Motor ve Araç Tekniği Ehliyet Sınav Soruları 14
25 soru · Her cevaptan sonra doğru şık ve açıklama gösterilir.
Bu testteki 25 soru yalnızca Motor ve Araç Tekniği dersinden; öne çıkan konular: buji, motor yağı, aşırı ısınma, siyah duman ve radyatör kapağı. Her cevaptan sonra doğru şık ve açıklama gösterilir. Bitirince Motor ve Araç Tekniği 15 ile devam edin; tüm motor ve araç tekniği testleri.
Flaşör, sinyal (dönüş) ve dörtlü ikaz lambalarına giden akımı belirli aralıklarla açıp kapatarak bu lambaların düzenli olarak yanıp sönmesini sağlar.
Flaşör arızalanırsa sinyal lambaları hiç yanmaz ya da sürekli yanar.
Akılda kalsın: Sinyal çok hızlıysa ampul yanmıştır.
Manuel vitesli araçlarda marş yapılırken debriyaj pedalına basmak, motor ile vites kutusu arasındaki bağlantıyı keser. Böylece marş motoru vites kutusundaki dişlileri ve yağı da döndürmek zorunda kalmaz; motor daha kolay çalışır ve akü daha az zorlanır.
Ayrıca vites yanlışlıkla takılı kalmışsa aracın aniden hareket etmesi önlenir. Soğuk havalarda bu uygulama özellikle faydalıdır.
Akılda kalsın: Debriyaja bas, marşa güç kat.
Yağ seviyesi az olduğunda parçalar yeterince yağlanmaz, sürtünme ve ısınma artar; motor kısa sürede ciddi hasar görebilir. Seviye fazla olduğunda ise krank mili yağı köpürtür, basınç artar, keçe ve contalar zarar görebilir ve motor yağ yakabilir.
Bu nedenle yağ seviyesi her zaman yağ çubuğundaki MIN ve MAX işaretleri arasında tutulmalıdır.
Akılda kalsın: Yağın kararı, motorun ömrü.
Motor çalıştırılmadan önce vitesin boşta olduğu kontrol edilir ve el freni çekili tutulur. Böylece marşa basıldığında araç istem dışı hareket etmez.
Viteste marşa basmak; aracın öne ya da arkaya sıçramasına, önündeki araç ya da yayaya çarpmasına neden olabilir.
Akılda kalsın: Vites boş, sonra marş.
Benzinli motorlarda silindirdeki yakıt-hava karışımını bujinin oluşturduğu kıvılcım ateşler. Buji tırnak aralığı bozulduğunda ya da elektrotlar aşındığında kıvılcım zayıflar veya düzensizleşir.
Zayıf kıvılcım karışımın tam yanmamasına, tekleme ve ateşleme kaçırmalarına neden olur. Sonuçta motor çekişten düşer, yakıt tüketimi artar ve ilk çalıştırma zorlaşabilir.
Akılda kalsın: Kıvılcım zayıfsa motor güçsüzdür.
Araç güvenlik sistemleri ikiye ayrılır: kazayı önlemeye çalışan aktif güvenlik sistemleri (ABS, ESP gibi) ve kaza anında yaralanmayı azaltan pasif güvenlik sistemleri. Hava yastığı, çarpışma algılandığında çok kısa sürede şişerek baş ve göğsün direksiyon, ön panel veya yan yüzeylere çarpmasını yumuşatan pasif bir güvenlik donanımıdır.
Hava yastığı tek başına yeterli değildir; emniyet kemeriyle birlikte çalışacak şekilde tasarlanmıştır. Kemer takılmadığında vücut öne doğru savrulur ve şişen hava yastığına kontrolsüz biçimde çarparak ağır yaralanabilir. Bu nedenle hava yastıklı araçta da emniyet kemeri mutlaka takılmalıdır.
Akılda kalsın: Hava yastığı kemerle birlikte korur.
Dizel motorda siyah duman, yakıtın tam yanmadığını ve havaya göre fazla yakıt püskürtüldüğünü gösterir. Yakıt enjeksiyon pompasının ayarsız olması silindirlere gereğinden fazla yakıt gönderir ve egzozdan siyah duman çıkar.
