Motor ve Araç Tekniği Ehliyet Sınav Soruları 8
25 soru · Her cevaptan sonra doğru şık ve açıklama gösterilir.
Bu testteki 25 soru yalnızca Motor ve Araç Tekniği dersinden; öne çıkan konular: debriyaj kaçırma, egzoz, soğutma sistemi, yakıt tüketimi ve buji. Her cevaptan sonra doğru şık ve açıklama gösterilir. Bitirince Motor ve Araç Tekniği 9 ile devam edin; tüm motor ve araç tekniği testleri.
Debriyajın kaçırması, aşınmış balata nedeniyle motor gücünün tekerleklere tam aktarılamamasıdır. Motor devri yükselir ama araç aynı oranda hızlanmaz; boşa harcanan enerji yakıt tüketimini artırır.
Bu, araçtan kaynaklanan bir kusurdur. Aşırı hız, ani duruş-kalkış ise sürücü kaynaklı nedenlerdir.
Akılda kalsın: Araç kusuru ile sürücü hatasını ayırın.
Benzinli motorlarda her silindirde bir buji bulunur; buji, ateşleme sisteminden gelen yüksek gerilimle kıvılcım çakarak yakıt-hava karışımını yakar. Buji kablolarından biri çıkarsa o silindirde ateşleme olmaz ve silindir güç üretmez. Diğer silindirler çalışmaya devam ettiği için motor durmaz ama dengesi bozulur ve sarsıntılı (tekleyerek) çalışır.
Bu durumda motorun gücü düşer ve yakıt tüketimi artar. Kablo yerine sağlam şekilde takılmalı, motor çalışırken buji kablolarına dokunulmamalıdır.
Akılda kalsın: Bir silindir susarsa motor titrer.
Motor çalışırken yanma sonucu çok yüksek ısı oluşur. Soğutma sistemi, bu ısının fazlasını uzaklaştırarak motor parçalarının ve motor yağının aşırı ısınmasını önler, motoru ideal çalışma sıcaklığında tutar.
Sıvı soğutmalı motorlarda soğutma suyu; su pompası, termostat, radyatör ve fan yardımıyla dolaştırılır. Aşırı ısınan motorda yağ incelir, yağlama bozulur ve parçalar zarar görebilir.
Akılda kalsın: Hararet uyarısını asla göz ardı etme.
Egzozdan çıkan siyah duman, yakıtın tam yanmadığını gösterir. Bunun en yaygın nedeni karışım oranının bozulması, yani silindire yeterli havaya göre fazla yakıt gitmesidir.
Tıkanmış hava filtresi ya da ayarı bozulmuş yakıt sistemi bu duruma yol açabilir. Sonuçta yakıt tüketimi artar, motor güç kaybeder ve çevre kirlenir.
Akılda kalsın: Siyah = karışım bozuk.
Soğutma fanı, özellikle araç yavaş giderken veya dururken radyatörün üzerinden hava geçirerek suyun soğumasını sağlar. Fan çalışmazsa radyatör yeterli havayı alamaz.
Bu durumda soğutma suyu ısınmaya devam eder ve motor hararet yapar. Hararet göstergesi yükselirse araç güvenli bir yerde durdurulmalı, motor soğumadan radyatör kapağı açılmamalıdır.
Akılda kalsın: Fan durursa hararet artar.
Akü elektroliti seyreltik sülfürik asittir ve metal ile boyalı yüzeyleri aşındırır. Temas eden yüzey hemen bol suyla yıkanarak asit seyreltilir ve uzaklaştırılır.
Elektrolit cilde ya da göze temas ederse de aynı şekilde bol suyla uzun süre yıkanır ve gerekirse sağlık kuruluşuna başvurulur.
Akılda kalsın: Akü bakımında eldiven ve gözlük.
Yakıt tüketimini artıran nedenler, araçtan ve sürücüden kaynaklananlar olarak ikiye ayrılır. Lastik basıncı, rölanti ve fren ayarı araçla ilgili teknik kusurlardır.
