Motor ve Araç Tekniği Ehliyet Sınav Soruları 1
25 soru · Her cevaptan sonra doğru şık ve açıklama gösterilir.
Bu testteki 25 soru yalnızca Motor ve Araç Tekniği dersinden; öne çıkan konular: akü, kampana, fren sistemi, lastik kontrolü ve otomatik vites. Her cevaptan sonra doğru şık ve açıklama gösterilir. Bitirince Motor ve Araç Tekniği 2 ile devam edin; tüm motor ve araç tekniği testleri.
Egzoz sistemi, yanmış gazları motordan uzaklaştırırken susturucu sayesinde çıkan sesi azaltır. Susturucu içindeki bölmeler ve kanallar ses dalgalarını sönümler.
Susturucu delinir veya çürürse gazlar bu bölmelerden geçmeden dışarı kaçar ve araç çok gürültülü çalışır. Ayrıca egzoz gazı kabine sızarak zehirlenme riski oluşturabilir.
Akılda kalsın: Delik susturucu = gürültü + gaz kaçağı.
Yağlama sistemi, hareketli parçalar arasındaki sürtünmeyi azaltmanın yanında motor yağının dolaşımıyla parçaların temizlenmesine ve soğumasına da yardımcı olur.
Yağ filtresi, yağdaki kir ve metal parçacıklarını tutar.
Lastik kontrolünde üç temel unsur vardır: hava basıncı (kılavuzdaki değerde olmalı), diş derinliği (mevzuattaki asgari değerin üzerinde olmalı) ve hasar (kesik, şişlik, çatlak olmamalı).
Düşük basınç yol tutuşunu bozar ve yakıt tüketimini artırır; aşınmış lastik ıslak zeminde su kızağı riskini artırır; hasarlı lastik patlayabilir.
Akılda kalsın: Basınç soğuk lastikte ölçülür.
Elektrik devresinden normalden fazla akım geçtiğinde sigorta içindeki ince tel eriyerek devreyi keser. Böylece kablolar ve elektrikli parçalar aşırı ısınmaktan, yanmaktan korunur.
Sigortalar araçta genellikle bir sigorta kutusunda toplanır ve her biri belirli bir devreye aittir. Yanan sigorta aynı değerdeki sigortayla değiştirilmelidir; daha yüksek değerli sigorta takmak yangın riski doğurur.
Akılda kalsın: Sigorta erir, devre korunur.
Yakıtın silindirde tam ve düzgün yanabilmesi için yeterli miktarda temiz hava gerekir. Hava filtresi kirlendiğinde motora giren hava azalır, karışım yakıt bakımından zenginleşir ve yanma bozulur.
Bozuk yanmanın sonucu olarak motor gücü düşer, yakıt tüketimi artar ve egzozdan koyu renkli duman çıkabilir. Diğer seçeneklerdeki arızalar ise aydınlatma, fren ve kayış sistemlerine aittir.
Akılda kalsın: Temiz hava, temiz yanma.
Kriko ile kaldırılan bir araç, zemine yalnızca üç tekerleğiyle basar ve dengesi zayıflar. Bu sırada aracın kaymasını ya da yuvarlanmasını önlemenin en güvenli yolu, yerde kalan tekerleklerin önüne ve arkasına takoz koymaktır.
Takozun yanında el freni çekilmeli, araç vitese (otomatikte P konumuna) alınmalı ve kriko sağlam, düz bir zemine, aracın kriko noktasına yerleştirilmelidir. Araç kriko üzerindeyken altına girilmez.
Akılda kalsın: Kaldırmadan önce sabitle.
Akü, elektrik enerjisini kimyasal enerji olarak depolayan ve ihtiyaç duyulduğunda elektrik enerjisi olarak veren parçadır. Özellikle motor çalışmıyorken ve marş anında aracın elektrik ihtiyacını karşılar.
Motor çalışırken elektrik ihtiyacını büyük ölçüde alternatör karşılar ve aynı zamanda aküyü şarj eder.
Akılda kalsın: Akü aracın enerji deposudur.
