Motor ve Araç Tekniği Ehliyet Sınav Soruları 15
25 soru · Her cevaptan sonra doğru şık ve açıklama gösterilir.
Bu testteki 25 soru yalnızca Motor ve Araç Tekniği dersinden; öne çıkan konular: devir saati, sigorta, dizel motor, yakıt sistemi ve takometre. Her cevaptan sonra doğru şık ve açıklama gösterilir. Bitirince Motor ve Araç Tekniği 16 ile devam edin; tüm motor ve araç tekniği testleri.
Diskli frenlerde disk açıkta döner ve hava akışıyla temas eder. Bu yüzden frenleme sırasında oluşan ısı hızla uzaklaşır; balata ve disk yüzeyi daha çabuk soğur.
Fren ısındıkça etkinliği azalır (fren zayıflaması). Isıyı daha iyi atan diskli frenler, art arda frenlemelerde daha kararlı performans gösterir; bu nedenle özellikle ön tekerleklerde tercih edilir.
Akılda kalsın: Açıkta disk, serin fren.
Dört zamanlı motorlarda her silindirde emme ve egzoz supapları bulunur. Emme supabı yakıt-hava karışımının silindire girmesini, egzoz supabı yanmış gazların dışarı atılmasını sağlar.
Supaplar eksantrik milinin hareketiyle doğru zamanda açılıp kapanır. Supap ayarının bozulması motorda tıkırtıya, güç kaybına ve yakıt tüketiminin artmasına yol açar.
Akılda kalsın: Emme supabı alır, egzoz supabı atar.
Motor freni; araç viteste iken gaz pedalı bırakıldığında motorun sıkıştırma direncinin tekerlekleri yavaşlatmasıdır. Ağır taşıtlarda bu etkiyi artıran özel kompresyon (egzoz) frenleri de bulunur.
Uzun inişlerde motor freni kullanmak, servis frenlerinin aşırı ısınarak etkisini kaybetmesini önler.
Akılda kalsın: İnişte vites boşa alınmaz.
Direksiyon sistemi, sürücünün direksiyon simidine uyguladığı hareketi ön tekerleklere ileterek aracın istenen yöne gitmesini sağlar. Parçaları direksiyon simidi, direksiyon mili, direksiyon kutusu, rot kolları ve rot başlarıdır.
Günümüz araçlarında hidrolik veya elektrikli direksiyon destek sistemleri, direksiyonun daha az kuvvetle çevrilmesini sağlar.
Akılda kalsın: Direksiyon yön verir.
Römorkun stop, sinyal, park ve plaka lambalarının çalışabilmesi için römorkun elektrik soketinin çeken aracın prizine takılması gerekir. Aksi hâlde arkadaki sürücüler aracın fren yaptığını veya döneceğini göremez.
Römork bağlandıktan sonra hareket etmeden önce tüm lambaların çalıştığı kontrol edilmeli, emniyet zinciri veya halatı takılmalıdır.
Akılda kalsın: Römork görünmezse tehlikedir.
Yakıt filtresi, depodan gelen yakıttaki toz, pas, su ve diğer yabancı maddeleri tutarak enjektörlere ve yakıt pompasına temiz yakıt gitmesini sağlar.
Filtre tıkanırsa motora yeterli yakıt ulaşmaz; araç çekişten düşer, yokuşlarda zorlanır ve hatta durabilir. Bu nedenle yakıt filtresi kullanım kılavuzunda belirtilen aralıklarla değiştirilmelidir.
Akılda kalsın: Temiz yakıt, sağlam enjektör.
Balans, tekerleğin ağırlığının çevresine eşit dağılmasıdır. Ağırlık dengesiz olduğunda tekerlek dönerken salgı yapar ve titreşim üretir.
Ön tekerlekler direksiyon sistemine bağlı olduğundan, ön tekerleklerdeki balanssızlık sürücüye direksiyonda titreşim olarak yansır. Bu titreşim genellikle belirli hızlarda daha belirgin hissedilir.
