İlk Yardım Ehliyet Sınav Soruları 7
25 soru · Her cevaptan sonra doğru şık ve açıklama gösterilir.
Bu testteki 25 soru yalnızca İlk Yardım dersinden; öne çıkan konular: 112, kalp masajı, bilinç kontrolü, kaza bildirimi ve yanık. Her cevaptan sonra doğru şık ve açıklama gösterilir. Bitirince İlk Yardım 8 ile devam edin; tüm ilk yardım testleri.
Kafa yaralanmalarında en büyük tehlike bilinç kaybına bağlı olarak dilin geriye kayması, kusma ve hava yolunun tıkanmasıdır. Bu nedenle solunum yolunun açık tutulması ve yaralının en kısa sürede sağlık kuruluşuna ulaştırılması gerekir.
Kafa yaralısında her zaman boyun yaralanması da olabileceği düşünülür; baş-boyun-gövde ekseni korunur. Bilinç, solunum ve nabız düzenli aralıklarla kontrol edilir.
Akılda kalsın: Kafa yarası küçük görünse de büyüktür.
Üçüncü derece yanıkta derinin tüm katmanları ve altındaki dokular (kas, sinir, damar) etkilenir. Deri beyaz, kahverengi ya da kömürleşmiş görünür.
Sinir uçları harap olduğu için yanık bölgesinde ağrı az ya da hiç hissedilmez. Bu, yanığın hafif olduğu anlamına gelmez; tam tersine en ağır yanıktır.
Akılda kalsın: Ağrının yokluğu ağırlığın işaretidir.
Yetişkinde kalp masajı, göğüs kemiğinin ortasına iki el üst üste konularak ve kollar dirseklerden bükülmeden uygulanır. Bası derinliği en az 5 cm olmalıdır; Avrupa Resüsitasyon Konseyi kılavuzları 5–6 cm derinlik ve dakikada 100–120 bası önerir.
Kalp masajı 30 bası ve 2 solunum şeklinde, 112 ekibi gelene ya da kazazede normal nefes almaya başlayana kadar kesintisiz sürdürülür. Bası yanlış yere yapılırsa kaburga kırılabilir veya karın içi organlar zarar görebilir; yüzeysel bası ise kanı yeterince pompalamaz.
Akılda kalsın: Ortadan, 5 santim, 30'a 2.
Sağlıklı bir yetişkinin dinlenme hâlindeki solunum sayısı dakikada 12-20 arasındadır. Çocuklarda ve bebeklerde bu sayı daha yüksektir.
Solunum sayısı, ilk yardımda kazazedenin durumunu izlemek için kullanılan yaşam bulgularından biridir. Normalden çok yavaş veya çok hızlı solunum, kazazedenin durumunun ağır olabileceğini gösterir ve 112'ye bildirilmelidir.
Akılda kalsın: On ikiden yirmiye, nefes yerli yerine.
Egzoz gazındaki karbonmonoksit renksiz ve kokusuzdur; kandaki oksijen taşınmasını engeller. Kapalı ortamda solunduğunda baş ağrısı, baş dönmesi, bulantı ve bilinç bulanıklığı yapar; ileri durumda ölüme yol açabilir.
İlk yapılacak şey kişiyi gazın bulunduğu ortamdan uzaklaştırıp temiz havaya çıkarmaktır. Bunu yaparken ilk yardımcı kendi güvenliğini de korur: önce kapı ve pencereleri açar, mümkünse motoru durdurur. Ardından 112 aranır; solunum yoksa temel yaşam desteğine başlanır.
Akılda kalsın: Gaz varsa dışarı, temiz havaya.
Araçlardaki ilk yardım çantasının içeriği, olası bir kazada yardım edilecek kişi sayısı düşünülerek hazırlanır. Bu nedenle malzeme miktarı aracın tipine ve araçta bulunacak kişi sayısına göre belirlenir.
Otomobil ile çok sayıda yolcu taşıyan bir otobüsün ilk yardım çantası aynı olamaz; yolcu kapasitesi arttıkça sargı bezi, gazlı bez ve benzeri malzemelerin miktarı da artmalıdır.
Akılda kalsın: Yolcu çoksa malzeme de çok.
Trafik kazalarında omurga, özellikle de boyun yaralanması ihtimali her zaman düşünülmelidir. Bu nedenle yaralı araçtan çıkarılırken baş-boyun-gövde ekseni bozulmamalıdır.
