İlk Yardım Ehliyet Sınav Soruları 8
29 soru · Her cevaptan sonra doğru şık ve açıklama gösterilir.
Bu testteki 29 soru yalnızca İlk Yardım dersinden; öne çıkan konular: kırık, suni solunum, atel, bak dinle hisset ve turnike. Her cevaptan sonra doğru şık ve açıklama gösterilir. tüm ilk yardım testleri.
Atardamarlar kalpten vücuda temiz (oksijenli) kan taşır. Bu nedenle atardamar kanamasında kan açık kırmızı renktedir ve kalbin her atımıyla fışkırır.
Kısa sürede çok kan kaybına yol açtığı için en tehlikeli kanama türüdür; hemen doğrudan baskı uygulanmalıdır.
Akılda kalsın: Fışkıran kan atardamardır.
Kırık ve çıkıklarda temel ilke tespit (hareketsizleştirme)dir. Yaralı bölge, alt ve üst eklemleri de içine alacak şekilde atel, sargı ya da üçgen sargıyla sabitlenir.
Hareketsiz bırakmak ağrıyı azaltır, kırık uçlarının damar ve sinirlere zarar vermesini önler ve kapalı kırığın açık kırığa dönüşmesini engeller.
Akılda kalsın: Alt ve üst eklem birlikte sabitlenir.
Burkulma, eklemin normal hareket sınırını aşacak şekilde zorlanması sonucu eklem bağlarının esnemesi ya da yırtılmasıdır. Bu nedenle yalnızca hareketli (oynar) eklemlerde görülür.
En sık ayak bileği, el bileği, diz ve parmak eklemleri etkilenir. Belirtiler ağrı, şişlik, morarma ve hareket kısıtlılığıdır.
Akılda kalsın: Hareket varsa burkulma riski vardır.
Kol ve bacaklardaki büyük dış kanamalarda önce yaraya doğrudan baskı uygulanır ve uzuv kalp seviyesinin üzerine kaldırılır. Bunlarla durdurulamayan, uzuv kopması gibi ağır kanamalarda son çare olarak turnike uygulanır.
Ön kolda iki kemik bulunduğu için damarlar kemikler arasında korunur ve buraya yapılan sıkma etkili olmaz. Bu nedenle ön kol kanamalarında turnike, tek kemikli bölge olan dirsek ile omuz arasına uygulanır.
Akılda kalsın: Kanama nerede olursa olsun turnike tek kemiğe.
Bak-dinle-hisset yönteminde ilk yardımcı hava yolunu açtıktan sonra yanağını kazazedenin ağzına yaklaştırır; göğüs kafesinin hareketine bakar, nefes sesini dinler ve nefesin sıcaklığını yanağında hisseder. Güncel uygulamada bu değerlendirme en fazla 10 saniye sürer.
Göğüs kafesine bası uygulamak solunum değerlendirmesi değil, kalp masajıdır. Solunum yoksa veya normal değilse 112 aranır ve 30 göğüs basısı ile 2 yapay solunuma başlanır.
Akılda kalsın: Bak, dinle, hisset; bastırma.
Kalp masajının amacı, kalbin durduğu durumda beyne ve hayati organlara kan pompalamaktır. Kalbi çalışan bir kişiye kalp masajı yapılmaz.
Güncel uygulamada sağlık personeli olmayan ilk yardımcılardan nabız araması beklenmez: kişi tepkisizse ve normal solunumu yoksa kalbinin durduğu kabul edilir, 112 aranır ve göğüs basısına başlanır.
Akılda kalsın: Kalp duruyorsa siz çalıştırın.
Köprücük kemiği, göğüs kemiği ile omuz arasında uzanan kemiktir. Bu kemik kırıldığında kazazedenin kolu askıya alınarak hareketsiz hâle getirilir ve kişi oturur pozisyonda hastaneye sevk edilir.
