayı kolaylaştırır.
Motosiklet hareket ettikçe kanatçıkların arasından geçen hava motoru soğutur; bu nedenle uzun süre rölantide beklemek veya yoğun trafikte ağır ilerlemek bu motorların ısınmasına yol açabilir.
Akılda kalsın: Kanatçık yüzey açar, ısı kaçar.
Römork, çeken aracın arkasını kapatır; bu yüzden arkadaki sürücülerin çeken aracın sinyal ve fren lambalarını görmesi zorlaşır. Bu nedenle römorkta sinyal lambaları, fren lambaları ve arka lambaların çalışır durumda olması gerekir.
Römork lambaları, çeken araca soket bağlantısıyla bağlanır ve yola çıkmadan önce kontrol edilir.
Akılda kalsın: Yola çıkmadan lambaları test et.
Motor henüz çalışmadığında şarj dinamosu (alternatör) elektrik üretmez. Bu nedenle kontak anahtarı çevrildiğinde marş motoruna gereken elektriği akü sağlar.
Marş motoru, aküden aldığı güçle motoru döndürür ve motor çalışmaya başlar. Motor çalıştıktan sonra alternatör hem araç elektriğini karşılar hem de aküyü yeniden şarj eder.
Akılda kalsın: Marşın gücü aküden.
Yakıt sistemi; yakıt deposu, yakıt pompası, yakıt filtresi, borular ve enjektörler (veya karbüratör) gibi parçalardan oluşur. Bu sistemde sürücünün yapacağı en temel kontrol yakıt seviyesinin kontrolüdür.
Yola çıkmadan önce yakıt göstergesine bakmak, yolda kalmayı önler. Depoda yakıtın çok azalması, dipteki tortunun pompaya ve filtreye çekilmesine de neden olabilir.
Akılda kalsın: Yola çıkmadan göstergeye bak.
Akü, elektrik enerjisini kimyasal olarak depolayan bir parçadır. Motor çalışmazken araçta elektrik üreten bir kaynak olmadığı için farlar, lambalar, radyo gibi alıcıları akü besler.
Motor çalıştığında elektrik ihtiyacını şarj dinamosu (alternatör) karşılar ve aynı zamanda aküyü şarj eder. Akünün en önemli bir diğer görevi de marş motorunu çalıştırarak motoru harekete geçirmektir.
Akılda kalsın: Kontak kapalıyken farı açık unutma.
Fren sistemi, araç güvenliğinin en kritik parçasıdır. Fren hidroliği seviyesindeki bir düşüş, sistemde sızıntı olduğunu gösterebilir ve fren etkisinin azalmasına yol açabilir.
Bu nedenle fren hidroliği seviyesi günlük bakımda, yola çıkmadan önce hazne üzerindeki en az ve en çok işaretlerine bakılarak kontrol edilir. Seviye düşükse uygun tipte hidrolik eklenir ve neden araştırılır.
Akılda kalsın: Fren her gün kontrol ister.
Rot ayarı (ön düzen ayarı), ön tekerleklerin birbirine ve yola göre doğru açıda durmasını sağlar. Bu ayar bozulduğunda tekerlekler yola tam paralel yuvarlanmaz, lastik yüzeyi sürtünerek ilerler.
Sonuçta ön lastiklerde iç ya da dış kenarda yoğunlaşan, düzensiz aşınma görülür. Ayrıca araç bir yöne çekebilir ve direksiyon hakimiyeti azalır.
Akılda kalsın: Rot bozuksa lastik yanlış yer.
Yanlışlarınız kaybolmasın. Ücretsiz hesap açarsanız çözdüğünüz sorular kaydedilir ve en çok zorlandığınız dersi panelinizde görürsünüz.
Ücretsiz hesap aç Premium nedir?Motor ve araç tekniği soruları e-Sınavda nasıl gelir?
e-Sınavda motor ve araç tekniği dersinden 9 soru gelir. Soru sayısı az görünse de adayların en çok puan kaybettiği derslerden biridir; çünkü sorular günlük hayatta pek karşılaşılmayan teknik kavramlar içerir. İyi haber şu ki motor soruları büyük ölçüde birbirini tekrar eder: Hangi gösterge ışığının ne anlama geldiği, hangi arızanın hangi belirtiyle ortaya çıktığı gibi.
En sık sorulan başlıklar
- Motor çalışma prensibi: Dört zamanlı motor, sıkıştırma, ateşleme; benzinli ve dizel motor farkı.
- Soğutma ve yağlama: Termostat, radyatör, hararet; yağ basıncı ikaz lambası ve yağ seviyesi kontrolü.
- Elektrik sistemi: Akü, şarj dinamosu (alternatör), marş motoru, akü takviyesinde kablo bağlama sırası.
- Fren ve direksiyon: ABS, fren hidroliği, balata ve kampana, rot ayarı ve balans.
- Lastikler: Diş derinliği, hava basıncı, düzensiz aşınmanın sebepleri.
- Gösterge paneli: İkaz ve uyarı lambalarının renkleri ve anlamları.
Nasıl çalışmalı?
Motor sorularını ezberlemek yerine "belirti → sebep" eşleştirmesi yaparak çalışın: Egzozdan mavi duman çıkması yağ yakmayı, beyaz duman su ya da antifriz yakmayı, siyah duman zengin karışımı gösterir. Gösterge ışıkları için gösterge ikaz ışıkları sayfası, konu anlatımı için motor ve araç tekniği dersleri işinizi kolaylaştırır.
Bu testler nasıl hazırlandı?
Motor ve Araç Tekniği testlerindeki sorular yalnızca bu dersten seçilir ve her soru yalnızca bir testte yer alır; böylece testleri sırayla çözdüğünüzde dersin tüm soru havuzunu tekrar etmiş olursunuz. Her soruda doğru cevabın yanında neden doğru olduğunu anlatan açıklama bulunur. Tüm dersleri karışık ve gerçek e-Sınav formatında (50 soru, 45 dakika) denemek için ehliyet sınav soruları sayfasındaki genel testlere geçebilirsiniz.