Motor ve Araç Tekniği Ehliyet Sınav Soruları 2
25 soru · Her cevaptan sonra doğru şık ve açıklama gösterilir.
Bu testteki 25 soru yalnızca Motor ve Araç Tekniği dersinden; öne çıkan konular: hararet, fren balatası, soğutma sistemi, marş sistemi ve su pompası. Her cevaptan sonra doğru şık ve açıklama gösterilir. Bitirince Motor ve Araç Tekniği 3 ile devam edin; tüm motor ve araç tekniği testleri.
Akünün içindeki elektrolit, şarj durumuna göre değişen yoğunluktadır. Akü tam şarjlı olduğunda elektrolitteki asit oranı yüksektir ve donma noktası çok düşüktür.
Akü boşaldıkça elektrolit suya yaklaşır ve donma noktası yükselir. Bu nedenle kışın aküyü donmaktan korumanın yolu, onu tam şarjlı tutmaktır.
Akılda kalsın: Kışın akü hep dolu.
Marşa basıldığında marş motorunun küçük dişlisi (bendiks) ileri kayarak krank miline bağlı volanın dişlisine geçer ve volanı çevirir. Volan döndükçe krank mili ve pistonlar hareket eder; motor çalışmaya başlar.
Motor çalıştıktan sonra marş dişlisi geri çekilir.
Akılda kalsın: Motor çalışırken marşa basılmaz.
Aracın gittiği toplam yol mesafesini sürücüye bildiren gösterge kilometre sayacıdır. Genellikle hız göstergesiyle aynı panelde yer alır; toplam kilometreyi ve sıfırlanabilen günlük (kısmi) mesafeyi gösterebilir.
Kilometre bilgisi; periyodik bakım zamanlarını, yağ değişimini ve lastik ömrünü takip etmek açısından önemlidir. Hız göstergesi anlık hızı, devir saati motor devrini, yakıt göstergesi ise depodaki yakıt miktarını gösterir.
Akılda kalsın: Ne kadar yol? Kilometre sayacı.
Yağ filtresi, motor yağındaki metal parçacıkları, kurum ve kirleri tutar. Bakımı yapılmayan filtre tıkanır; yağın akışı zorlaşır ve motor parçalarına yeterli ve temiz yağ ulaşmaz.
Bu durum parçaların hızla aşınmasına ve motor arızalarına yol açar. Yağ filtresi genellikle motor yağıyla birlikte değiştirilir.
Akılda kalsın: Yağ değişince filtre de değişir.
Taşıtlarda kullanılan benzinli ve dizel motorlar içten yanmalı motorlardır: yakıt silindirlerin içinde yakılır, oluşan basınç pistonu iter ve piston-biyel mekanizması bu doğrusal hareketi krank milinde dönme hareketine çevirir.
Dıştan yanmalı motorlarda ise yakıt silindirin dışında, örneğin bir kazanda yakılır ve oluşan buhar kullanılır.
Akılda kalsın: Yanma içeride, güç dışarıda.
Ön düzen, ön tekerleklerin birbirine ve yola göre doğru açılarda durmasını sağlar. Bu kontrolde direksiyon sisteminin parçaları incelenir; tekerleklere hareket ileten rot başları bunların başında gelir.
Rot başlarında boşluk veya aşınma varsa direksiyon boşluk yapar, araç yolda dengesiz gider ve lastikler düzensiz aşınır. Bu durumda rot başları değiştirildikten sonra ön düzen ayarı yapılmalıdır.
Akılda kalsın: Direksiyon boşsa rotu kontrol ettir.
Klima kompresörü motora ek yük bindirir ve kondenser radyatörün önünde ısı üretir. Hararet yükseldiğinde klimanın kapatılması motorun yükünü azaltır ve soğutmaya yardımcı olur.
Hararet devam ederse araç güvenli bir yerde durdurulur ve motorun soğuması beklenir. Motor sıcakken radyatör kapağı açılmaz ve soğuk su eklenmez.
Akılda kalsın: Sıcak motora soğuk su yok.