Oturuş pozisyonu omuz bölgesine binen yükü azaltır ve kazazedenin daha rahat nefes almasını sağlar. Kırık uçlarının yer değiştirmemesi için kişinin kolunu gereksiz yere hareket ettirmemesi istenir.
Akılda kalsın: Köprücük kırığı: askı ve oturuş.
Baş yaralanmasından sonra kısa süreli bilinç kaybı olan kişi kendine gelse bile beyin sarsıntısı veya kafa içi kanama olabilir. Bu tür kanamalar saatler sonra belirti verebileceği için kişinin 12-24 saat hekim gözetiminde tutulması önerilir.
Bu süre içinde baş ağrısının artması, kusma, uyku hâli, konuşma bozukluğu veya göz bebeklerinde eşitsizlik görülürse durum acildir.
Akılda kalsın: Ayıldı diye iyileşmedi.
Çok sayıda yaralının olduğu kazalarda yaralılar hayati tehlike durumuna göre önceliklendirilir. Solunum ve dolaşımı tehdit eden durumlar, bilinç kaybı, ciddi kanama ve açık karın yaraları ilk sıradadır.
Ayak kemiği kırığı ağrılı ve hareket kısıtlayıcı olsa da genellikle hayatı doğrudan tehdit etmez. Bu nedenle kırık tespit edilerek hareketsiz hâle getirilir ve yaralı taşıma sırasında sonraya bırakılabilir.
Akılda kalsın: Hayat önce, uzuv sonra.
Yaralılar taşınırken hayati tehlikenin büyüklüğüne göre öncelik belirlenir. Ayak kemiği kırığı ağrılı olsa da hayatı doğrudan tehdit etmediğinden en son taşınacak gruptadır.
Solunum sorunu olanlar, bilinci kapalı olanlar, ağır kanaması veya şok belirtisi olanlar ve karın yaralanmaları öncelikli olarak sağlık kuruluşuna ulaştırılır.
Akılda kalsın: Ayak bekler, nefes beklemez.
Yaraya batmış ve yerinde duran bir cisim kesinlikle çıkarılmaz. Cisim, yaralanmış damarlara baskı yaparak kanamayı sınırlar; çıkarılırsa kontrol edilemeyen bir kanama başlayabilir.
İlk yardımcı cismin oynamaması için çevresini rulo yapılmış sargı bezi veya temiz bezle destekleyip sabitler ve yaralının cisim yerindeyken sağlık kuruluşuna ulaştırılmasını sağlar. Cisim yalnızca hastanede, gerekli imkânlar varken çıkarılır.
Akılda kalsın: Cisim tıkaçtır, dokunma.
Boyun omurları omuriliği korur. Boyun yaralanması şüphesi olan bir kazazedede başın öne, arkaya veya yana bükülmesi omuriliğe zarar verip kalıcı felce yol açabilir.
Bu nedenle böyle bir yaralı araçtan çıkarılmadan önce boyun sabitlenmeli, mümkünse boyunluk takılmalı ve baş-boyun-gövde ekseni korunarak dışarı alınmalıdır.
Akılda kalsın: Boyunluk takılmadan boynu oynatma.
Suni solunum, kendiliğinden nefes alamayan kişinin akciğerlerine dışarıdan hava verilmesidir. Bu nedenle yalnızca bak-dinle-hisset yöntemiyle solunumu saptanamayan kişilere uygulanır.
Bak-dinle-hisset yönteminde hava yolu açıldıktan sonra yüz kazazedenin ağzına yaklaştırılır; göğüs hareketine bakılır, nefes sesi dinlenir ve nefesin sıcaklığı yanakta hissedilmeye çalışılır. Solunum yoksa 112 aranır ve temel yaşam desteğine başlanır.
Akılda kalsın: Bak, dinle, hisset; yoksa başla.
Kafaya darbe sonrası kulaktan gelen kan veya açık renkli sıvı, kafa tabanı kırığının belirtisi olabilir. Bu akıntı engellenmez; kazazede kanayan kulak alta gelecek şekilde yan yatırılır ki akıntı dışarı rahatça çıkabilsin.