Tıkalı hava filtresi ve arızalı enjektörler de aynı sonucu doğurabilir. Siyah duman hem yakıt tüketimini artırır hem de çevreyi kirletir.
Akılda kalsın: Siyah duman, yanmayan yakıttır.
Sigorta, elektrik devresinde aşırı akım oluştuğunda içindeki ince tel eriyerek devreyi keser. Böylece kısa devre veya aşırı yüklenme durumunda kabloların ısınması, alıcıların zarar görmesi ve araç yangını önlenir.
Atan bir sigorta mutlaka aynı amper değerinde bir sigortayla değiştirilmelidir. Daha yüksek amperli sigorta takmak veya sigorta yerine tel bağlamak, devreyi korumasız bırakarak yangına yol açabilir.
Akılda kalsın: Sigorta kendini yakar, aracı korur.
Motosikletlerde yakıt göstergesi (veya yakıt ikaz lambası) depodaki yakıt miktarını gösterir ve yakıt azaldığında sürücüyü uyarır. Bazı motosikletlerde gösterge yerine yedek yakıt musluğu (rezerv) da bulunabilir.
Yolda yakıtı bitmiş motosiklet sürücüyü trafikte zor durumda bırakabilir. Bu nedenle sürüş öncesinde ve sırasında yakıt göstergesi düzenli takip edilmelidir.
Akılda kalsın: Yakıt bitmeden depo dolar.
Yeni veya yenilenmiş bir motorda hareketli parçaların yüzeyleri birbirine henüz tam alışmamıştır. Rodaj döneminde motoru aşırı hız, yüksek devir ve ağır yükle zorlamamak, parçaların düzgün alışmasını ve motorun uzun ömürlü olmasını sağlar.
Rodaj süresi ve kuralları aracın kullanım kılavuzunda belirtilir; bu dönemde devir ve hız değiştirilerek, motoru zorlamadan sürmek önerilir.
Akılda kalsın: Yeni motor nazlıdır, yavaş alıştır.
Uzun yokuş inişlerinde sürekli frene basmak balataların ve disklerin aşırı ısınmasına yol açar. Isınan balatanın sürtünme katsayısı düşer, fren hidroliği bile kaynayarak kabarcık oluşturabilir. Sonuç: pedala basılsa da araç yeterince yavaşlamaz.
Bu duruma fren zayıflaması (fading) denir ve özellikle yüklü araçlarda tehlikelidir.
Akılda kalsın: İnişte motor freni kullanın.
Soğutma sisteminde dolaşan suya karıştırılan antifriz, soğuk havalarda suyun donmasını önler; ayrıca kaynama noktasını yükseltir ve sistemi paslanmaya karşı korur.
Özellikle kış gelmeden önce antifriz oranının kontrol edilmesi gerekir. Donan su genleşerek radyatörü, hortumları ve hatta motor bloğunu çatlatabilir.
Akılda kalsın: Kış gelmeden antifrizi ölçtürün.
Radyatör kapağı, soğutma sistemini kapalı tutarak içerideki basıncı ayarlar. Bu basınç, soğutma sıvısının daha yüksek sıcaklıkta kaynamasını sağlar ve sıvı kaybını önler.
Kapak arızalı olduğunda sistem basıncını koruyamaz; soğutma sıvısı daha erken kaynar, buharlaşarak eksilir. Sonuçta motor yeterince soğutulamaz ve hararet yapar.
Akılda kalsın: Basınç kaçarsa motor ısınır.
Motor yağı, hareketli parçalar arasında ince bir film oluşturarak sürtünmeyi azaltır ve ısının bir kısmını uzaklaştırır. Yağ seviyesi çok düştüğünde parçalar metal metale sürtünür ve motor aşırı ısınarak zarar görür.
Bu durum devam ederse piston, segman ve yataklarda ciddi aşınma, hatta motorun kilitlenmesi görülebilir. Gösterge panelinde yağ basıncı uyarı ışığı yanarsa araç güvenli bir yerde durdurulup motor kapatılmalıdır.
Akılda kalsın: Yağ ışığı yanarsa dur, motoru kapat.
