Motor ve Araç Tekniği Ehliyet Sınav Soruları 13
25 soru · Her cevaptan sonra doğru şık ve açıklama gösterilir.
Bu testteki 25 soru yalnızca Motor ve Araç Tekniği dersinden; öne çıkan konular: akü, motor yağı, sinyal lambası, debriyaj ayarı ve karbüratör. Her cevaptan sonra doğru şık ve açıklama gösterilir. Bitirince Motor ve Araç Tekniği 14 ile devam edin; tüm motor ve araç tekniği testleri.
Yağlama sistemi, motor yağını hareketli parçalar arasına göndererek sürtünmeyi ve aşınmayı azaltır. Bunun yanında yağ, parçaların ısısını alarak soğutmaya da yardımcı olur.
Dolaşan yağ, parçalar arasındaki metal tozlarını ve kiri alıp yağ filtresine taşır; böylece motorun içi temiz kalır. Yağın zamanında değiştirilmesi bu temizleme görevinin sürmesi için gereklidir.
Akılda kalsın: Yağ motorun hem kalkanı hem süpürgesidir.
Farlardan yalnızca biri sönük yanıyorsa sorun o farın kendi devresindedir. Bağlantı noktalarında oluşan oksit tabakası direnç yaratır ve lambaya giden akımı azaltır.
Sonuçta lamba tam güçte çalışamaz ve sönük yanar. Bağlantıların temizlenmesi ve sıkı oturduğunun kontrol edilmesi sorunu çoğunlukla giderir.
Akılda kalsın: Biri sönükse ona bakın.
Akünün içindeki kurşun plakalar elektrolite tamamen batmış olmalıdır. Bu nedenle elektrolit seviyesi plakaların üzerinde, plakaları yaklaşık 1 cm geçecek kadar olmalıdır. Plakaların açıkta kalan kısmı sülfatlaşır ve akünün kapasitesi düşer.
Seviye azalmışsa saf (damıtık) su eklenir. Bakım gerektirmeyen kapalı akülerde bu kontrol yapılmaz; akünün üzerindeki gösterge kullanılır.
Akılda kalsın: Plaka havayı görmesin.
Benzinli motorlarda silindire yakıt-hava karışımı alınır ve piston tarafından sıkıştırılır. Sıkıştırma sonunda bujinin çaktığı kıvılcım karışımı ateşler; yanma sonucu oluşan basınç pistonu iter.
Dizel motorlarda ise buji bulunmaz. Silindire yalnızca hava alınır, bu hava çok yüksek oranda sıkıştırılarak ısınır ve içine püskürtülen motorin kendiliğinden tutuşur.
Akılda kalsın: Benzinli: kıvılcımla ateşleme.
Bir aracın güvenli, ekonomik ve sorunsuz çalışmasının temel şartı düzenli ve doğru yapılan kontrol ve bakımdır. Yağ, filtreler, lastikler, frenler ve ateşleme sistemi gibi parçalar zamanında kontrol edildiğinde arızalar önlenir.
Bakımlı bir motor yakıtı daha verimli yakar; bu da hem yakıt tasarrufu sağlar hem de egzozdan çıkan zararlı gazları azaltarak hava kirliliğinin azalmasına katkıda bulunur.
Akılda kalsın: Bakım ihmal edilmez.
Su donduğunda hacmi genişler. Radyatördeki ve motor kanallarındaki su donarsa radyatörü, hortumları hatta motor bloğunu çatlatabilir. Bunu önlemek için soğutma suyuna antifriz eklenir.
Antifriz suyun donma noktasını düşürür, kaynama noktasını yükseltir ve sistemde paslanmayı önlemeye yardımcı olur. Bu yüzden yalnızca kışın değil, yıl boyunca uygun oranda kullanılması önerilir.
Akılda kalsın: Kış gelmeden antifriz kontrolü.
Hava filtresi, motorun yanma için aldığı havadaki toz ve kirleri tutar. Tozlu ve nemli ortamlarda filtre çok daha hızlı tıkanır. Tıkanan filtre motora yeterli hava gitmesini engeller; bu da güç kaybına, yakıt tüketiminin artmasına ve kirli egzoza yol açar.