Kafa yaralanmalarında boyun yaralanması da olabileceği için baş-boyun-gövde ekseni korunur ve boyun hareketsiz tutulur. Hemen 112 aranır; kişinin bilinci ve solunumu sürekli izlenir.
Akılda kalsın: Kulak kanarsa tıkama, akıt.
Atel, kırık bölgeyi hareketsiz hâle getirmek için kullanılır. Hareket eden kırık uçları damarlara, sinirlere, kaslara ve deriye zarar verebilir; atel bu nedenle çevre dokuların korunmasını sağlar.
Ayrıca sabitleme ağrıyı azaltır, kanamayı ve şok riskini düşürür. Atel, kırığın bir üst ve bir alt eklemini de içine alacak uzunlukta olmalıdır.
Akılda kalsın: Kırık hareket ederse zarar büyür.
Sürücü adaylarının sağlık muayenesinde göz durumuna ilişkin esaslara göre renk körlüğü olanlar herhangi bir koşul aranmadan sürücü olabilir. Trafik ışıklarında renklerin yanında ışığın konumu (üstte kırmızı, ortada sarı, altta yeşil) da bilgi verdiği için renk körü sürücüler ışıkları ayırt edebilir.
Görme keskinliği yetersiz olanlar ise gözlük veya lensle belirlenen düzeye ulaşmak zorundadır. Renk körlüğü ile görme keskinliği farklı durumlardır; soruda ikisini karıştırmamanız gerekir.
Akılda kalsın: Renk körü de sürer; ışığın yerine bakar.
Karbonmonoksit renksiz ve kokusuz bir gazdır. Kandaki hemoglobine oksijenden çok daha güçlü bağlanır ve kanın oksijen taşımasını engeller. Sonuçta dokular oksijensiz kalır ve boğucu etki ortaya çıkar.
Belirtiler arasında baş ağrısı, baş dönmesi, bulantı, halsizlik, bilinç bulanıklığı ve bilinç kaybı sayılabilir. Fiziksel aktivitede artış değil, tam tersine güçsüzlük görülür.
Akılda kalsın: Kokusuz gaz, sessiz tehlike.
Vücudun en küçük yapı ve görev birimi hücredir. Benzer yapı ve görevdeki hücreler bir araya gelerek dokuyu, farklı dokular birleşerek organı (kalp, akciğer gibi), belirli bir görevi birlikte yürüten organlar da sistemi oluşturur.
Doğru sıra: Hücre → Doku → Organ → Sistem → Organizma.
Akılda kalsın: Hücre dokuyu, doku organı, organ sistemi kurar.
İlk yardım çantası, kaza ya da ani hastalık durumunda yaralılara hızlı ve doğru ilk yardım yapabilmek için araçta bulundurulur. Sargı bezi, gazlı bez, üçgen sargı, makas ve eldiven gibi malzemeler bu amaca hizmet eder.
Çantanın yalnızca var olması yetmez; içindeki malzemelerin eksiksiz, temiz ve kullanılabilir durumda olması gerekir. Kullandığınız malzemeleri yenilemeyi unutmamalısınız.
Akılda kalsın: Çanta göstermek için değil, kullanmak için.
Çıkık, eklemi oluşturan kemiklerin yerinden çıkmasıdır. Uzman olmayan kişinin çıkığı yerine oturtmaya çalışması damar ve sinir sıkışmasına, çıkığın tekrarlamasına ve eklem bağlarının kalıcı hasarına yol açabilir.
İlk yardımda çıkık yerine oturtulmaz; eklem bulunduğu hâliyle tespit edilir ve sağlık kuruluşuna ulaştırılır.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 3. maddesine göre trafik kazası; karayolu üzerinde hareket hâlinde olan bir veya birden fazla aracın karıştığı, ölüm, yaralanma veya zararla sonuçlanmış olaydır.