Debriyaj ayarı bozuk olduğunda vites geçişlerinde silkeleme veya debriyajın kaçırması görülür; motor devri yükselse bile motosiklet beklenen şekilde hızlanmaz. Bu durumda debriyaj ayarı yapılmalıdır.
Debriyaj kolu boşluğunun kullanım kılavuzunda belirtilen değerde olması gerekir. Boşluk çok az ise debriyaj kaçırır, çok fazla ise tam ayırmaz ve vites geçişleri zorlaşır.
Akılda kalsın: Debriyaj ayarsızsa güç kaçar.
Karter, motorun alt kısmında bulunan ve motor yağının depolandığı haznedir. Yağ pompası yağı karterden çekerek motorun parçalarına gönderir; yağ daha sonra yeniden kartere döner.
Distribütör ateşleme, alternatör şarj, karbüratör ise yakıt sistemine aittir. Yağlama sisteminin diğer parçaları yağ pompası, yağ filtresi ve yağ kanallarıdır.
Akılda kalsın: Yağ karterde dinlenir.
Fren lambaları, fren pedalına bağlı bir anahtar olan fren müşiri tarafından devreye sokulur. Pedala basıldığında müşir devreyi kapatır ve lambalar yanar.
Müşir arızalanırsa pedala basılsa bile devre kapanmaz ve fren lambaları yanmaz. Elbette yanık ampul ya da atmış sigorta da benzer sonuç verebilir; ancak seçenekler arasında doğrudan fren lambasını kumanda eden parça fren müşiridir.
Akılda kalsın: Müşir, pedal ile lamba arasındaki anahtardır.
Termostat, motor ile radyatör arasındaki su geçişini sıcaklığa göre açıp kapatan bir valftir. Motor soğukken kapalı kalır, suyun radyatöre gitmesini engeller ve motorun çabuk ısınmasını sağlar. Termostat açık konumda takılı kalırsa su, motor daha soğukken bile sürekli radyatörden geçer; bu yüzden motor çalışma sıcaklığına çok geç ulaşır.
Tersi durumda, yani termostat kapalı konumda takılı kalırsa su radyatöre geçemez ve motor aşırı ısınır. Her iki durumda da termostatın kontrol edilip gerekiyorsa değiştirilmesi gerekir.
Akılda kalsın: Geç ısınıyorsa termostat açık kalmıştır.
Araçlarda şasi eksi kutba bağlıdır. Akü sökülürken önce eksi (−) kutup sökülür; böylece artı kutbu sökerken anahtar yanlışlıkla şasiye değse bile kısa devre oluşmaz.
Akü takılırken ise sıra tersidir: önce artı (+), sonra eksi (−) bağlanır.
Akılda kalsın: Eksi şasidir; önce onu ayır.
Süspansiyon sistemi, aracın gövdesi ile tekerlekleri arasında yer alır. Yay ve amortisörler sayesinde yol yüzeyinden gelen sarsıntı, salınım ve ani şokları sönümler; böylece sürüş konforu artar ve tekerlekler yola daha iyi temas eder.
Amortisörleri bozuk bir araç tümseklerden sonra uzun süre salınır, virajlarda yatar ve frenlemede yol tutuşu azalır. Bu da fren mesafesini uzatır ve kaza riskini artırır.
Akılda kalsın: Yol sarsar, süspansiyon emer.
Benzinli motorlarda sıkıştırılan yakıt-hava karışımı, bujinin tırnakları arasında atlayan elektrik kıvılcımıyla tutuşturulur. Böylece yanma başlar ve piston itilir.
Buji tırnak aralığının doğru olması, temiz ve sağlam olması düzgün ateşleme için şarttır; eskimiş bujiler tekleme ve yakıt tüketiminde artışa yol açar.
Akılda kalsın: Buji çakmazsa benzinli motor çalışmaz.
Motora giren havadaki toz ve kir, hava filtresi tarafından tutulur. Tozlu ortamlarda filtre çok daha hızlı dolar; nem ise tozun filtreye yapışarak tıkanmayı hızlandırmasına neden olur.
Tıkanan hava filtresi motorun yeterince hava almasını engeller; güç kaybı, yakıt tüketiminde artış ve motor aşınması görülür. Bu nedenle ağır koşullarda filtre daha sık temizlenmeli veya değiştirilmelidir.