Fren yapıldığında tekerleklerin her birine eşit fren kuvveti uygulanmalıdır. Fren ayarı bozulursa bir taraftaki tekerlek daha çok frenlenir ve araç o tarafa doğru çeker ya da savrulur.
Yağlanmış ya da aşınmış balatalar, sıkışmış fren kaliperi ve farklı lastik basınçları da benzer şikâyete yol açabilir.
Akılda kalsın: Frenler eşit tutmalı.
Dizel motorlarda emme zamanında silindire yalnızca hava alınır. Bu hava sıkıştırma zamanında çok yüksek basınca sıkıştırılır ve sıcaklığı büyük ölçüde yükselir.
Sıkıştırmanın sonunda enjektör, motorini ince zerrecikler hâlinde bu kızgın havanın içine püskürtür ve yakıt kendiliğinden tutuşur. Bu yüzden dizel motorlarda ateşleme için buji bulunmaz.
Akılda kalsın: Dizel önce havayı çeker, yakıtı sonra püskürtür.
Düz vitesli araçlarda tekerleklerin dönüşü vites ve debriyaj yoluyla motora aktarılabildiği için itme yöntemiyle çalıştırma mümkündür. Otomatik vitesli araçlarda ise tekerlekler ile motor arasında böyle bir mekanik bağlantı kurulamaz; bu yüzden araç iterek veya çekerek çalıştırılamaz.
Bu yöntem denenirse otomatik şanzıman yeterince yağlanmadan dönmeye zorlanır ve ciddi hasar görebilir. Aküsü biten otomatik araç, takviye kablosuyla ya da yol yardımıyla çalıştırılmalıdır.
Akılda kalsın: Otomatikte akü biterse kablo, itme değil.
Alternatör ürettiği alternatif akımı, içindeki diyotlar sayesinde aküyü şarj edecek doğru akıma çevirir. Diyotlar akımın yalnızca bir yönde geçmesine izin verir.
Akü ters bağlanırsa (artı eksiye, eksi artıya) diyotlar ters yönden aşırı akıma maruz kalır ve yanar. Ayrıca sigortalar atabilir ve elektronik kontrol üniteleri zarar görebilir.
Akılda kalsın: Artı artıya, eksi eksiye.
Akü elektroliti olan sülfürik asit, göz ve ciltte ciddi kimyasal yanıklara yol açar. Temas hâlinde ilk yapılacak iş, bölgeyi bol su ile uzun süre yıkamaktır.
Su, asidi seyrelterek ve uzaklaştırarak hasarın ilerlemesini durdurur. Göze temas varsa yıkama sırasında göz kapakları açık tutulmalı, ardından mutlaka sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.
Akılda kalsın: Asit değdiyse suya koş.
Yanık kablo kokusu, elektrik tesisatında kısa devre veya aşırı ısınma olduğunu gösterir ve araç yangınına dönüşebilir. Bu durumda araç güvenli bir yerde durdurulur, kontak kapatılır ve mümkünse akü bağlantısı çıkarılarak elektrik kesilir.
Duman veya alev görülürse yolcular araçtan uzaklaştırılır, 112 aranır ve uygunsa yangın söndürücü kullanılır. Arıza giderilmeden araç kullanılmamalıdır.
Akılda kalsın: Yanık kokusu, yangın habercisi.
Yakıt filtresi, depodan motora giden yakıtın içindeki toz, pas ve tortu gibi yabancı maddeleri tutar. Böylece yakıt pompası, enjektörler ve diğer hassas parçalar korunur.
Tıkanmış bir yakıt filtresi motora yeterli yakıt gitmesini engeller; araç zor çalışabilir, güç kaybedebilir veya seyir hâlinde tekleyebilir. Filtre, üreticinin bakım planına göre değiştirilmelidir.
Akılda kalsın: Yakıt filtresi yakıtı, yağ filtresi yağı süzer.
Kampana, kampanalı fren sistemlerinde tekerlekle birlikte dönen silindir biçimli parçadır. Fren yapıldığında pabuçlar kampananın iç yüzeyine bastırılır ve sürtünmeyle araç yavaşlar.