Tanımın iki temel şartı vardır: olay karayolunda gerçekleşmeli ve hareket hâlindeki en az bir araç olaya karışmış olmalıdır. Virajı alamayıp devrilen otomobil bu iki şartı da taşıdığı için trafik kazasıdır; tek araçlı kazalar da trafik kazası sayılır.
Akılda kalsın: Araç hareketteyse kaza trafiktir.
Devrilme tehlikesi olan bir araçta ilk iş aracın sabitlenmesidir. Aksi hâlde araca girmek veya yaralıyı çekmek aracın devrilmesine, hem yaralının hem de ilk yardımcının ağır yaralanmasına neden olabilir.
Araç takoz, taş veya uygun malzemelerle desteklenip sabitlendikten sonra yaralılar baş-boyun-gövde ekseni korunarak dikkatle çıkarılır. Mümkünse bu işlem itfaiye ve 112 ekiplerine bırakılmalıdır.
Akılda kalsın: Araç sallanıyorsa müdahale etmeyin, 112 ekibini bekleyin.
Yerçekimi nedeniyle kalp seviyesinin üzerine kaldırılan bir uzva kanın ulaşması zorlaşır. Bu nedenle kanayan bölgede kan basıncı düşer ve kanama azalır.
Bu uygulama doğrudan baskı ile birlikte yapılır. Kırık şüphesi olan kol veya bacak ise yükseltilmez; çünkü hareket kırığı ağırlaştırabilir.
Akılda kalsın: Yukarı kaldır, kan yavaşlasın.
Solunum, bak-dinle-hisset yöntemiyle en fazla 10 saniye değerlendirilir: göğsün hareketine bakılır, nefes sesi dinlenir, nefesin sıcaklığı yanakta hissedilir. Solunum yoksa veya normal değilse kazazedeye yapay solunum gerekir.
Güncel temel yaşam desteği uygulamasında, bilinci kapalı ve normal solunumu olmayan yetişkinde 112 aranır ve 30 göğüs basısı ile 2 yapay solunum dönüşümlü olarak uygulanır. Yani yapay solunum, kalp masajıyla birlikte yürütülür.
Akılda kalsın: Bak, dinle, hisset: 10 saniye.
Kırık kemiğin keskin uçları hareket ettikçe çevredeki damar, sinir, kas ve deriye zarar verebilir. Atelle sabitleme, kırık bölgeyi hareketsiz hâle getirerek bu zararı önler, ağrıyı azaltır ve kapalı kırığın açık kırığa dönüşmesini engeller.
Atel, kırığın altındaki ve üstündeki eklemleri de içine alacak uzunlukta olmalıdır. Atel ile vücut arasına yumuşak bir malzeme konur ve bağlar kırık hattının tam üzerine gelmeyecek şekilde yapılır.
Akılda kalsın: Atel: bir eklem üstü, bir eklem altı.
Kusma ya da bulantısı olan kişide en büyük tehlike, kusmuğun soluk yoluna kaçmasıdır. Yan yatış pozisyonunda kusmuk ağızdan dışarı akar ve soluk yolu açık kalır.
Bu nedenle bilinci bulanık, bulantılı ya da kusan yaralılar (omurga yaralanması şüphesi yoksa) yan yatırılarak taşınır.
Akılda kalsın: Kusmuk dışarı aksın.
Egzoz gazı, renksiz ve kokusuz karbonmonoksit içerir. Bu gaz solunum yoluyla akciğerlere ulaşır ve kandaki oksijen taşınmasını engeller.
Kapalı garajda motoru çalışır hâlde bırakmak veya egzoz sistemi kaçak yapan araçta uzun süre kalmak bu tür zehirlenmenin en sık nedenleridir. Baş ağrısı, baş dönmesi, bulantı ve uyuşukluk ilk belirtilerdendir.
Akılda kalsın: Önce temiz hava.