Aşırı hız yapılması ise doğrudan sürücünün tercihidir. Hız arttıkça hava direnci hızla büyür ve motor daha fazla yakıt harcar. Ani hızlanıp sert fren yapmak da tüketimi artıran sürücü davranışlarıdır.
Akılda kalsın: Ayağınız hafifse yakıtınız az gider.
Nem ve su, ateşleme sistemindeki yüksek gerilimin buji kablolarından ve bobinden kaçmasına neden olur. Kıvılcım bujiye yeterince ulaşmayınca motor zor çalışır. Bu durumda buji kabloları ve bobin kurulanmalıdır.
Kurulama işlemi kontak kapalıyken, temiz ve kuru bir bezle yapılmalıdır. Sorun sık tekrarlanıyorsa kabloların yalıtımı bozulmuş olabilir ve değiştirilmeleri gerekir.
Akılda kalsın: Islanan kabloyu kurula.
Sıvı soğutmalı motorlarda su pompası, radyatörde soğuyan suyu motor bloğu ve silindir kapağındaki su kanallarına basar. Su, motorun ısısını alıp tekrar radyatöre döner ve orada soğur.
Bu döngü sayesinde motor ideal çalışma sıcaklığında tutulur. Su pompası arızalanırsa su dolaşmaz ve motor kısa sürede hararet yapar.
Akılda kalsın: Su döner, motor serinler.
Benzinli motorlarda yakıt-hava karışımı bujinin oluşturduğu kıvılcımla ateşlenir. Buji uçları kurum bağladığında kıvılcım zayıflar ya da hiç oluşmaz.
Bu durumda yanma eksik kalır; motor tekler, güç kaybeder, yakıt tüketimi ve egzozdan çıkan zararlı gazlar artar.
Akılda kalsın: Buji temizse yanma düzgündür.
Motorun yakıtı verimli yakabilmesi için belirli oranda temiz havaya ihtiyacı vardır. Hava filtresi tıkandığında silindirlere giren hava azalır, karışım zenginleşir ve yakıt tam yanmaz. Sonuç olarak yakıt tüketimi artar.
Kirli hava filtresi ayrıca güç kaybına, egzozdan siyah duman çıkmasına ve çevre kirliliğinin artmasına yol açar. Filtre, bakım aralıklarında ve tozlu yollarda daha sık kontrol edilmelidir.
Akılda kalsın: Motor nefes alamazsa çok yakar.
Termostat, motor ile radyatör arasındaki su geçişini sıcaklığa göre açıp kapatan bir valftir. Motor soğukken kapalı kalarak suyun radyatöre gitmesini engeller ve motorun hızla ısınmasını sağlar.
Motor çalışma sıcaklığına ulaşınca termostat açılır, su radyatörden geçerek soğur. Böylece motor soğutma suyunun sıcaklığı belirli bir aralıkta tutulur.
Akılda kalsın: Termostat = soğutma suyunun kapı bekçisi.
Buji, piston ve silindir kapağı, içten yanmalı motorun parçalarıdır. Piston silindirin içinde aşağı yukarı hareket ederek yakıt-hava karışımını sıkıştırır ve yanmanın oluşturduğu gücü krank miline aktarır. Silindir kapağı silindirlerin üstünü kapatır; supaplar ve buji bu kapakta yer alır. Buji ise benzinli motorlarda sıkıştırılan karışımı kıvılcımla ateşler.
Bu üç parça yanmanın gerçekleştiği bölgede birlikte çalıştığı için motorun temel parçaları arasında sayılır.
Akılda kalsın: Yanma neredeyse parça oradadır: motor.
Balans, tekerleğin ağırlığının çevresine eşit dağılmasıdır. Balansı bozuk tekerlek döndükçe sarsıntı üretir; bu sarsıntı özellikle belirli hızlarda direksiyonda titreme olarak hissedilir.
Sürekli titreşim tekerlek yataklarının, rot ve süspansiyon parçalarının erken aşınmasına ve lastiklerin düzensiz aşınmasına yol açar. Lastik değişiminden veya tamirinden sonra mutlaka balans ayarı yaptırılmalıdır.
Akılda kalsın: Balans yoksa titreşim var.