Aks yürüyen aksama, volan motora, kavrama ise aktarma organlarına aittir. Fren sisteminin diğer parçaları arasında balata, disk, merkez silindiri ve fren boruları bulunur.
Akılda kalsın: Kampana dönerken balata durdurur.
Motorun ürettiği hareketi tekerleklere ileten parçaların tümüne aktarma organları denir. Bunlar başlıca debriyaj, vites kutusu, kardan mili (şaft), diferansiyel ve akslardır.
Debriyaj motor ile vites kutusu arasındaki bağlantıyı kurar veya keser; vites kutusu hız ve yüke göre uygun çekiş gücünü sağlar; kardan mili hareketi arka dingile taşır; diferansiyel ise virajlarda iç ve dış tekerleklerin farklı hızlarda dönmesine imkân verir.
Akılda kalsın: Güç motordan doğar, aktarma organlarıyla tekere varır.
Debriyaj bilyası, pedala basıldığında baskı plakasına dayanarak debriyajı ayırır. Ayağınızı seyir sırasında pedalın üzerinde tutarsanız bilya sürekli temas hâlinde kalır ve kısa sürede aşınır.
Bu alışkanlık ayrıca debriyaj balatasının kaymasına ve erken aşınmasına da yol açabilir. Vites değiştirmediğiniz sürece sol ayağınızı pedalın yanındaki dinlenme yerinde tutmalısınız.
Akılda kalsın: Vites yoksa ayak pedaldan uzak.
Tek silindirli motorda yanma yalnızca bir silindirde ve tek bir bujiyle gerçekleşir. Buji kablosu çıkarsa bujiye yüksek gerilim gitmez, kıvılcım oluşmaz ve yanma olmadığı için motor çalışmaz.
Çok silindirli motorlarda ise bir silindirin bujisi devre dışı kalırsa motor diğer silindirlerle çalışmaya devam eder ama tekler ve sarsıntılı çalışır.
Akılda kalsın: Tek buji, tek şans.
Karter, motor yağının toplandığı haznedir. Karter ile motor bloğu arasındaki contanın yırtılması sızdırmazlığı bozar ve yağın dışarı sızarak eksilmesine neden olur.
Aracın park ettiği yerde yağ lekesi görülmesi, contadan kaçak olduğuna işaret edebilir. Yağ seviyesi düşük motor yeterince yağlanamaz; bu da ciddi motor arızalarına yol açabilir.
Akılda kalsın: Conta yırtılırsa yağ akar.
Soğutma suyu, motor bloğundaki kanallardan geçerek ısıyı alır ve radyatöre taşır. Kanallarda pas ve kireç birikirse suyun akışı azalır ve ısı transferi zorlaşır; sonuçta motor aşırı ısınır (hararet yapar).
Bu sorunu önlemek için soğutma sisteminde saf su yerine uygun oranda antifriz karışımı kullanılır ve soğutma sıvısı belirli aralıklarla değiştirilir.
Akılda kalsın: Kireç tıkar, motor ısınır.
Frenleme sırasında balatalar dönen diske ya da kampanaya sürtünerek aracı yavaşlatır. Disk veya kampana yüzeyi bozulduğunda (aşırı ısınmayla eğrilme, düzensiz aşınma) balata yüzeye her turda farklı basınçla değer ve bu düzensizlik fren pedalına titreme olarak yansır.
Bu belirti fren performansının düştüğünü gösterir. Disklerin ve kampanaların bir serviste kontrol ettirilmesi, gerekiyorsa tornalanması ya da değiştirilmesi gerekir.
Akılda kalsın: Titreyen pedal, bozuk disk demektir.
Vitesteyken ayak gazdan çekildiğinde, tekerlekler motoru döndürmeye devam eder ve motor silindirlerdeki sıkıştırma (kompresyon) nedeniyle bu harekete direnç gösterir. Bu dirence motor freni denir ve aracı yavaşlatır.
Özellikle uzun inişlerde uygun küçük vitesle motor freninden yararlanmak, servis frenlerinin aşırı ısınmasını ve frenin tutmaz hâle gelmesini önler.
Akılda kalsın: Uzun inişte küçük vites.