Motor kendi kendine çalışmaya başlayamaz; ilk hareketin dışarıdan verilmesi gerekir. Bu görevi marş sistemi üstlenir.
Kontak anahtarı çevrildiğinde akünün enerjisiyle çalışan marş motoru, volan dişlisini döndürerek krank milini hareket ettirir. Motor çalışınca marş motoru devreden çıkar.
Akılda kalsın: Marş başlatır, motor sürdürür.
Ağır yükte ya da yokuşta motoru düşük viteste aşırı yüksek devirde ya da yüksek viteste zorlayarak çalıştırmak, motorun fazla ısı üretmesine neden olur ve soğutma sistemi bu ısıyı uzaklaştırmakta zorlanır.
Hararetin diğer nedenleri; soğutma suyunun azalması, termostatın kapalı kalması, radyatör peteklerinin tıkanması, vantilatör kayışının gevşemesi ya da kopması ve fanın çalışmamasıdır.
Akılda kalsın: Hararet göstergesini izleyin.
Araçtaki elektrik devreleri sigortalarla korunur. Bir devrede kısa devre veya aşırı akım olduğunda sigorta atar ve o devredeki donanım çalışmaz. Bu nedenle çalışmayan bir elektrik donanımında ilk kontrol edilecek yer sigorta kutusudur.
Yanan sigorta, aynı amper değerinde yeni bir sigortayla değiştirilir. Sigorta sürekli atıyorsa devrede bir arıza vardır ve servis tarafından kontrol edilmelidir.
Akılda kalsın: Sigorta atarsa devre susar.
Lastik dişleri, ıslak zemindeki suyu lastiğin altından dışarı atarak lastiğin yolla temasını sağlar. Dişleri aşınmış lastikler bu suyu atamaz; lastik su tabakasının üzerine çıkarak kayar (su kızağı, aquaplaning).
Bu durumda direksiyon ve fren etkisi büyük ölçüde kaybolur, fren mesafesi uzar ve kaza riski artar.
Akılda kalsın: Diş derinliğini kontrol edin.
Balatalar her frenlemede sürtünerek aşınır. Engebeli, rampalı, trafiği yoğun ya da tozlu-çamurlu yollar daha sık ve sert frenlemeyi gerektirdiğinden yol koşulları aşınmayı hızlandırır. Balata ne kadar uzun süre kullanılırsa o kadar aşınır; yani kullanım süresi de etkilidir.
Fren telinin uzunluğu ise frenin kumanda düzeniyle ilgilidir; telde boşluk olursa ayarı yapılır ancak tel uzunluğu balatanın aşınma hızını belirlemez.
Akılda kalsın: Yol zorlaştıkça ve süre uzadıkça balata incelir.
Hava ile soğutmalı motorlarda ısı, silindir ve silindir kapağı üzerindeki soğutma kanatçıkları aracılığıyla doğrudan havaya aktarılır. Bu motorlarda soğutma sıvısı bulunmadığından su pompası, radyatör ve su kanalları yoktur.
Buji, karbüratör ve silindir kapağı ise motorun çalışması için gerekli parçalardır; soğutma şekli ne olursa olsun benzinli motorda yer alır.
Akılda kalsın: Su yoksa su pompası da yok.
Motosiklette yakıtın kimyasal enerjisini hareket enerjisine dönüştüren parça motordur. Silindirde yanan yakıt-hava karışımı pistonu iter, bu hareket krank miline ve oradan aktarma organları yoluyla tekerleğe iletilir.
Egzoz, balata ve kampana gibi parçalar aracın çalışmasında görev alsa da hiçbiri tek başına hareket gücü üretmez; bunlar ya atık gazları uzaklaştırır ya da frenlemeye yardım eder.
Akılda kalsın: Motor güç verir, fren güç alır.
Fren müşiri, fren pedalına basıldığında devreyi kapatarak fren lambalarını yakan anahtardır. Müşir arızalanırsa pedala basılsa bile fren lambaları yanmaz.
Diğer olası nedenler; fren lambası sigortasının atması ya da ampullerin yanmasıdır.