Sigorta, devreden geçen akım belirlenen değeri aştığında içindeki ince telin erimesiyle devreyi keserek kabloları ve elektrikli donanımı korur. Bu yüzden yanan sigorta mutlaka aynı amper değerinde yeni bir sigorta ile değiştirilir.
Daha büyük amperli sigorta takılırsa koruma ortadan kalkar ve kablo yanmasına kadar varan arızalar oluşabilir; daha küçük amperli sigorta ise sürekli atar. Yeni sigorta da kısa sürede atıyorsa devrede kısa devre gibi bir arıza vardır ve araç servise götürülmelidir.
Akılda kalsın: Yanan sigortanın yerine aynı amperlisi.
Farın yanması için akıyı ampule ileten devrenin sağlam olması gerekir. Bu devrede far anahtarı, ampul, sigorta ve kablolar bulunur; far anahtarı arızalanırsa akım ampule ulaşmaz ve far yanmaz.
Far yanmadığında sırasıyla ampul, sigorta, far anahtarı ve bağlantı kabloları kontrol edilir. Diğer şıklardaki parçalar far devresinin elemanı değildir.
Akılda kalsın: Far devresi: anahtar, sigorta, ampul.
Egzoz dumanının rengi motorun durumu hakkında ipucu verir. Mavi duman, motor yağının yanma odasına sızıp yakıtla birlikte yandığını, yani motorun yağ yaktığını gösterir.
Bu durum genellikle segmanların, pistonların veya supap keçelerinin aşınmasından kaynaklanır. Yağ seviyesi sık sık azalıyorsa motor servise götürülmelidir.
Akılda kalsın: Mavi = yağ yanıyor.
Karbonmonoksit (CO), yakıtın tam yanmaması sonucu oluşan renksiz, kokusuz ve çok zehirli bir gazdır. Kandaki hemoglobine oksijenden çok daha güçlü bağlanarak oksijen taşınmasını engeller.
Kapalı garajda çalışan motor, delik egzoz ya da kabine sızan egzoz gazı CO zehirlenmesine ve ölüme yol açabilir.
Akılda kalsın: Kapalı garajda motor çalıştırılmaz.
Motor bloğu, silindirlerin bulunduğu ve motorun diğer parçalarının bağlandığı ana gövdedir. İçinde pistonların hareket ettiği silindirler, krank milinin yataklandığı bölümler ve soğutma suyu kanalları bulunur.
Bloğun üstüne silindir kapağı (silindir başlığı), altına ise yağ haznesi olan karter bağlanır.
Akılda kalsın: Silindirlerin evi motor bloğudur.
Silindir kapağı, motor bloğunun üst kısmını kapatan ve yanma odasını oluşturan bir motor parçasıdır. Üzerinde genellikle supaplar, enjektör ya da bujiler bulunur.
Şaft, aks ve amortisör ise motorun dışında kalan aktarma organları ve süspansiyon sistemine aittir. Motor; blok, silindir kapağı, piston, biyel, krank mili, eksantrik mili ve supaplar gibi parçalardan oluşur.
Akılda kalsın: Kapak, blok, piston: motorun kalbi.
Motosiklet park hâlindeyken akü yalnızca elektrik tüketicilerini besler. Elektrik sisteminde kaçak (yalıtımı bozulmuş kablo, nemli bağlantı, arızalı donanım) olduğunda akımın bir kısmı sürekli akar ve akü kendiliğinden boşalır.
Akü sık sık boşalıyorsa elektrik tesisatı, sonradan eklenen donanımlar ve şarj sistemi kontrol ettirilmelidir.
Akılda kalsın: Kaçak akım, sessiz hırsız.
Akü elektroliti, akü tam şarjlıyken yoğun bir asit çözeltisidir ve donma noktası çok düşüktür. Akü boşaldıkça elektrolit suya yaklaşır ve donma noktası yükselir.
Bu nedenle kışın akünün donmasını önlemenin yolu onu tam şarjlı tutmaktır. Donan akü çatlayabilir ve kullanılamaz hâle gelir.
Akılda kalsın: Kışın akü şarjlı olmalı.