Turnike, tek kemikli bölgeye uygulanır; çünkü tek kemik üzerinde damar kemiğe doğru sıkıştırılabilir. Bacakta bu bölge uyluk kemiğinin bulunduğu diz ile kalça arasıdır; kolda ise omuz ile dirsek arasıdır.
Turnike yalnızca diğer yöntemlerle durdurulamayan uzuv kanamalarında son çare olarak kullanılır. Uygulama saati not edilip görünür bir yere yazılır ve turnike tıbbi ekip gelene kadar gevşetilmez.
Akılda kalsın: Tek kemik, tek turnike.
Ağız ve burun çevresinde kanama bulunan yaralılarda, kurtarıcının ağzını bu bölgeye dayayarak soluk vermesi uygun değildir. Bu nedenle ağızdan buruna yöntem kullanılmaz.
Bu durumda göğüs kafesine dışarıdan bası uygulanarak solunum sağlanan Silvester (göğüsten bastırma) ve Holger-Nielsen (sırttan bastırma) yöntemleri tercih edilebilir; bu yöntemlerde yaralının ağız-burun bölgesine temas gerekmez.
Akılda kalsın: Yüz kanıyorsa elle solut.
Yanlışlarınız kaybolmasın. Ücretsiz hesap açarsanız çözdüğünüz sorular kaydedilir ve en çok zorlandığınız dersi panelinizde görürsünüz.
Ücretsiz hesap aç Premium nedir?İlk yardım soruları e-Sınavda nasıl gelir?
MEB e-Sınavındaki 50 sorunun 12'si ilk yardım dersinden gelir. Bu, toplam puanın yaklaşık dörtte biri demektir; trafik dersinden sonra en çok puan getiren bölüm ilk yardımdır. Sorular ezber gerektiren sayılar (kalp masajında bası derinliği ve oranı gibi) ile "olay yerinde önce ne yapılır?" türünden sıralama sorularından oluşur.
En sık sorulan başlıklar
- Temel yaşam desteği: Bilinç ve solunum kontrolü, 30 göğüs basısı ve 2 solunum, yetişkin, çocuk ve bebekte farklılıklar.
- Hayat kurtarma zinciri ve olay yeri: Koruma, bildirme, kurtarma sırası; 112'ye verilecek bilgiler.
- Kanamalar ve şok: Bası noktaları, turnike uygulaması, şok pozisyonu.
- Kırık, çıkık ve burkulmalar: Tespit kuralları, omurga yaralanmasında yaralının hareket ettirilmemesi.
- Yanıklar, zehirlenmeler ve sıcak çarpması: Yanık derecesine göre müdahale, yapılmaması gerekenler.
- Yaralı taşıma: Rentek manevrası, sedye ile taşıma, koma pozisyonu.
Nasıl çalışmalı?
İlk yardım sorularında en sık yapılan hata, "en hızlı" müdahaleyi "en doğru" müdahale sanmaktır. Sınav çoğu zaman önce güvenliğin sağlanmasını, sonra bilinç kontrolünü, ardından yardım çağırmayı ister. Yanlış yaptığınız her sorunun açıklamasını okuyun ve aynı konudaki dersi tekrar edin. Konu anlatımları için ilk yardım dersleri, tek tek soru incelemek için ilk yardım soruları sayfasını kullanabilirsiniz.
Bu testler nasıl hazırlandı?
İlk Yardım testlerindeki sorular yalnızca bu dersten seçilir ve her soru yalnızca bir testte yer alır; böylece testleri sırayla çözdüğünüzde dersin tüm soru havuzunu tekrar etmiş olursunuz. Her soruda doğru cevabın yanında neden doğru olduğunu anlatan açıklama bulunur. Tüm dersleri karışık ve gerçek e-Sınav formatında (50 soru, 45 dakika) denemek için ehliyet sınav soruları sayfasındaki genel testlere geçebilirsiniz.