Akılda kalsın: Fren lambası arkadaki sürücünün güvencesidir.
Yalnızca bir sinyal lambası yanmıyorsa sorun büyük olasılıkla o lambaya özgüdür: ampul gevşemiştir veya yanmıştır. Bazen soket teması da etkili olabilir.
Birçok araçta bir sinyal ampulü yandığında gösterge panelindeki sinyal ışığı normalden hızlı yanıp söner. Bu uyarıyı gördüğünüzde lambaları kontrol etmelisiniz.
Akılda kalsın: Tek arıza, tek parça.
Motorun hareketli parçaları birbirine sürtünerek çalışır. Bu sürtünmeyi azaltan, parçaları soğutan ve temizleyen motor yağıdır. Bu yüzden yağın kalitesi motor ömrünü en çok etkileyen faktördür.
Üreticinin önerdiği nitelikte yağ kullanmak ve yağı zamanında değiştirmek, aşınmayı azaltır. Kalitesiz ya da eskimiş yağ ise parçaların erken bozulmasına neden olur.
Akılda kalsın: Motorun kanı yağdır.
Fren balataları, frenleme sırasında diske veya kampanaya sürtünerek motosikleti yavaşlatır ve her kullanımda bir miktar aşınır. Bu nedenle fren balataları aşınma durumuna göre kontrol edilip değiştirilir.
Aşınmış balata fren mesafesini uzatır, frenin etkisini azaltır ve diske zarar verebilir. Motosiklette frenlerin güvenilir olması sürücünün hayatı için kritik önemdedir.
Akılda kalsın: Balata incelirse fren zayıflar.
Elektrikli fan, özellikle araç yavaş giderken veya dururken radyatörden hava geçmesini sağlayarak soğutma sıvısını soğutur. Fan motorunun elektrik bağlantısı çıkarsa fan çalışmaz, radyatör yeterince soğutulamaz ve motor hararet yapar.
Hararet, gösterge panelindeki motor sıcaklık göstergesinin kırmızı bölgeye çıkmasıyla veya sıcaklık ikaz ışığının yanmasıyla anlaşılır. Bu durumda araç güvenli bir yerde durdurulmalı, motor soğumadan radyatör kapağı açılmamalıdır.
Akılda kalsın: Fan dönmezse motor ısınır.
Akünün sağladığı yaklaşık 12 voltluk gerilim, bujinin tırnakları arasında kıvılcım oluşturmak için yetersizdir. Endüksiyon bobini, bu alçak gerilimi binlerce volta yükseltir.
Yükseltilen gerilim buji kabloları (ya da modern araçlarda doğrudan bujinin üzerindeki bobinler) aracılığıyla bujilere iletilir.
Akılda kalsın: Bobin = gerilim yükseltici.
Soğutma fanı, radyatörden geçen havanın miktarını artırarak suyun soğumasına yardım eder. Fan çalıştığı hâlde motor sıcaklığı düşmüyorsa sorun genellikle suyun radyatörde soğuyamamasıdır; bunun başlıca nedeni radyatör peteklerinin tıkanmasıdır.
Peteklerin dış yüzeyi toz, çamur ve böceklerle; iç kanalları ise kireç ve tortuyla tıkanabilir. Bu durumda hava ya da su yeterince dolaşamaz ve ısı atılamaz. Radyatörün düzenli temizlenmesi ve uygun soğutma sıvısı kullanılması bu arızayı önler.
Akılda kalsın: Tıkalı petek ısı atamaz.
Rodaj döneminde motorun hareketli parçaları (piston, segman, yataklar) birbirine alışır. Bu sürede tam gazdan ve ani hızlanmalardan kaçınmak, parçaların düzgün oturmasını sağlar.
Motoru yüksek devir ve ağır yük altında zorlamak, yüzeylerin aşırı ısınmasına ve kalıcı aşınmaya yol açabilir. Bu da motorun gelecekteki performansını ve ömrünü olumsuz etkiler.
Akılda kalsın: Rodaj sabır ister.