Bunun için Rautek manevrası kullanılır: İlk yardımcı yaralının arkasına geçer, kollarını yaralının koltuk altlarından geçirir, yaralının bir kolunu göğsüne doğru kavrar ve başını kendi omzuna/yanağına dayayarak baş-boyun-gövdeyi tek parça hâlinde dışarı alır.
Akılda kalsın: Omurga ekseni bozulmaz.
Solunum sistemi; burun, yutak, gırtlak, soluk borusu, bronşlar ve akciğerlerden oluşur. Akciğerlerde kana oksijen geçer, kandan karbondioksit atılır.
Solunumun durması, birkaç dakika içinde beyin hasarına ve ölüme yol açabilir; bu yüzden ilk yardımda hava yolu ve solunum önceliklidir.
Akılda kalsın: Önce hava yolu.
Kazazedeyi araçtan çıkarmanın temel kuralı, mevcut yaralanmayı ağırlaştırmamak ve yeni bir yaralanmaya yol açmamaktır. Özellikle baş-boyun-gövde ekseni korunarak, kazazede tek parça hâlinde hareket ettirilmelidir.
Yangın, patlama veya benzeri bir tehlike yoksa kazazede araçtan çıkarılmaz; araç içinde ilk yardım yapılarak 112 beklenir. Tehlike varsa Rentek manevrası gibi uygun tekniklerle dikkatlice çıkarılır.
Akılda kalsın: Önce zarar verme.
112 aranırken bilgi kısa ve net verilmelidir: olay yerinin açık adresi ve yol tarifi, olayın ne olduğu, yaralı sayısı ve durumları, yapılan ilk yardım uygulamaları ve aranan telefon numarası.
Yaralıların eğitim durumu, mesleği gibi bilgilerin müdahaleye hiçbir katkısı yoktur ve zaman kaybına yol açar.
Akılda kalsın: Telefonu önce siz kapatmayın.
Karayolları Trafik Kanunu'nun 78. maddesi, araç sürülürken emniyet kemeri, koruma başlığı ve diğer koruyucu sistemlerin usulüne uygun kullanılmasını zorunlu tutar. Motosiklet ve motorlu bisiklet sürücüleri ile yolcuları için zorunlu koruyucu donanım koruma başlığıdır.
Motosiklet kazalarında en sık ölüm nedeni baş yaralanmalarıdır. Kask, bu yaralanmaların ağırlığını büyük ölçüde azaltır.
Akılda kalsın: Kask sürücüye de yolcuya da zorunlu.
Köprücük kemiği, şekli ve konumu nedeniyle atelle sabitlenmeye uygun değildir. Bu kırıkta atel kullanılmaz; kol üçgen sargı ile askıya alınarak omuz ve kolun hareketi kısıtlanır.
Kalça, bacak ve ön kol kırıklarında ise kırık bölgenin altındaki ve üstündeki eklemleri içine alacak şekilde atel uygulanır. Amaç, kırık uçlarının hareket ederek çevre dokulara zarar vermesini önlemektir.
Akılda kalsın: Köprücük kırığı: kolu as, atel koyma.
Turnike, kol veya bacağın kopması gibi diğer yöntemlerle durdurulamayan kanamalarda son çare olarak uygulanır. Etkili olabilmesi için damarın kemiğe doğru sıkıştırılabildiği tek kemikli bölgeler (üst kol veya uyluk) seçilir.
İki kemikli bölgelerde (ön kol, bacak) damar kemiklerin arasından geçtiği için yeterince sıkıştırılamaz. Turnike uygulama saati not edilir ve sağlık personeli gelene kadar gevşetilmez.
Akılda kalsın: Tek kemik, tek çare.
Öksürükle gelen açık kırmızı ve köpüklü kan, kanın hava ile karıştığını gösterir; bu da akciğer kaynaklı bir kanamayı düşündürür.
Böyle bir kazazede hareket ettirilmeden 112 aranır, solunumu sürekli izlenir ve ağızdan bir şey verilmez.
Yanıkların ağırlığı; yanık yüzeyinin genişliği ve yanığın derinliği ile belirlenir. Derinliğe göre yanıklar birinci, ikinci ve üçüncü derece olarak sınıflandırılır.
