İlk Yardım Ehliyet Sınav Soruları 6
25 soru · Her cevaptan sonra doğru şık ve açıklama gösterilir.
Bu testteki 25 soru yalnızca İlk Yardım dersinden; öne çıkan konular: temel yaşam desteği, ilk yardımın amacı, karın yaralanması, turnike ve güneş çarpması. Her cevaptan sonra doğru şık ve açıklama gösterilir. Bitirince İlk Yardım 7 ile devam edin; tüm ilk yardım testleri.
Güneş çarpmasında, uzun süre doğrudan güneş altında kalan kişinin vücut ısısını düzenleme mekanizması bozulur. Baş ağrısı, bulantı, kızarık ve sıcak cilt, bilinç bulanıklığı görülebilir.
İlk yardımda kişi hemen serin ve gölge bir yere alınır, vücut ısısı düşürülür: giysileri gevşetilir, ıslak bezlerle serinletilir ve havalandırılır. Bilinci yerindeyse yudum yudum serin su verilebilir; durumu ağırsa 112 aranır.
Akılda kalsın: Gölgeye al, serinlet.
Solunum kontrolünde kullanılan Bak-Dinle-Hisset yönteminde; göğüs hareketleri ve ağza tutulan ayna ya da camdaki buğulanma gözle izlenir, yani Bak adımına girer.
Dinle adımında kulak yaralının ağzına yaklaştırılarak nefes sesi duyulmaya çalışılır; Hisset adımında ise nefesin sıcaklığı yanakta hissedilir. Üç adım birlikte uygulanarak solunum değerlendirilir.
Akılda kalsın: Göz bakar, kulak dinler, yanak hisseder.
Basınç noktasına baskıda damar, altındaki kemiğe karşı parmakla sıkıştırılır. Bölgede kırık varsa bu baskı kırık uçlarının yer değiştirmesine, damar ve sinirlerin daha fazla zarar görmesine yol açar.
Bu nedenle özellikle kafatası gibi bölgelerde çökme kırığı varsa basınç noktasına baskı uygulanmaz.
Akılda kalsın: Kırık üstüne baskı olmaz.
Vücut boşlukları kafatası, göğüs ve karın boşluğu olarak ayrılır. Göğüs ile karın boşluğunu diyafram kası birbirinden ayırır.
Mide, karın boşluğunun sol üst bölümünde yer alan bir sindirim organıdır. Karaciğer, dalak, bağırsaklar ve böbrekler de karın bölgesindeki organlardandır; kalp ve akciğerler ise göğüs boşluğundadır.
Akılda kalsın: Diyafram sınırdır.
Kaza; önceden planlanmamış, beklenmedik anda ortaya çıkan ve yaralanma ya da maddi zarara yol açan olaydır. Ancak kazaların nedenleri bellidir: dikkatsizlik, kurallara uymama, bakımsız araç, uygun olmayan hız gibi.
Nedenleri bilinen bir olay önlenebilir. Bu yüzden eğitim, denetim, araç bakımı ve güvenli sürüş alışkanlıkları gibi önlemlerle kaza sayısı azaltılabilir. Sınavdaki doğru cevabın mantığı budur.
Akılda kalsın: Kaza kader değildir.
İlk yardım; kaza ya da ani hastalık durumunda, sağlık ekipleri gelene kadar olay yerindeki imkânlarla yapılan, ilaçsız ve tıbbi araç gerektirmeyen uygulamalardır. Temel amacı temel yaşam desteği sağlayarak hayati fonksiyonları sürdürmek, durumun kötüleşmesini engellemek ve iyileşmeyi kolaylaştırmaktır.
İlk yardımcı teşhis koymaz, ilaç vermez ve tedavi uygulamaz. Görevi; olay yerini güvenli hâle getirmek, 112'yi aramak, hava yolu, solunum ve dolaşımı desteklemek ve yaralıyı sağlık ekibine en iyi durumda teslim etmektir.
Akılda kalsın: İlk yardım tedavi değil, yaşatmaktır.
Yanığın ciddiyeti değerlendirilirken en önemli iki ölçüt yanık yüzeyinin genişliği ve yanığın derinliğidir. Derinlik; yalnızca deri üst tabakası (1. derece), su toplamalı daha derin tabaka (2. derece) ya da tüm deri ve alt dokular (3. derece) şeklinde sınıflandırılır.
Geniş bir alanı kaplayan yanıklar, derinliği az olsa bile sıvı kaybı ve şok riski taşır. Bu nedenle yüzey genişliği ve derinlik birlikte değerlendirilir.