Sıvı ile soğutmalı motorlarda su pompası, radyatörde soğuyan suyu silindir bloğu ve silindir kapağındaki su kanallarına gönderir. Su burada motorun ısısını alarak tekrar radyatöre döner.
Bu dolaşım sürekli tekrarlanır. Su pompası arızalanırsa dolaşım durur ve motor kısa sürede hararet yapar.
Akılda kalsın: Pompa durursa hararet başlar.
Triger kayışı, krank mili ile kam milini senkronize çalıştırarak supapların doğru zamanda açılıp kapanmasını sağlar. Kauçuk yapıda olduğu için zamanla yıpranır ve kılavuzda belirtilen kilometre ya da süre dolduğunda değiştirilmelidir.
Triger kayışı koparsa motor anında durur; birçok motorda pistonlar supaplara çarparak ağır ve masraflı hasar oluşur.
Akılda kalsın: Kopmadan değiştir.
Yağlama sisteminde motor yağı karterde toplanır. Yağ pompası bu yağı emer, yağ filtresinden geçirir ve basınçlı olarak krank mili, kam mili, piston ve biyel gibi hareketli parçalara gönderir.
Yağ basıncı düşerse gösterge panelindeki yağ basınç ikaz lambası yanar. Bu lamba yandığında motor hemen durdurulmalı, yağ seviyesi kontrol edilmelidir; aksi hâlde motor ciddi hasar görebilir.
Akılda kalsın: Karterden parçalara: yağ pompası.
Yanlışlarınız kaybolmasın. Ücretsiz hesap açarsanız çözdüğünüz sorular kaydedilir ve en çok zorlandığınız dersi panelinizde görürsünüz.
Ücretsiz hesap aç Premium nedir?Motor ve araç tekniği soruları e-Sınavda nasıl gelir?
e-Sınavda motor ve araç tekniği dersinden 9 soru gelir. Soru sayısı az görünse de adayların en çok puan kaybettiği derslerden biridir; çünkü sorular günlük hayatta pek karşılaşılmayan teknik kavramlar içerir. İyi haber şu ki motor soruları büyük ölçüde birbirini tekrar eder: Hangi gösterge ışığının ne anlama geldiği, hangi arızanın hangi belirtiyle ortaya çıktığı gibi.
En sık sorulan başlıklar
- Motor çalışma prensibi: Dört zamanlı motor, sıkıştırma, ateşleme; benzinli ve dizel motor farkı.
- Soğutma ve yağlama: Termostat, radyatör, hararet; yağ basıncı ikaz lambası ve yağ seviyesi kontrolü.
- Elektrik sistemi: Akü, şarj dinamosu (alternatör), marş motoru, akü takviyesinde kablo bağlama sırası.
- Fren ve direksiyon: ABS, fren hidroliği, balata ve kampana, rot ayarı ve balans.
- Lastikler: Diş derinliği, hava basıncı, düzensiz aşınmanın sebepleri.
- Gösterge paneli: İkaz ve uyarı lambalarının renkleri ve anlamları.
Nasıl çalışmalı?
Motor sorularını ezberlemek yerine "belirti → sebep" eşleştirmesi yaparak çalışın: Egzozdan mavi duman çıkması yağ yakmayı, beyaz duman su ya da antifriz yakmayı, siyah duman zengin karışımı gösterir. Gösterge ışıkları için gösterge ikaz ışıkları sayfası, konu anlatımı için motor ve araç tekniği dersleri işinizi kolaylaştırır.
Bu testler nasıl hazırlandı?
Motor ve Araç Tekniği testlerindeki sorular yalnızca bu dersten seçilir ve her soru yalnızca bir testte yer alır; böylece testleri sırayla çözdüğünüzde dersin tüm soru havuzunu tekrar etmiş olursunuz. Her soruda doğru cevabın yanında neden doğru olduğunu anlatan açıklama bulunur. Tüm dersleri karışık ve gerçek e-Sınav formatında (50 soru, 45 dakika) denemek için ehliyet sınav soruları sayfasındaki genel testlere geçebilirsiniz.