Bu nedenle tozlu yollarda kullanılan araçlarda hava filtresi, üreticinin normal bakım aralığından daha sık kontrol edilmeli, gerekirse temizlenmeli veya değiştirilmelidir.
Akılda kalsın: Toz çoksa filtre sık değişir.
Şarj sistemi; alternatör, regülatör (konjektör), akü ve şarj göstergesinden oluşur. Görevi, motor çalışırken araç elektrik ihtiyacını karşılamak ve aküyü şarj etmektir.
Distribütör ise eski tip benzinli motorlarda yüksek gerilimi doğru sırayla bujilere dağıtan ateşleme sistemi elemanıdır; şarj sistemine ait değildir.
Akılda kalsın: Distribütör dağıtır, alternatör üretir.
Akü elektroliti olan sülfürik asit, temas ettiği dokuda kimyasal yanığa yol açar. Yapılacak ilk iş, asidi seyreltip uzaklaştırmak için bölgeyi hemen bol ve temiz su ile uzun süre yıkamaktır.
Göze sıçramışsa göz kapakları açık tutularak akan suyla yıkanır, göz ovuşturulmaz. Yıkamanın ardından mutlaka sağlık kuruluşuna başvurulur; gerekirse 112 aranır.
Akılda kalsın: Asit değdi mi? Su, su, yine su.
Karoser (karoseri), aracın motor, şasi ve aktarma organları dışında kalan, yolcu ve yük bölmesini oluşturan ve dışarıdan görünen gövdesidir.
Modern otomobillerde karoser ve şasi çoğunlukla tek parça (monokok) yapıdadır; kaza anında enerjiyi emecek bölgelerle tasarlanır.
Akılda kalsın: Karoser darbeyi emerek korur.
Lastik aşırı şişirildiğinde orta kısmı şişkinleşir ve lastiğin yola temas eden yüzeyi küçülür. Temas alanı azaldığı için tutunma (yol tutuşu) zayıflar ve fren performansı azalır; fren mesafesi uzayabilir.
Ayrıca aşırı şişirilmiş lastik darbeleri daha az sönümler, sürüş sertleşir ve lastiğin orta kısmı daha hızlı aşınır. Bu nedenle lastik basıncı, üreticinin önerdiği değerde tutulmalıdır.
Akılda kalsın: Fazla hava, az tutuş.
Sinyal lambalarının belirli aralıklarla yanıp sönmesini flaşör sağlar. Flaşör arızalandığında sinyal lambaları hiç yanmayabilir ya da sürekli yanık kalabilir.
Sinyal çalışmadığında flaşörün yanı sıra sigorta, ampul ve bağlantı kabloları da kontrol edilmelidir. Ancak tüm sinyallerin birden çalışmaması en çok flaşör ya da sigorta arızasını düşündürür.
Akılda kalsın: Sinyal susarsa flaşöre bak.
Rölanti, motorun gaza basılmadan en düşük devirde çalışmasıdır. Rölanti ayarı bozuksa motor gereğinden yüksek devirde çalışarak boşuna yakıt harcar ya da çok düşük devirde stop eder.
Doğru yapılmış rölanti ayarı, motorun beklerken dengeli ve ekonomik çalışmasını sağlar. Bu nedenle yakıt tasarrufunu etkileyen motor ayarları arasında yer alır.
Akılda kalsın: Rölanti doğruysa yakıt boşa gitmez.
Araçtaki farlar, silecek, radyo, cam motoru gibi her elektrikli alıcı bir sigorta ile korunur. Devrede aşırı akım veya kısa devre oluştuğunda sigorta atar ve o devrenin elektriği kesilir.
Bu nedenle tek bir donanım çalışmadığında ilk bakılacak yer sigorta panelindeki ilgili sigortadır. Atmış sigorta aynı amper değerinde yenisiyle değiştirilir; sorun sürüyorsa devre bir ustaya kontrol ettirilir.
Akılda kalsın: Elektrik bozulursa önce sigortaya bak.
