Motor ve Araç Tekniği Ehliyet Sınav Soruları 11
25 soru · Her cevaptan sonra doğru şık ve açıklama gösterilir.
Bu testteki 25 soru yalnızca Motor ve Araç Tekniği dersinden; öne çıkan konular: akü, ısıtma bujisi, debriyaj, yağlama sistemi ve motor soğutma suyu. Her cevaptan sonra doğru şık ve açıklama gösterilir. Bitirince Motor ve Araç Tekniği 12 ile devam edin; tüm motor ve araç tekniği testleri.
Havalı fren sisteminde bir kompresör havayı sıkıştırıp hava tanklarında depolar. Fren pedalına basıldığında bu basınçlı hava fren körüklerine gönderilerek frenleme sağlanır.
Havalı frenler kamyon, otobüs ve çekici gibi ağır taşıtlarda kullanılır; çünkü bu araçlar çok büyük frenleme kuvvetine ihtiyaç duyar.
Akılda kalsın: Kamyon havayla durur.
Dikdörtgen cam ve dalgalı oklardan oluşan bu sembol, arka cam rezistansının (ısıtıcısının) çalıştığını gösterir. Rezistans, arka camdaki buğu ve buzlanmayı gidermek için kullanılır.
Cam açıldıktan sonra rezistans kapatılmalıdır; gereksiz çalışması aküye ve şarj sistemine yük bindirir.
Bir akü başka bir aküyle takviye edilirken iki akü paralel bağlanır: artı (+) kutup artı kutupla, eksi (−) kutup eksi kutupla birleştirilir. Böylece gerilim aynı kalır, zayıf aküye destek sağlanır ve marş motoru çalıştırılabilir.
Kutupların ters bağlanması kısa devreye yol açar; kablolar ısınabilir, akü zarar görebilir ve aracın elektronik aksamı bozulabilir. Uygulamada kırmızı kablo artı kutupları, siyah kablo eksi kutupları birleştirir. Sınavda doğru cevap “artı artıyla, eksi eksiyle” bağlantıdır.
Akılda kalsın: Kırmızı kırmızıya, siyah siyaha.
Debriyaj kaçırması; motor devri yükseldiği hâlde aracın buna uygun hızlanmaması, yani motor gücünün tekerleklere tam iletilmemesidir. Balata ile volan ve baskı arasındaki sürtünme azaldığında olur.
Debriyaj balatasının yağlanması (motor veya vites kutusundan yağ kaçağı) sürtünmeyi azaltır ve kaçırmaya yol açar. Balatanın aşınması ve pedal boşluğunun olmaması da kaçırma nedenlerindendir.
Akılda kalsın: Balata yağlanırsa tutmaz.
Hava filtresi, motora giren havadaki toz ve pislikleri tutar. Filtre kirlendiğinde silindirlere yeterli hava giremez ve karışım gereğinden zengin olur; bu da motor gücünün azalmasına yol açar.
Yetersiz hava nedeniyle yanma tam olmaz; yakıt tüketimi artabilir ve egzozdan daha fazla is çıkabilir.
Akılda kalsın: Motor nefes alamazsa güçsüzleşir.
Motor çalıştığı sürece aracın elektrik ihtiyacı şarj sistemi tarafından karşılanır. Motor tarafından kayışla döndürülen alternatör elektrik üretir.
Üretilen elektrik hem araçtaki alıcıları (far, klima fanı, ateşleme vb.) besler hem de aküyü şarj eder. Regülatör, üretilen gerilimin belirli sınırlar içinde kalmasını sağlar.
Akılda kalsın: Akü başlatır, alternatör besler.
Akünün üstünde biriken kir, toz ve nem, kutup başları arasında iletken bir tabaka oluşturur. Bu tabaka üzerinden küçük ama sürekli bir akım kaçağı olur ve araç kullanılmasa bile akü yavaş yavaş boşalır.
Bu nedenle akünün üst yüzeyi temiz ve kuru tutulmalıdır.
Akılda kalsın: Akünün üstü temiz ve kuru olmalı.