Akılda kalsın: Tozlu yol, sık filtre.
Benzin son derece yanıcı ve patlayıcıdır. Yakıt alırken motor durdurulur, sigara, ateş ve kıvılcımdan uzak durulur ve dökülen yakıt hemen silinir.
Hava filtresinin sökülmesinin yakıt alma işlemiyle ilgisi yoktur; filtre yalnızca bakım sırasında kontrol edilir veya değiştirilir.
Akılda kalsın: Benzin buharı affetmez.
Yağ göstergesindeki anormallik, motor parçalarına yeterli yağ gitmediğini gösterebilir. Yağlama olmadan çalışan parçalar çok kısa sürede aşınır, ısınır ve motor kilitlenebilir. Bu nedenle motor hemen durdurulmalıdır.
Motor durdurulduktan sonra yağ seviyesi kontrol edilir; eksiklik varsa tamamlanır. Seviye normal olduğu hâlde ikaz devam ediyorsa araç çalıştırılmadan servise başvurulmalıdır.
Akılda kalsın: Yağ yoksa motor durur.
Katalitik konvertör, egzoz sistemine yerleştirilen ve içindeki katalizör maddeler sayesinde karbonmonoksit, hidrokarbonlar ve azot oksitler gibi zararlı gazları daha az zararlı maddelere dönüştüren parçadır.
Katalitik konvertörün sağlıklı çalışması için motorun bakımlı olması gerekir. Hasarlı ya da sökülmüş konvertörlü araçlar havayı çok daha fazla kirletir.
Akılda kalsın: Susturucu sesi, katalizör gazı azaltır.
Yanlışlarınız kaybolmasın. Ücretsiz hesap açarsanız çözdüğünüz sorular kaydedilir ve en çok zorlandığınız dersi panelinizde görürsünüz.
Ücretsiz hesap aç Premium nedir?Motor ve araç tekniği soruları e-Sınavda nasıl gelir?
e-Sınavda motor ve araç tekniği dersinden 9 soru gelir. Soru sayısı az görünse de adayların en çok puan kaybettiği derslerden biridir; çünkü sorular günlük hayatta pek karşılaşılmayan teknik kavramlar içerir. İyi haber şu ki motor soruları büyük ölçüde birbirini tekrar eder: Hangi gösterge ışığının ne anlama geldiği, hangi arızanın hangi belirtiyle ortaya çıktığı gibi.
En sık sorulan başlıklar
- Motor çalışma prensibi: Dört zamanlı motor, sıkıştırma, ateşleme; benzinli ve dizel motor farkı.
- Soğutma ve yağlama: Termostat, radyatör, hararet; yağ basıncı ikaz lambası ve yağ seviyesi kontrolü.
- Elektrik sistemi: Akü, şarj dinamosu (alternatör), marş motoru, akü takviyesinde kablo bağlama sırası.
- Fren ve direksiyon: ABS, fren hidroliği, balata ve kampana, rot ayarı ve balans.
- Lastikler: Diş derinliği, hava basıncı, düzensiz aşınmanın sebepleri.
- Gösterge paneli: İkaz ve uyarı lambalarının renkleri ve anlamları.
Nasıl çalışmalı?
Motor sorularını ezberlemek yerine "belirti → sebep" eşleştirmesi yaparak çalışın: Egzozdan mavi duman çıkması yağ yakmayı, beyaz duman su ya da antifriz yakmayı, siyah duman zengin karışımı gösterir. Gösterge ışıkları için gösterge ikaz ışıkları sayfası, konu anlatımı için motor ve araç tekniği dersleri işinizi kolaylaştırır.
Bu testler nasıl hazırlandı?
Motor ve Araç Tekniği testlerindeki sorular yalnızca bu dersten seçilir ve her soru yalnızca bir testte yer alır; böylece testleri sırayla çözdüğünüzde dersin tüm soru havuzunu tekrar etmiş olursunuz. Her soruda doğru cevabın yanında neden doğru olduğunu anlatan açıklama bulunur. Tüm dersleri karışık ve gerçek e-Sınav formatında (50 soru, 45 dakika) denemek için ehliyet sınav soruları sayfasındaki genel testlere geçebilirsiniz.