Sinyal lambalarından diğerleri çalışırken yalnızca biri yanmıyorsa sigorta ya da flaşör gibi ortak parçalar büyük olasılıkla sağlamdır. Bu durumda arızanın en olası nedeni o lambanın ampulünün yanmış olmasıdır.
Ampul yanmışken sinyal vermek, diğer sürücülerin manevranızı fark etmemesine yol açar. Bu nedenle sürüşten önce sinyal lambaları kontrol edilmeli, arızalı ampul hemen değiştirilmelidir.
Akılda kalsın: Tek arıza, tek ampul.
Dizel yakıt sisteminde yakıt, depo ile enjektörler arasında kapalı bir hat içinde dolaşır. Yakıt boruları, yakıt filtresi ya da yakıt pompası söküldüğünde hatta hava girer; buna sistemin hava yapması denir.
Hava, yakıtın düzgün basılmasını engeller; motor zor çalışır, tekler ya da hiç çalışmaz. Bu durumda sistemin havası alınmalıdır.
Akılda kalsın: Yakıt hattı açılırsa hava girer.
Soğutma sıvısı, motor bloğundaki kanallarda dolaşarak yanmanın oluşturduğu ısıyı alır ve radyatöre taşır. Kanallarda pas ve kireç biriktiğinde sıvının akışı daralır, ısı aktarımı zorlaşır ve motor aşırı ısınır.
Aşırı ısınma; conta yanması, silindir kapağının eğilmesi ve pistonların sıkışması gibi ağır arızalara neden olabilir. Bu yüzden soğutma sisteminde kireç yapan sert su yerine uygun antifrizli soğutma sıvısı kullanılmalıdır.
Akılda kalsın: Tıkanan kanal = ısınan motor.
Fren müşiri, fren pedalına basıldığında fren lambası devresini kapatan bir anahtardır. Müşir arızalanırsa pedala basıldığı hâlde fren lambaları yanmaz.
Bu durum arkadan gelen sürücülerin aracın yavaşladığını fark etmemesine ve arkadan çarpmaya yol açabilir. Ampul, sigorta ve müşir kontrol edilerek arıza hemen giderilmelidir.
Akılda kalsın: Lamba yanmazsa arkadaki görmez.
Araç arızalanıp yolda durmak veya zorunlu olarak park etmek gerektiğinde, diğer sürücüleri uyarmak için acil uyarı (dörtlü ikaz) lambaları yakılır. Bu lambalar dört sinyal lambasının aynı anda yanıp sönmesini sağlar.
Şehirlerarası yollarda ayrıca aracın arkasına, yaklaşan sürücülerin görebileceği mesafede reflektör (yansıtıcı üçgen) konulmalıdır.
Akılda kalsın: Arızalandıysan dörtlüyle haber ver.
Yağ çubuğunun ucunda en az (min) ve en çok (maks) seviyeyi gösteren iki işaret bulunur. Doğru yağ seviyesi bu iki çizginin arasında olmalıdır.
Kontrol, araç düz bir zeminde dururken ve motor kapatıldıktan bir süre sonra yapılır. Çubuk çekilip silinir, yeniden yerine takılır ve tekrar çekilerek seviye okunur.
Akılda kalsın: Yağ iki çizgi arasında olmalı.
Karter, motor bloğunun altına bağlanan, motor yağının toplandığı haznedir. Yağ pompası yağı karterden emerek motorun hareketli parçalarına gönderir; yağ görevini yaptıktan sonra yeniden kartere döner.
Karter aynı zamanda krank mili gibi hareketli parçaları dış etkilerden korur.
Akılda kalsın: Yağ karterde toplanır.
Yakıt depodan motora giderken yakıt filtresi, pompa, borular ve enjektörlerden (eski araçlarda karbüratörden) geçer. Yakıta toz, su veya pislik karışırsa bu parçalar tıkanır ve silindirlere düzenli yakıt gidemez.
Su yanmaz; kir ise yakıt akışını keser. Sonuçta silindirlere bazen yeterli, bazen yetersiz yakıt gider ve motor düzensiz çalışır, tekler, hatta stop edebilir.
Akılda kalsın: Temiz yakıt, düzgün motor.