Kar zinciri, lastiğin kaygan zeminde tutunmasını artırmak için kullanılır. Aracı hareket ettiren güç çekiş veren (tahrik) tekerleklere iletildiğinden zincir bu tekerleklerin ikisine birden takılmalıdır.
Önden çekişli araçlarda ön, arkadan çekişli araçlarda arka tekerleklere zincir takılır. Zincirin yalnızca bir tekerleğe takılması iki taraf arasında tutunma farkı oluşturarak aracın savrulmasına neden olabilir.
Akılda kalsın: Zincir çekişe, çift olarak.
Motor çalışmıyorken alternatör elektrik üretmez. Bu sırada aydınlatma sistemi, radyo, korna gibi elektrikli alıcıların enerjisini akü karşılar; ayrıca marş motoru da aküden beslenir.
Motor çalıştıktan sonra elektrik ihtiyacını alternatör karşılar ve aküyü yeniden şarj eder. Motor kapalıyken uzun süre elektrikli donanım kullanmak aküyü boşaltır.
Akılda kalsın: Akü, motorun uyuduğu saatlerin enerjisidir.
Rodaj, yeni bir motorun hareketli parçalarının birbirine alışarak uygun yüzey uyumunu kazandığı dönemdir. Bu süreçte motor aşırı yüke maruz kalırsa parçalar düzensiz aşınabilir.
Bu nedenle rodaj döneminde tam gazdan, yüksek devirden ve ani hızlanmalardan kaçınılmalı, üreticinin kullanım kılavuzundaki önerilere uyulmalıdır.
Akılda kalsın: Yeni motora nazik davran.
Yanlışlarınız kaybolmasın. Ücretsiz hesap açarsanız çözdüğünüz sorular kaydedilir ve en çok zorlandığınız dersi panelinizde görürsünüz.
Ücretsiz hesap aç Premium nedir?Motor ve araç tekniği soruları e-Sınavda nasıl gelir?
e-Sınavda motor ve araç tekniği dersinden 9 soru gelir. Soru sayısı az görünse de adayların en çok puan kaybettiği derslerden biridir; çünkü sorular günlük hayatta pek karşılaşılmayan teknik kavramlar içerir. İyi haber şu ki motor soruları büyük ölçüde birbirini tekrar eder: Hangi gösterge ışığının ne anlama geldiği, hangi arızanın hangi belirtiyle ortaya çıktığı gibi.
En sık sorulan başlıklar
- Motor çalışma prensibi: Dört zamanlı motor, sıkıştırma, ateşleme; benzinli ve dizel motor farkı.
- Soğutma ve yağlama: Termostat, radyatör, hararet; yağ basıncı ikaz lambası ve yağ seviyesi kontrolü.
- Elektrik sistemi: Akü, şarj dinamosu (alternatör), marş motoru, akü takviyesinde kablo bağlama sırası.
- Fren ve direksiyon: ABS, fren hidroliği, balata ve kampana, rot ayarı ve balans.
- Lastikler: Diş derinliği, hava basıncı, düzensiz aşınmanın sebepleri.
- Gösterge paneli: İkaz ve uyarı lambalarının renkleri ve anlamları.
Nasıl çalışmalı?
Motor sorularını ezberlemek yerine "belirti → sebep" eşleştirmesi yaparak çalışın: Egzozdan mavi duman çıkması yağ yakmayı, beyaz duman su ya da antifriz yakmayı, siyah duman zengin karışımı gösterir. Gösterge ışıkları için gösterge ikaz ışıkları sayfası, konu anlatımı için motor ve araç tekniği dersleri işinizi kolaylaştırır.
Bu testler nasıl hazırlandı?
Motor ve Araç Tekniği testlerindeki sorular yalnızca bu dersten seçilir ve her soru yalnızca bir testte yer alır; böylece testleri sırayla çözdüğünüzde dersin tüm soru havuzunu tekrar etmiş olursunuz. Her soruda doğru cevabın yanında neden doğru olduğunu anlatan açıklama bulunur. Tüm dersleri karışık ve gerçek e-Sınav formatında (50 soru, 45 dakika) denemek için ehliyet sınav soruları sayfasındaki genel testlere geçebilirsiniz.