Akılda kalsın: Önde balans yoksa direksiyon sallanır.
Radyatör hortumlarında çatlak varsa hortum yenisiyle değiştirilir; bantlamak veya yapıştırmak basınç altındaki sıcak su nedeniyle kalıcı çözüm değildir.
Çatlak hortum soğutma suyunun eksilmesine ve motorun hararet yapmasına yol açar.
Yaylar yoldan gelen darbeleri karşılar ancak tek başına bırakılırsa uzun süre salınır (zıplar). Amortisör, bu salınımları sönümleyerek yayın salınım süresini kısaltır ve tekerleğin yolla temasını korur.
Bozuk amortisör; yol tutuşunu azaltır, fren mesafesini uzatır, virajlarda yatmaya ve lastiklerin düzensiz aşınmasına yol açar.
Akılda kalsın: Bozuk amortisör fren mesafesini uzatır.
Sigorta, içinde belirli bir akıma dayanabilen ince bir tel ya da metal şerit bulunan koruma elemanıdır. Devreden bu değerin üzerinde akım geçtiğinde tel eriyerek devreyi keser.
Böylece kablolar aşırı ısınmaz, elektrikli donanım zarar görmez ve yangın riski azalır. Sigortanın erimesi, devrede bir sorun olduğunun işaretidir.
Akılda kalsın: Sigorta kendini feda eder, devreyi kurtarır.
Vites değiştirirken motorla vites kutusu arasındaki bağlantının kesilmesi gerekir. Bu işi kavrama (debriyaj) yapar. Kavrama tam ayırmazsa dişliler dönmeye devam eder ve vitesler zor geçer, sesli takılır.
Bu arızaya çoğunlukla debriyaj telinin ayarsızlığı ya da kavrama parçalarındaki sorunlar yol açar. Zorlanarak yapılan vites geçişleri vites kutusuna da zarar verir.
Akılda kalsın: Kavrama ayırmazsa vites direnir.
Benzinli motorda her silindirdeki yanma, bujinin çaktığı kıvılcımla başlar. Buji kablolarından biri çıkarsa o silindire akım gitmez ve silindir çalışmaz.
Silindirlerden biri devre dışı kalınca motor dengesiz, sarsıntılı ve tekleyerek çalışır; güç de belirgin biçimde düşer.
Akılda kalsın: Kablo çıkarsa kıvılcım yok.
Aracın anlık hızını sürücüye bildiren gösterge hız göstergesidir (kilometre saati). Genellikle km/saat cinsinden çalışır ve çoğu araçta toplam ve günlük kilometre sayaçları da bu göstergenin içinde yer alır.
Hız sınırlarına uymak ve hızı yol, hava ve trafik koşullarına göre ayarlamak için sürücünün hız göstergesini düzenli aralıklarla kontrol etmesi gerekir.
Akılda kalsın: Hızı gösterge söyler, his değil.
Devir saati, diğer adıyla takometre, krank milinin bir dakikada kaç tur döndüğünü yani motor devrini (dev/dak) gösterir. Göstergedeki rakamlar genellikle binle çarpılarak okunur.
Sürücü bu göstergeye bakarak vites değiştirme zamanını belirler, motoru gereksiz yüksek devirde zorlamaktan ve düşük devirde boğmaktan kaçınır. Göstergenin kırmızı bölgesi motorun güvenli çalışma sınırının aşıldığını anlatır.
Akılda kalsın: Devir saati = motorun nabzı.
Sigorta, elektrik devresini aşırı akıma karşı koruyan bir emniyet elemanıdır. Yanan sigorta mutlaka aynı amper değerindeki yeni bir sigortayla değiştirilmelidir.
Daha yüksek amperli sigorta takmak, arıza durumunda devrenin korunmasını engeller; kablolar aşırı ısınabilir ve araçta yangın çıkabilir. Yeni takılan sigorta da hemen atıyorsa devrede bir kısa devre vardır ve servise başvurulmalıdır.