Vites değiştirirken debriyaj, motorla şanzıman arasındaki güç bağlantısını keser. Debriyaj ayarı bozulduğunda pedala tam basılsa bile bağlantı tam kesilmez ve vitesler zor geçer, hatta cızırtı yapar.
Bu yüzden vites geçişlerinde zorlanma görüldüğünde ilk kontrol edilmesi gereken debriyaj ayarıdır. Debriyaj boşluğu çok az olursa debriyaj kaçırır, çok fazla olursa ayırma tam olmaz.
Akılda kalsın: Vites sorunu, debriyaj ayarı.
Ani ve sert kalkışlarda motor yüksek devirdeyken debriyaj hızla bırakılır ya da uzun süre kaydırılır. Bu sırada balata ile volan arasında yüksek sürtünme ve ısı oluşur ve balata sıyrılarak aşınır.
Yumuşak kalkış, motor devrini fazla yükseltmeden debriyajı kontrollü bırakmakla yapılır.
Akılda kalsın: Yumuşak kalkış, uzun ömür.
Klasik benzinli motorlarda karbüratör, motorun ihtiyacına göre benzin ile havayı uygun oranda karıştırır ve bu karışımı emme manifolduna gönderir.
Günümüz araçlarının büyük çoğunluğunda karbüratör yerine yakıt enjeksiyon sistemi bulunur. Bu sistemde karışım oranını elektronik kontrol ünitesi belirler ve yakıt enjektörlerle püskürtülür; bu sayede daha hassas ayar, daha az tüketim ve daha düşük emisyon sağlanır.
Akılda kalsın: Karbüratör karıştırır.
Yanlışlarınız kaybolmasın. Ücretsiz hesap açarsanız çözdüğünüz sorular kaydedilir ve en çok zorlandığınız dersi panelinizde görürsünüz.
Ücretsiz hesap aç Premium nedir?Motor ve araç tekniği soruları e-Sınavda nasıl gelir?
e-Sınavda motor ve araç tekniği dersinden 9 soru gelir. Soru sayısı az görünse de adayların en çok puan kaybettiği derslerden biridir; çünkü sorular günlük hayatta pek karşılaşılmayan teknik kavramlar içerir. İyi haber şu ki motor soruları büyük ölçüde birbirini tekrar eder: Hangi gösterge ışığının ne anlama geldiği, hangi arızanın hangi belirtiyle ortaya çıktığı gibi.
En sık sorulan başlıklar
- Motor çalışma prensibi: Dört zamanlı motor, sıkıştırma, ateşleme; benzinli ve dizel motor farkı.
- Soğutma ve yağlama: Termostat, radyatör, hararet; yağ basıncı ikaz lambası ve yağ seviyesi kontrolü.
- Elektrik sistemi: Akü, şarj dinamosu (alternatör), marş motoru, akü takviyesinde kablo bağlama sırası.
- Fren ve direksiyon: ABS, fren hidroliği, balata ve kampana, rot ayarı ve balans.
- Lastikler: Diş derinliği, hava basıncı, düzensiz aşınmanın sebepleri.
- Gösterge paneli: İkaz ve uyarı lambalarının renkleri ve anlamları.
Nasıl çalışmalı?
Motor sorularını ezberlemek yerine "belirti → sebep" eşleştirmesi yaparak çalışın: Egzozdan mavi duman çıkması yağ yakmayı, beyaz duman su ya da antifriz yakmayı, siyah duman zengin karışımı gösterir. Gösterge ışıkları için gösterge ikaz ışıkları sayfası, konu anlatımı için motor ve araç tekniği dersleri işinizi kolaylaştırır.
Bu testler nasıl hazırlandı?
Motor ve Araç Tekniği testlerindeki sorular yalnızca bu dersten seçilir ve her soru yalnızca bir testte yer alır; böylece testleri sırayla çözdüğünüzde dersin tüm soru havuzunu tekrar etmiş olursunuz. Her soruda doğru cevabın yanında neden doğru olduğunu anlatan açıklama bulunur. Tüm dersleri karışık ve gerçek e-Sınav formatında (50 soru, 45 dakika) denemek için ehliyet sınav soruları sayfasındaki genel testlere geçebilirsiniz.