Ön lastiklerin hava basınçları eşit değilse, basıncı düşük olan lastiğin yuvarlanma direnci artar ve araç o tarafa doğru çeker. Sürücü düz gitmek için sürekli direksiyonu düzeltmek zorunda kalır.
Aracın bir yana çekmesine rot-balans ayarının bozukluğu veya frenlerden birinin sürtmesi de yol açabilir. Önce lastik basınçları kontrol edilmeli, sorun sürüyorsa servise başvurulmalıdır.
Akılda kalsın: Eşit basınç, düz gidiş.
Hız göstergesi (hız saati), aracın o anki hızını genellikle kilometre/saat (km/saat) cinsinden gösterir. Sürücü hız sınırlarına uyabilmek için bu göstergeyi düzenli olarak kontrol etmelidir.
Hız göstergesi çoğu zaman kilometre sayacıyla aynı kadranda bulunur; ancak ikisinin görevi farklıdır. Devir göstergesi ise motorun devrini gösterir ve vites değiştirme zamanını anlamaya yardımcı olur.
Akılda kalsın: Hız yolu, devir motoru gösterir.
Kapakları açılabilen (bakım gerektiren) akülerde, kullanım ve şarj sırasında elektrolitin içindeki su buharlaşır; asit ise akünün içinde kalır. Bu nedenle elektrolit seviyesi düştüğünde saf (damıtık) su eklenir.
Musluk suyu içindeki mineraller akü plakalarına zarar verebileceği için kullanılmamalıdır. Bakım gerektirmeyen kapalı akülerde ise kapak açılmaz.
Akılda kalsın: Akü susadı mı? Saf su ver.
Vites değiştirirken motorun hareketinin vites kutusundan ayrılması gerekir. Bu ayrılmayı debriyaj pedalı sağlar. Pedala tam basılmazsa motor ile vites kutusu arasındaki bağlantı tam kesilmez ve dişliler birbirine sürtünerek ses çıkarır.
Bu durum vites kutusundaki dişlilerin ve senkromeçlerin hızla aşınmasına yol açar. Debriyaj pedalına tam basıldığı hâlde ses geliyorsa debriyaj ayarı veya vites kutusu kontrol ettirilmelidir.
Akılda kalsın: Vites değişirken debriyaj sonuna kadar.
Silindir bloğu, motorun ana gövdesidir. Silindirler, pistonlar, krank mili ve soğutma suyu kanalları bu blok içinde ya da ona bağlı olarak yer alır; motorun diğer parçaları bloğa monte edilir.
Rot ve direksiyon mili direksiyon sistemine, şaft ise güç aktarma organlarına aittir. Bu parçalar motorun ürettiği hareketi yönlendirir veya iletir ama motorun kendisi değildir.
Akılda kalsın: Blok motorun gövdesidir.
Bujideki kıvılcım, ateşleme sistemi tarafından üretilen yüksek gerilimle oluşur. Aküden gelen düşük gerilimi binlerce volta yükselten parça endüksiyon bobinidir.
Bobinin kablosu yerinden çıkarsa ya da koparsa yüksek gerilim bujiye ulaşamaz ve kıvılcım oluşmaz. Bu durumda motor çalışmaz veya teklemeye başlar.
Akılda kalsın: Bobin yükseltir, buji ateşler.
Motor çalışırken pistonlar, krank mili, kam mili ve yataklar gibi parçalar birbirine sürtünerek hareket eder. Yağlama sistemi, bu yüzeyler arasında bir yağ tabakası oluşturarak sürtünmeyi ve aşınmayı azaltır, böylece parçaların ömrünü uzatır.
Yağ ayrıca parçaların ısısını taşıyarak soğutmaya yardım eder, sızdırmazlığa katkı sağlar ve motor içindeki kirleri filtreye taşıyarak temizler.
Akılda kalsın: Yağ sürtünmeyi azaltır, motoru yaşatır.
Araçtaki elektrik devrelerinin çoğu, aşırı akıma karşı sigortalarla korunur. Bir devrede kısa devre veya aşırı yüklenme olursa ilgili sigorta atar ve o devredeki donanım çalışmaz.