Yüzey genişliği arttıkça sıvı kaybı ve şok riski artar. Ayrıca yanığın vücuttaki yeri (yüz, eller, eklemler, genital bölge) ve kişinin yaşı da ciddiyet değerlendirmesinde dikkate alınır.
Akılda kalsın: Genişlik ve derinlik yanığı tartar.
Omurga, içinden geçen omuriliği koruyan kemik yapıdır. Omurgası zarar görmüş bir yaralı oturtulur, döndürülür ya da gelişigüzel taşınırsa kırık kemik parçaları omuriliğe baskı yapabilir veya onu kesebilir.
Bu nedenle omurga yaralısı baş-boyun-gövde ekseni bozulmadan hareketsiz tutulur ve sağlık ekibine bu şekilde teslim edilir. Amaç, sinir zedelenmesine bağlı kalıcı felci önlemektir.
Akılda kalsın: Omurga şüphesi varsa: kımıldatma, oturtma, eksen bozma.
Kalp masajı (göğüs basısı), göğüs kemiğine bastırılarak kalbin göğüs kemiği ile omurga arasında sıkıştırılması esasına dayanır. Bunun için kişi sırtüstü ve sert, düz bir zemin üzerine yatırılmalıdır.
Yatak ya da araç koltuğu gibi yumuşak zeminler basının gücünü emer; göğüs yeterince çökmediği için kan dolaşımı sağlanamaz. Bu nedenle kişi mümkünse yere alınır.
Akılda kalsın: Yumuşak zemin, boşa giden bası demektir.
Koma; kişinin sesli, dokunsal ya da ağrılı uyaranlara yanıt veremediği, öksürme ve yutma reflekslerinin zayıfladığı ya da kaybolduğu derin bilinç kaybı hâlidir.
Bu durumda en büyük tehlike, dilin geriye kayması veya kusmukla soluk yolunun tıkanmasıdır.
Akılda kalsın: Komadaki kişinin soluk yolu korunur.
Toplardamarlar kirli (oksijeni azalmış) kanı kalbe taşır. Bu yüzden toplardamar kanamasında kan koyu kırmızı renktedir ve basınç düşük olduğu için fışkırmaz, yayılarak akar.
Atardamar kanaması açık kırmızı ve kalp atımlarıyla uyumlu fışkırır şekilde, kılcal damar kanaması ise sızıntı şeklinde olur. Kanama türünü tanımak, kanamanın ciddiyetini değerlendirmeye yardım eder.
Akılda kalsın: Koyu kan yavaş akar.
Güneş çarpmasında vücut sıcaklığı tehlikeli düzeye yükselir. Beyin hücreleri ısıya en duyarlı hücrelerdir; bu nedenle ilk belirtiler baş ağrısı, baş dönmesi, bilinç bulanıklığı, havale ve bilinç kaybı şeklindedir.
Kişi hemen serin ve gölge bir yere alınır, giysileri gevşetilir, vücudu ıslak bezlerle soğutulur ve 112 aranır.
Akılda kalsın: Önce serin yere al, soğut.
112 arandığında verilen bilgiler, yardımın hızı ve doğruluğu açısından çok önemlidir. Olay yerinin açık adresi ve tarifi, yaralıların sayısı ve durumu ile arayan kişinin adı ve telefon numarası mutlaka bildirilmelidir.
Bunlara ek olarak olayın türü (trafik kazası, yangın vb.) ve olay yerinde yapılan ilk yardım uygulamaları da aktarılır. Görevli telefonu kapatmanızı söyleyene kadar hattı kapatmamalısınız.
Akılda kalsın: Nerede, kaç kişi, nasıl, kim arıyor.
Yaralıya ulaşan ilk yardımcının ilk değerlendirmesi bilinç kontrolüdür. Bunun için yaralının omuzlarına hafifçe dokunulur ve yüksek sesle "İyi misiniz?" diye sorulur. Yaralı göz açıyor, cevap veriyor veya hareket ediyorsa bilinci açıktır.
Yaralı hiçbir tepki vermiyorsa bilinci kapalı kabul edilir; hemen 112 aranır, hava yolu açılır ve solunum kontrol edilir. Boyun yaralanması olabileceği için yaralı sarsılmaz, yalnızca hafifçe dokunulur.
Akılda kalsın: Önce seslen, sonra dokun: bilinç.