Akılda kalsın: Genişlik + derinlik = ciddiyet.
Suni solunumun işe yaraması için verilen havanın akciğerlere ulaşması gerekir. Bu yüzden önce ağız içi kontrol edilip yabancı cisimler temizlenir ve baş-çene pozisyonu ile hava yolu açılır.
Ağızda kusmuk, kan, takma diş veya yabancı cisim varsa verilen hava akciğere gitmez; cisim daha da içeri itilebilir. Hava yolu açıklığı sağlanmadan yapılan suni solunum etkisiz kalır.
Akılda kalsın: Önce yol, sonra nefes.
Elektrik akımı vücuttan geçerken özellikle kalp, solunum ve sinir sistemini etkiler; ayrıca akımın giriş ve çıkış noktalarında yanıklar oluşturur. İshal veya kabızlık elektrik çarpmasının bilinen bir etkisi değildir.
Elektrik çarpmasında ilk iş akımı kesmektir: sigorta kapatılır veya fiş çekilir. Akım kesilemiyorsa kuru tahta gibi iletken olmayan bir malzemeyle kişi kaynaktan uzaklaştırılır. Ardından 112 aranır ve hayati bulgular kontrol edilir.
Akılda kalsın: Önce akımı kes, sonra dokun.
Trafik kazalarının nedenleri genellikle insan, araç ve yol-çevre faktörleri olarak gruplandırılır. Bunlar içinde sürücünün kendi kararıyla ortaya çıkan en tipik kusur alkollü araç kullanmaktır.
Alkol; dikkati dağıtır, tepki süresini uzatır, mesafe ve hız tahminini bozar ve kişide sahte bir özgüven oluşturur. Bu yüzden alkol aldıysanız aracı hiç kullanmamanız gerekir.
Akılda kalsın: Alkol varsa direksiyon yok.
Bebeklerin göğüs kafesi küçük ve yumuşaktır; bu nedenle dış kalp masajı avuç içiyle değil iki parmakla yapılır. Tek ilk yardımcı, bir elinin orta ve yüzük parmaklarını göğüs kemiğinin alt yarısına yerleştirir.
Bası, göğüs kemiğini yaklaşık 4 cm (göğüs ön-arka çapının yaklaşık üçte biri) aşağı indirecek şekilde yapılır. Daha derin bası iç organlara zarar verir, daha yüzeysel bası ise kanı yeterince pompalamaz.
Akılda kalsın: Bebek küçük, bası nazik ama etkili.
Eklemler hareket yeteneklerine göre üçe ayrılır: oynar eklemler (dirsek, diz, omuz, bilek), yarı oynar eklemler (omurlar arası) ve oynamaz eklemler.
Kafatası kemikleri birbirine dikiş benzeri bağlantılarla sıkıca kenetlenmiştir; aralarında hareket olmaz. Bu yapı beyni korur.
Akılda kalsın: Kafatası beyni korumak için kilitlidir.
Kopan uzvun yeniden dikilebilmesi için dokuların bozulmaması gerekir. Bu nedenle kopan parça sıcak tutulmaz; temiz bir beze sarılıp su geçirmez bir torbaya konur ve bu torba buzlu suyun bulunduğu ikinci bir kaba yerleştirilerek soğuk tutulur.
Buz doğrudan uzva temas ettirilmez; donma dokulara zarar verir. Kazazedenin güdük kısmındaki kanama doğrudan baskı veya gerekirse turnike ile durdurulur ve kopan parça yaralıyla birlikte hastaneye gönderilir.
Akılda kalsın: Kopan parça soğukta, yaralıyla yolda.
Kanamalar kaynaklandığı damara göre üçe ayrılır. Atardamar kanamasında kan, kalbin pompalama gücüyle kalp atışlarıyla uyumlu ve fışkırır tarzda akar; rengi açık kırmızıdır.
Atardamar kanaması kısa sürede ciddi kan kaybına ve şoka yol açabilir. Bu nedenle yaraya hemen temiz bir bezle doğrudan baskı uygulanmalı, kanayan bölge yukarı kaldırılmalı ve 112 aranmalıdır.
Akılda kalsın: Fışkırıyorsa atardamar, sızıyorsa kılcal.
Turnike, kol ve bacaktaki kontrol edilemeyen ciddi kanamalarda başvurulan son çare bir yöntemdir. Uygulama yeri olarak tek kemikli bölgeler, yani kol (üst kol) ve uyluk seçilir; çünkü buradaki atardamar tek kemiğe karşı etkili şekilde sıkıştırılabilir.