Devir göstergesi (takometre), motorun krank milinin dakikadaki dönüş sayısını gösterir. Genellikle "x1000 d/dk" şeklinde ölçeklenir ve kırmızı bölge motorun güvenle çıkabileceği en yüksek devri belirtir.
Devir göstergesini takip etmek, vitesleri doğru zamanda değiştirmeye, motoru gereksiz yüksek devirde zorlamamaya ve yakıt tasarrufu yapmaya yardımcı olur.
Akılda kalsın: Devir motorun nabzıdır.
Debriyaj, balatanın volan ile baskı plakası arasında sıkışmasıyla oluşan sürtünme sayesinde gücü aktarır. Balataya yağ bulaşırsa sürtünme azalır ve balata kayar.
Bu durumda motor devri yükseldiği hâlde araç beklenen ölçüde hızlanmaz; buna debriyajın kaçırması denir. Aşınmış balata ya da ayarsız pedal da benzer belirti verebilir.
Akılda kalsın: Devir artıyor ama araç gitmiyorsa debriyaja bakın.
Egzoz susturucusu, yanma sonucu oluşan gazların çıkışı sırasında meydana gelen yüksek sesi azaltır. Susturucu çıkarılırsa araç çok yüksek ses çıkarır ve gürültü kirliliği artar.
Karayolları Trafik Kanunu'na göre araçlar üzerinde mevzuata aykırı değişiklik yapmak yasaktır; çevreyi rahatsız edecek gürültü çıkaran değişikliklerde ayrıca ağır idari yaptırımlar uygulanır.
Akılda kalsın: Susturucu yoksa huzur da yok.
Yanlışlarınız kaybolmasın. Ücretsiz hesap açarsanız çözdüğünüz sorular kaydedilir ve en çok zorlandığınız dersi panelinizde görürsünüz.
Ücretsiz hesap aç Premium nedir?Motor ve araç tekniği soruları e-Sınavda nasıl gelir?
e-Sınavda motor ve araç tekniği dersinden 9 soru gelir. Soru sayısı az görünse de adayların en çok puan kaybettiği derslerden biridir; çünkü sorular günlük hayatta pek karşılaşılmayan teknik kavramlar içerir. İyi haber şu ki motor soruları büyük ölçüde birbirini tekrar eder: Hangi gösterge ışığının ne anlama geldiği, hangi arızanın hangi belirtiyle ortaya çıktığı gibi.
En sık sorulan başlıklar
- Motor çalışma prensibi: Dört zamanlı motor, sıkıştırma, ateşleme; benzinli ve dizel motor farkı.
- Soğutma ve yağlama: Termostat, radyatör, hararet; yağ basıncı ikaz lambası ve yağ seviyesi kontrolü.
- Elektrik sistemi: Akü, şarj dinamosu (alternatör), marş motoru, akü takviyesinde kablo bağlama sırası.
- Fren ve direksiyon: ABS, fren hidroliği, balata ve kampana, rot ayarı ve balans.
- Lastikler: Diş derinliği, hava basıncı, düzensiz aşınmanın sebepleri.
- Gösterge paneli: İkaz ve uyarı lambalarının renkleri ve anlamları.
Nasıl çalışmalı?
Motor sorularını ezberlemek yerine "belirti → sebep" eşleştirmesi yaparak çalışın: Egzozdan mavi duman çıkması yağ yakmayı, beyaz duman su ya da antifriz yakmayı, siyah duman zengin karışımı gösterir. Gösterge ışıkları için gösterge ikaz ışıkları sayfası, konu anlatımı için motor ve araç tekniği dersleri işinizi kolaylaştırır.
Bu testler nasıl hazırlandı?
Motor ve Araç Tekniği testlerindeki sorular yalnızca bu dersten seçilir ve her soru yalnızca bir testte yer alır; böylece testleri sırayla çözdüğünüzde dersin tüm soru havuzunu tekrar etmiş olursunuz. Her soruda doğru cevabın yanında neden doğru olduğunu anlatan açıklama bulunur. Tüm dersleri karışık ve gerçek e-Sınav formatında (50 soru, 45 dakika) denemek için ehliyet sınav soruları sayfasındaki genel testlere geçebilirsiniz.