Taşıma öncesinde amaç, yaranın kirlenmesini ve taşıma sırasında durumun ağırlaşmasını önlemektir. Bunun için yara temiz bir sargı bezi veya gazlı bezle kapatılır ve yaralı bölge hareketsiz hâle getirilir.
Sabitleme, özellikle kırık veya derin doku hasarı olan bölgelerde ağrıyı azaltır ve ek yaralanmaları önler. Yaraya pamuk, merhem veya bitkisel karışımlar uygulanmaz.
Akılda kalsın: Kapat ve sabitle.
Elektrik akımı vücuttan geçerken giriş ve çıkış noktalarında yanıklara, kaslarda şiddetli kasılmalara bağlı kramplara ve kırıklara, kalbin ritmini bozarak kalp ve solunum durmasına yol açabilir.
Elektrik çarpmasında ilk iş, kazazedeye dokunmadan önce akımı kesmektir. Akım kesilemiyorsa kuru tahta gibi yalıtkan bir malzemeyle kazazede kaynaktan uzaklaştırılır; ardından 112 aranır ve gerekirse temel yaşam desteğine başlanır.
Akılda kalsın: Önce akımı kes, sonra dokun.
Çıkık, bir eklemi oluşturan kemik uçlarının birbirinden ayrılarak eklem yüzeylerinin karşılıklı temasını kaybetmesidir. Bu nedenle çıkık yalnızca hareketli eklemlerde (omuz, dirsek, kalça, diz, parmaklar gibi) görülür.
Kemiklerin gövde kısmında görülen yaralanma çıkık değil kırıktır. Kafatası gibi oynamaz eklemlerde ise eklem hareketi olmadığı için çıkık oluşmaz.
Akılda kalsın: Eklem oynuyorsa çıkabilir.
Yanlışlarınız kaybolmasın. Ücretsiz hesap açarsanız çözdüğünüz sorular kaydedilir ve en çok zorlandığınız dersi panelinizde görürsünüz.
Ücretsiz hesap aç Premium nedir?İlk yardım soruları e-Sınavda nasıl gelir?
MEB e-Sınavındaki 50 sorunun 12'si ilk yardım dersinden gelir. Bu, toplam puanın yaklaşık dörtte biri demektir; trafik dersinden sonra en çok puan getiren bölüm ilk yardımdır. Sorular ezber gerektiren sayılar (kalp masajında bası derinliği ve oranı gibi) ile "olay yerinde önce ne yapılır?" türünden sıralama sorularından oluşur.
En sık sorulan başlıklar
- Temel yaşam desteği: Bilinç ve solunum kontrolü, 30 göğüs basısı ve 2 solunum, yetişkin, çocuk ve bebekte farklılıklar.
- Hayat kurtarma zinciri ve olay yeri: Koruma, bildirme, kurtarma sırası; 112'ye verilecek bilgiler.
- Kanamalar ve şok: Bası noktaları, turnike uygulaması, şok pozisyonu.
- Kırık, çıkık ve burkulmalar: Tespit kuralları, omurga yaralanmasında yaralının hareket ettirilmemesi.
- Yanıklar, zehirlenmeler ve sıcak çarpması: Yanık derecesine göre müdahale, yapılmaması gerekenler.
- Yaralı taşıma: Rentek manevrası, sedye ile taşıma, koma pozisyonu.
Nasıl çalışmalı?
İlk yardım sorularında en sık yapılan hata, "en hızlı" müdahaleyi "en doğru" müdahale sanmaktır. Sınav çoğu zaman önce güvenliğin sağlanmasını, sonra bilinç kontrolünü, ardından yardım çağırmayı ister. Yanlış yaptığınız her sorunun açıklamasını okuyun ve aynı konudaki dersi tekrar edin. Konu anlatımları için ilk yardım dersleri, tek tek soru incelemek için ilk yardım soruları sayfasını kullanabilirsiniz.
Bu testler nasıl hazırlandı?
İlk Yardım testlerindeki sorular yalnızca bu dersten seçilir ve her soru yalnızca bir testte yer alır; böylece testleri sırayla çözdüğünüzde dersin tüm soru havuzunu tekrar etmiş olursunuz. Her soruda doğru cevabın yanında neden doğru olduğunu anlatan açıklama bulunur. Tüm dersleri karışık ve gerçek e-Sınav formatında (50 soru, 45 dakika) denemek için ehliyet sınav soruları sayfasındaki genel testlere geçebilirsiniz.