Bu nedenle bir elektrikli sistem çalışmadığında ilk olarak sigorta kutusu kontrol edilir. Atmış sigorta aynı değerde (amperde) yenisiyle değiştirilir; sigorta tekrar atıyorsa devrede bir arıza vardır ve servise başvurulmalıdır.
Akılda kalsın: Önce sigorta, sonra usta.
Soğutma sisteminde kullanılan sıvı, temiz ve kireçsiz su ile antifriz karışımından oluşur. Bu karışıma motor soğutma suyu denir.
Antifriz, soğuk havalarda suyun donmasını ve genleşerek motor bloğunu ya da radyatörü çatlatmasını önler. Ayrıca sistemdeki metal parçaların korozyona uğramasını engeller.
Akılda kalsın: Antifriz donmaya ve paslanmaya karşı kalkandır.
Motosikletin elektrik sisteminde kısa devre ya da aşırı yüklenme olduğunda devreden normalden fazla akım geçer. Sigorta bu durumda erir veya atar, devreyi keserek kablolarda ve donanımda hasar oluşmasını önler.
Sigorta atmışsa önce nedeni araştırılmalı, ardından aynı değerde yeni sigorta takılmalıdır. Daha yüksek değerli sigorta ya da tel kullanmak yangına yol açabilir.
Akılda kalsın: Sigorta yanar, devre kurtulur.
Dizel motorlar, yakıtı sıkıştırılmış havanın sıcaklığıyla tutuşturur. Soğuk havada motor bloğu ve hava soğuk olduğu için bu sıcaklığa ulaşmak zorlaşır; ısıtma bujileri yanma odasını önceden ısıtarak bu sorunu giderir.
Isıtma bujisi arızalıysa ön ısıtma yapılamaz ve motor soğukta geç çalışır, çalıştığında da bir süre düzensiz çalışıp beyaz duman çıkarabilir.
Akılda kalsın: Soğuk dizel ısıtma bujisi ister.
Termostat, motor ile radyatör arasındaki su akışını kontrol eden bir valftir. Motor soğukken kapalı kalarak suyun radyatöre gitmesini engeller ve motorun çabuk ısınmasını sağlar; motor çalışma sıcaklığına ulaşınca açılarak soğutma suyunun belirli bir sıcaklıkta kalmasını sağlar.
Termostat kapalı kalırsa motor hararet yapar; açık kalırsa motor çalışma sıcaklığına ulaşamaz, yakıt tüketimi artar ve kalorifer yeterince ısıtmaz.
Akılda kalsın: Soğukta kapalı, sıcakta açık.
Dizel motorlarda yakıt, sıkıştırılarak ısınmış havanın sıcaklığıyla tutuşur. Soğuk havada silindir ve hava soğuk olduğu için bu sıcaklığa ulaşmak zorlaşır.
Isıtma bujileri, çalıştırmadan önce yanma odasını ısıtarak tutuşmayı kolaylaştırır. Bujiler arızalıysa motor soğuk havada geç çalışır ya da hiç çalışmaz, çalışınca da bir süre beyaz duman atabilir.
Akılda kalsın: Isıtma ışığı sönmeden marşa basılmaz.
Yağ filtresi, yağ pompasının bastığı yağın içindeki metal tozları, is ve kirleri tutar. Böylece temiz yağ yatak ve silindir yüzeylerine ulaşır, aşınma azalır.
Filtre zamanla dolar ve süzme yeteneğini kaybeder. Bu nedenle yağ filtresi çoğunlukla motor yağı değişimiyle birlikte değiştirilir.
Akılda kalsın: Yağ değişirse filtre de değişir.
Yağ çubuğu üzerinde en az ve en çok seviyeyi gösteren iki işaret bulunur. Doğru kontrolde yağ seviyesi bu iki çizginin arasında olmalıdır.
Kontrol, araç düz bir zeminde ve motor durmuş hâldeyken, yağın kartere inmesi için kısa bir süre beklendikten sonra yapılır. Çubuk silinip yeniden takılır, sonra çıkarılarak seviye okunur.
Akılda kalsın: Ne az ne fazla, tam arada.