Turnike uygulandığında uygulama zamanı mutlaka not edilir ve yaralının üzerine görünür şekilde yazılır. Turnike bir kez uygulandıktan sonra ilk yardımcı tarafından gevşetilmez; yaralı en kısa sürede sağlık ekibine teslim edilir.
Akılda kalsın: Turnike: son çare, tek kemik, saati yaz.
Çok sayıda yaralının olduğu durumlarda yaralılar, hayati tehlikenin büyüklüğüne göre önceliklendirilir (triyaj). Solunum yolu ve solunumla ilgili sorunlar dakikalar içinde ölüme yol açabileceği için en yüksek önceliğe sahiptir.
Solunum güçlüğü olan yaralı, ağır kanaması veya şok belirtisi olanlar ile birlikte ilk sırada taşınır. Çıkık, basit kırık ve yüzeysel yanık gibi yaralanmalar daha sonra gelir.
Akılda kalsın: Nefes yoksa zaman yok.
Kanda oksijen azaldığında ilk etkilenen organ beyindir. Baş dönmesi, bilinç bulanıklığı ve bilinç kaybı ortaya çıkar; kalp de zorlanarak düzensiz ve hızlı atabilir.
Kansızlık (anemi) ise kandaki alyuvar ya da hemoglobin miktarının azalmasıdır. Oksijen düşüklüğünün sonucu değil, oksijen taşıma kapasitesini azaltan bir durumdur. Sorunun cevabı budur.
Akılda kalsın: Önce beyin etkilenir.
Kalp masajı, kalbin pompalama görevini dışarıdan üstlenmek için yapılır. Bu nedenle uygulanabilmesi için dolaşımın durmuş olması, yani kalbin etkili şekilde atmıyor olması gerekir. Kalbi çalışan birine kalp masajı yapılmaz.
Günümüzdeki uygulamada, ilk yardımcının nabız aramakla zaman kaybetmemesi için bilinci kapalı ve normal solunumu olmayan kişide dolaşımın durduğu kabul edilir ve temel yaşam desteğine başlanır. Bu yaklaşım, dolaşımı durmuş kişiye kalp masajı yapılması ilkesinin pratik uygulamasıdır.
Akılda kalsın: Kalp durduysa kalp masajı.
Araçtan yaralı çıkarmada önce olay yeri ve araç güvenli hâle getirilir: kontak kapatılarak motor durdurulur, el freni çekilir ve aracın kayması ya da devrilmesi önlenir.
Çalışan motor yangın riskini artırır; sabitlenmemiş araç ise müdahale sırasında hareket edip hem yaralıya hem kurtarıcıya zarar verebilir. Ardından çıkış yolları belirlenir ve yaralı, baş-boyun-gövde ekseni korunarak çıkarılır.
Akılda kalsın: Önce kontak, sonra kurtarma.
Trafik kazalarında sağlık ekipleri olay yerine ulaşana kadar geçen ilk dakikalar hayati önem taşır. Sürücüler çoğu zaman kaza yerine ilk ulaşan kişiler olduğu için hayat kurtarıcı ilk müdahaleyi yapabilecek bilgiye sahip olmalıdır.
İlk yardım; hayatı tehlikeye girmiş bir kişiye, sağlık görevlileri gelene kadar ilaç ve tıbbi araç kullanmadan, durumun kötüleşmesini önlemek amacıyla olay yerinde yapılan uygulamalardır. Amaç tedavi etmek değil, yaşamı sürdürmek ve durumu kötüleştirmemektir.
Akılda kalsın: İlk dakikalar hayattır.
Karın yaralanmalarında iç organlar zarar görmüş olabilir ve kazazedenin ameliyata alınma ihtimali vardır. Bu nedenle kazazedeye ağızdan hiçbir şey verilmez; su, meyve suyu veya yiyecek vermek yanlıştır.
Kazazede sırtüstü yatırılır, dizlerinin altına destek konularak bacakları bükülür; böylece karın kasları gevşer ve ağrı azalır. Organlar dışarı çıkmışsa içeri sokulmaya çalışılmaz, üzeri nemli ve temiz bir bezle örtülür.
Akılda kalsın: Karın yaralıysa ağız kapalı.
Kırıklarda atel, kırığın bir üst ve bir alt eklemini içine alacak uzunlukta olmalıdır. Uyluk kemiği kırığında üst eklem kalça, alt eklem dizdir. Kalça ekleminin hareketsiz kalabilmesi için dış atel topuktan koltuk altına, iç atel ise topuktan kasığa kadar uzanmalıdır.