Akılda kalsın: Aynı amper, aynı güvenlik.
Benzinli motorlarda yakıt sistemi; yakıt deposu, yakıt pompası, yakıt filtresi ve enjektörler (eski araçlarda karbüratör) aracılığıyla silindirlere uygun oranda benzin-hava karışımı gönderir.
Karışım oranının doğru olması hem motor performansı hem yakıt tüketimi hem de egzoz emisyonları için önemlidir.
Akılda kalsın: Yakıt sistemi aşçı, buji ateş.
Yağ çubuğu, karterdeki motor yağının seviyesini kontrol etmek için kullanılır. Çubuğun ucunda en az ve en çok seviyeyi gösteren işaretler bulunur.
Kontrol, araç düz zeminde ve motor durdurulduktan bir süre sonra yapılır. Çubuk çekilip silinir, yeniden yerine takılıp çıkarılır ve yağın iki işaret arasında olup olmadığına bakılır.
Akılda kalsın: Yağ iki çizginin arasında olmalı.
Zincirli motosikletlerde motorun gücü, ön ve arka dişliler arasındaki tahrik zinciri ile arka tekere iletilir. Arka teker söküldüğünde zincir de çıkarılır ve tekerin konumu değişebilir.
Bu nedenle teker yeniden takılırken zincir gerginliği ayarlanmalı ve tekerin düz hizada olduğu kontrol edilmelidir. Gevşek zincir dişliden atabilir, fazla gergin zincir ise dişlileri ve rulmanları zorlar.
Akılda kalsın: Teker değişti, zinciri ayarla.
Marş motoru, çalışmak için gerekli yüksek akımı doğrudan aküden alır. Akü boşalmışsa marş motoru hiç dönmez ya da yalnızca tık sesi duyulur.
Yakıtın bitmesi veya ateşleme arızası gibi durumlarda ise marş motoru döner, ancak motor çalışmaz. Bu fark, arızanın nerede olduğunu anlamanıza yardımcı olur.
Akılda kalsın: Ses yoksa akü.
Hava yastığı, çarpışma anında sensörlerin algılamasıyla çok kısa sürede şişerek sürücü ve yolcuların başını ve göğsünü direksiyona, gösterge paneline veya yan yüzeylere çarpmaktan korur.
Hava yastığı tek başına yeterli değildir; emniyet kemeri ile birlikte çalışacak şekilde tasarlanmıştır. Kemer takılmadan açılan hava yastığı yaralanmaya bile yol açabilir.
Akılda kalsın: Önce kemer, sonra hava yastığı.
Devir saati (takometre), motor krank milinin dakikadaki dönüş sayısını gösterir. Sürücü bu bilgiyle vites değiştirme zamanını belirler ve motoru kırmızı bölgeye (aşırı devir) çıkarmaktan kaçınır.
Uygun devir aralığında sürmek hem yakıt tasarrufu sağlar hem de motorun ömrünü uzatır.
Akılda kalsın: Kırmızı bölgeye çıkmayın.
Dört zamanlı dizel motorda zamanlar sırasıyla emme, sıkıştırma, iş (yanma) ve egzozdur. Emme zamanında silindire yalnızca hava alınır.
Sıkıştırma zamanında supaplar kapalıyken piston yukarı çıkar ve silindirdeki havayı sıkıştırır. Sıkışan hava çok ısınır; bu zamanın sonunda püskürtülen yakıt bu sıcak havada kendiliğinden tutuşur.
Akılda kalsın: Dizel önce havayı sıkıştırır.
El freni (park freni) çoğu araçta mekanik bir sistemdir; kolun hareketi tel aracılığıyla arka tekerleklerdeki fren mekanizmasına iletilir. Tel koparsa bu bağlantı kesilir ve el freni tutmaz.