Beklerken motoru gereksiz yere rölantide çalışır hâlde tutmak, araç hiç yol almadan yakıt harcanmasına yol açar. Bu, doğrudan sürücü davranışından kaynaklanan bir kusurdur.
Ani hızlanma ve ani frenler, yüksek devirde vites değiştirme, gereksiz yük taşıma ve açık camlarla yüksek hızda gitmek de sürücüden kaynaklanan tüketim artırıcı davranışlardır.
Akılda kalsın: Beklerken motoru kapat.
Ön düzen, ön tekerleklerin doğru açı ve hizada çalışmasını sağlayan parçaların bütünüdür. Ön düzen kontrolünde özellikle rot başları, rotiller ve direksiyon bağlantıları incelenir.
Aşınmış rot başları direksiyon boşluğuna, titreşime ve düzensiz lastik aşınmasına yol açar; bu yüzden kontrolün temel noktasıdır.
Akılda kalsın: Ön düzende ilk bakılan rot başıdır.
Yağ göstergesi veya yağ ikaz lambası, motorun hareketli parçalarına yeterli yağın ulaşıp ulaşmadığını gösterir. Göstergede anormallik, yağlamanın yetersiz kaldığı anlamına gelebilir; bu durumda metal parçalar birbirine doğrudan sürtünür.
Yağsız çalışan motor çok kısa sürede ağır hasar görebilir ve kilitlenebilir. Bu nedenle uygun ve güvenli bir yerde durarak motor hemen durdurulmalı, yağ seviyesi kontrol edilmeli ve arıza giderilmeden motor çalıştırılmamalıdır.
Akılda kalsın: Yağ yoksa motor durur.
Yanlışlarınız kaybolmasın. Ücretsiz hesap açarsanız çözdüğünüz sorular kaydedilir ve en çok zorlandığınız dersi panelinizde görürsünüz.
Ücretsiz hesap aç Premium nedir?Motor ve araç tekniği soruları e-Sınavda nasıl gelir?
e-Sınavda motor ve araç tekniği dersinden 9 soru gelir. Soru sayısı az görünse de adayların en çok puan kaybettiği derslerden biridir; çünkü sorular günlük hayatta pek karşılaşılmayan teknik kavramlar içerir. İyi haber şu ki motor soruları büyük ölçüde birbirini tekrar eder: Hangi gösterge ışığının ne anlama geldiği, hangi arızanın hangi belirtiyle ortaya çıktığı gibi.
En sık sorulan başlıklar
- Motor çalışma prensibi: Dört zamanlı motor, sıkıştırma, ateşleme; benzinli ve dizel motor farkı.
- Soğutma ve yağlama: Termostat, radyatör, hararet; yağ basıncı ikaz lambası ve yağ seviyesi kontrolü.
- Elektrik sistemi: Akü, şarj dinamosu (alternatör), marş motoru, akü takviyesinde kablo bağlama sırası.
- Fren ve direksiyon: ABS, fren hidroliği, balata ve kampana, rot ayarı ve balans.
- Lastikler: Diş derinliği, hava basıncı, düzensiz aşınmanın sebepleri.
- Gösterge paneli: İkaz ve uyarı lambalarının renkleri ve anlamları.
Nasıl çalışmalı?
Motor sorularını ezberlemek yerine "belirti → sebep" eşleştirmesi yaparak çalışın: Egzozdan mavi duman çıkması yağ yakmayı, beyaz duman su ya da antifriz yakmayı, siyah duman zengin karışımı gösterir. Gösterge ışıkları için gösterge ikaz ışıkları sayfası, konu anlatımı için motor ve araç tekniği dersleri işinizi kolaylaştırır.
Bu testler nasıl hazırlandı?
Motor ve Araç Tekniği testlerindeki sorular yalnızca bu dersten seçilir ve her soru yalnızca bir testte yer alır; böylece testleri sırayla çözdüğünüzde dersin tüm soru havuzunu tekrar etmiş olursunuz. Her soruda doğru cevabın yanında neden doğru olduğunu anlatan açıklama bulunur. Tüm dersleri karışık ve gerçek e-Sınav formatında (50 soru, 45 dakika) denemek için ehliyet sınav soruları sayfasındaki genel testlere geçebilirsiniz.