Uyluk kemiği vücudun en güçlü kemiğidir; kırığı ciddi kanamaya ve şoka yol açabilir. Bu nedenle yaralı şok belirtileri yönünden izlenmeli ve 112 hemen aranmalıdır.
Akılda kalsın: Uyluk kırıksa atel uzun olur.
Dolaşım sisteminin yaşamsal organlara yeterli kanı ulaştıramaması sonucu gelişen, tansiyon düşüklüğüyle seyreden ani dolaşım yetmezliğine şok denir.
Şoktaki kişide soluk, soğuk ve nemli cilt, hızlı ve zayıf nabız görülür. Kazazede sırtüstü yatırılıp bacakları yaklaşık 30 cm yükseltilir, üstü örtülür ve 112 aranır.
Temel yaşam desteği; hava yolu açıklığı, solunum desteği ve dolaşım desteğinden oluşur. Bilinci kapalı kişide dil ve yumuşak doku geriye kayarak hava yolunu tıkayabilir. Bu nedenle ilk iş, baş geri-çene yukarı pozisyonuyla hava yolunu açmaktır.
Hava yolu açıldıktan sonra solunum bak-dinle-hisset yöntemiyle değerlendirilir. Normal solunum yoksa 112 aranır ve 30 göğüs basısı ile 2 yapay solunumdan oluşan uygulamaya geçilir.
Akılda kalsın: Yol açık değilse hava gitmez.
Karın yaralanmalarında iç organlar zarar görmüş olabilir ve kişinin ameliyata alınma ihtimali vardır. Bu nedenle kazazedeye ağızdan hiçbir şey, meyve suyu dahil, verilmez.
Doğru uygulamalar; yaranın yerine göre uygun pozisyon vermek, bölgeyi soğuk tutmak, şoka karşı önlem almak ve 112 yi aramaktır. Dışarı çıkmış organlar varsa geri itilmez, üzeri nemli temiz bir bezle örtülür.
Akılda kalsın: Karın yarası: yeme, içme yok.
Yanlışlarınız kaybolmasın. Ücretsiz hesap açarsanız çözdüğünüz sorular kaydedilir ve en çok zorlandığınız dersi panelinizde görürsünüz.
Ücretsiz hesap aç Premium nedir?İlk yardım soruları e-Sınavda nasıl gelir?
MEB e-Sınavındaki 50 sorunun 12'si ilk yardım dersinden gelir. Bu, toplam puanın yaklaşık dörtte biri demektir; trafik dersinden sonra en çok puan getiren bölüm ilk yardımdır. Sorular ezber gerektiren sayılar (kalp masajında bası derinliği ve oranı gibi) ile "olay yerinde önce ne yapılır?" türünden sıralama sorularından oluşur.
En sık sorulan başlıklar
- Temel yaşam desteği: Bilinç ve solunum kontrolü, 30 göğüs basısı ve 2 solunum, yetişkin, çocuk ve bebekte farklılıklar.
- Hayat kurtarma zinciri ve olay yeri: Koruma, bildirme, kurtarma sırası; 112'ye verilecek bilgiler.
- Kanamalar ve şok: Bası noktaları, turnike uygulaması, şok pozisyonu.
- Kırık, çıkık ve burkulmalar: Tespit kuralları, omurga yaralanmasında yaralının hareket ettirilmemesi.
- Yanıklar, zehirlenmeler ve sıcak çarpması: Yanık derecesine göre müdahale, yapılmaması gerekenler.
- Yaralı taşıma: Rentek manevrası, sedye ile taşıma, koma pozisyonu.
Nasıl çalışmalı?
İlk yardım sorularında en sık yapılan hata, "en hızlı" müdahaleyi "en doğru" müdahale sanmaktır. Sınav çoğu zaman önce güvenliğin sağlanmasını, sonra bilinç kontrolünü, ardından yardım çağırmayı ister. Yanlış yaptığınız her sorunun açıklamasını okuyun ve aynı konudaki dersi tekrar edin. Konu anlatımları için ilk yardım dersleri, tek tek soru incelemek için ilk yardım soruları sayfasını kullanabilirsiniz.
Bu testler nasıl hazırlandı?
İlk Yardım testlerindeki sorular yalnızca bu dersten seçilir ve her soru yalnızca bir testte yer alır; böylece testleri sırayla çözdüğünüzde dersin tüm soru havuzunu tekrar etmiş olursunuz. Her soruda doğru cevabın yanında neden doğru olduğunu anlatan açıklama bulunur. Tüm dersleri karışık ve gerçek e-Sınav formatında (50 soru, 45 dakika) denemek için ehliyet sınav soruları sayfasındaki genel testlere geçebilirsiniz.