Bu durumda araç park edildiğinde özellikle eğimli yerlerde kayabilir. Tel değiştirilene kadar araç vitese takılmalı, tekerlekler kaldırım tarafına çevrilmeli ve mümkünse düz zeminde park edilmelidir.
Akılda kalsın: Tel koptu, el freni bitti.
Dizel motorlarda yakıt, kıvılcımla değil, sıkıştırılarak ısınmış havanın içine püskürtülerek kendiliğinden tutuşur. Bu yüzden dizel motorda ateşleme bujisi ve ateşleme akımını dağıtan bir sistem yoktur.
Distribütör, benzinli motorlarda ateşleme bobininden gelen yüksek gerilimi sırayla bujilere dağıtan parçadır. Dizel motorda kıvılcımlı ateşleme olmadığı için distribütör bulunmaz.
Akılda kalsın: Distribütör benzinliye aittir.
Silindir kapak contası, silindir bloğu ile silindir kapağı arasında bulunur ve yanma odasını, yağ kanallarını ve su kanallarını birbirinden ayırır.
Conta yandığında (genellikle aşırı hararet sonucu) bu kanallar birbirine karışır: motor yağında su (yağ çubuğunda süt kıvamında, açık kahverengi görüntü) ve soğutma suyunda yağ görülür. Egzozdan yoğun beyaz duman da çıkabilir.
Akılda kalsın: Hararet contayı yakar.
Yanlışlarınız kaybolmasın. Ücretsiz hesap açarsanız çözdüğünüz sorular kaydedilir ve en çok zorlandığınız dersi panelinizde görürsünüz.
Ücretsiz hesap aç Premium nedir?Motor ve araç tekniği soruları e-Sınavda nasıl gelir?
e-Sınavda motor ve araç tekniği dersinden 9 soru gelir. Soru sayısı az görünse de adayların en çok puan kaybettiği derslerden biridir; çünkü sorular günlük hayatta pek karşılaşılmayan teknik kavramlar içerir. İyi haber şu ki motor soruları büyük ölçüde birbirini tekrar eder: Hangi gösterge ışığının ne anlama geldiği, hangi arızanın hangi belirtiyle ortaya çıktığı gibi.
En sık sorulan başlıklar
- Motor çalışma prensibi: Dört zamanlı motor, sıkıştırma, ateşleme; benzinli ve dizel motor farkı.
- Soğutma ve yağlama: Termostat, radyatör, hararet; yağ basıncı ikaz lambası ve yağ seviyesi kontrolü.
- Elektrik sistemi: Akü, şarj dinamosu (alternatör), marş motoru, akü takviyesinde kablo bağlama sırası.
- Fren ve direksiyon: ABS, fren hidroliği, balata ve kampana, rot ayarı ve balans.
- Lastikler: Diş derinliği, hava basıncı, düzensiz aşınmanın sebepleri.
- Gösterge paneli: İkaz ve uyarı lambalarının renkleri ve anlamları.
Nasıl çalışmalı?
Motor sorularını ezberlemek yerine "belirti → sebep" eşleştirmesi yaparak çalışın: Egzozdan mavi duman çıkması yağ yakmayı, beyaz duman su ya da antifriz yakmayı, siyah duman zengin karışımı gösterir. Gösterge ışıkları için gösterge ikaz ışıkları sayfası, konu anlatımı için motor ve araç tekniği dersleri işinizi kolaylaştırır.
Bu testler nasıl hazırlandı?
Motor ve Araç Tekniği testlerindeki sorular yalnızca bu dersten seçilir ve her soru yalnızca bir testte yer alır; böylece testleri sırayla çözdüğünüzde dersin tüm soru havuzunu tekrar etmiş olursunuz. Her soruda doğru cevabın yanında neden doğru olduğunu anlatan açıklama bulunur. Tüm dersleri karışık ve gerçek e-Sınav formatında (50 soru, 45 dakika) denemek için ehliyet sınav soruları sayfasındaki genel testlere geçebilirsiniz.