İlk Yardım Ehliyet Sınav Soruları 5
25 soru · Her cevaptan sonra doğru şık ve açıklama gösterilir.
Bu testteki 25 soru yalnızca İlk Yardım dersinden; öne çıkan konular: şok pozisyonu, burkulma, çıkık, kırık ve temel yaşam desteği. Her cevaptan sonra doğru şık ve açıklama gösterilir. Bitirince İlk Yardım 6 ile devam edin; tüm ilk yardım testleri.
Turnike, kol ya da bacakta durdurulamayan şiddetli kanamalarda ve uzuv kopmalarında son çare olarak uygulanır. Etkili olabilmesi için damarın tek bir kemiğe karşı sıkıştırılabildiği tek kemikli bölgeler seçilir: kolda üst kol, bacakta uyluk.
İki kemikli bölgelerde (ön kol, baldır) damar kemikler arasında kalır ve turnike etkili olmaz. Eklem üzerine de turnike uygulanmaz.
Akılda kalsın: Turnike zamanı not edilir.
Elektrik çarpmasında akım vücuttan geçerken dokuları ısıtır ve sinir-kas sistemini etkiler. Başlıca etkileri; solunumun durması, kalp ritminin bozulması ya da kalbin durması, akımın giriş ve çıkış noktalarında yanıklar, kas kasılmaları ve bilinç kaybıdır.
İshal ya da kabızlık elektrik çarpmasının bilinen bir etkisi değildir; bu tür şikâyetler sindirim sistemiyle ilgili başka nedenlerden kaynaklanır.
Akılda kalsın: Elektrik: nefes, kalp, yanık.
Hareket sistemi; kemikler, eklemler ve kaslardan oluşur. Vücuda şekil verir, iç organları korur ve hareketi sağlar.
Kırık (kemik bütünlüğünün bozulması), çıkık (eklem yüzeylerinin ayrılması), burkulma ve kas ezilmeleri hareket sistemi yaralanmalarıdır. Trafik kazalarında en sık görülen yaralanmalar arasındadır.
Akılda kalsın: Kırık, çıkık, burkulma → hareket sistemi.
Omurga kırığında omurilik zarar görme tehlikesiyle karşı karşıyadır. Yanlış bir hareket kalıcı felce yol açabilir. Bu yüzden omurga kırığı olan kazazede mutlaka sedye ile, baş-boyun-gövde ekseni bozulmadan taşınmalıdır.
Taşıma sırasında kazazede tek parça hâlinde hareket ettirilir; baş, boyun ve gövde aynı doğrultuda tutulur. Mümkünse taşımayı 112 ekiplerine bırakmak en güvenli yoldur.
Akılda kalsın: Omurgada sarsıntı felç demektir.
Çıkık; bir eklemi oluşturan kemik uçlarının, yani eklem yüzeylerinin birbirinden ayrılarak kalıcı biçimde yer değiştirmesidir. Omuz, dirsek, parmak ve çene eklemlerinde sık görülür.
Belirtileri; eklemde şekil bozukluğu, şiddetli ağrı, şişlik ve hareket kaybıdır.
Akılda kalsın: Çıkık yerine oturtulmaya çalışılmaz.
Mevzuat, otomobil, otobüs, minibüs, kamyonet ve kamyon gibi motorlu taşıtlarda ilk yardım çantası bulundurulmasını zorunlu tutar. Motosiklet, motorlu bisiklet, traktör ve iş makinelerinde bu zorunluluk aranmaz.
Bu nedenle listedeki şehirler arası yolcu otobüsü (I) ve otomobil (IV) doğru cevaptır.
Akılda kalsın: Kabinli taşıtta çanta olur.
Bebeklerde (1 yaş altı) tam tıkanma varsa bebek, yüzü aşağıda ve başı gövdesinden daha aşağıda olacak şekilde ilk yardımcının kolu üzerine yatırılır; çenesi elle desteklenir.
Avuç içiyle kürek kemiklerinin arasına 5 kez vurulur. Cisim çıkmazsa bebek sırtüstü çevrilip göğüs kemiği üzerine iki parmakla 5 kez bası uygulanır. Cisim çıkana ya da bebek bilincini kaybedene kadar bu döngü sürdürülür. Bilinç kaybolursa temel yaşam desteğine geçilir ve 112 aranır.
Akılda kalsın: Bebeğin başı gövdeden aşağıda olmalı.
Burun kanamasında kazazede oturtulur ve başı hafifçe öne eğilir; böylece kan boğaza akmaz. Ardından burun kemiğinin altındaki yumuşak kısım başparmak ve işaret parmağı arasına alınarak sıkıca bastırılır.
Bastırma birkaç dakika kesintisiz sürdürülür; bu sürede kişiden ağızdan nefes alması istenir. Kanama durmazsa ya da başa darbe sonrası ortaya çıktıysa tıbbi yardım istenir.
Akılda kalsın: Öne eğ, sıkıca bastır.
Şok, dokulara yeterli kan ve oksijen gidememesi sonucu gelişen hayati bir tablodur. Vücut, kanı hayati organlara yönlendirmek için deri damarlarını daraltır; bu nedenle cilt soğuk, soluk ve nemli olur.
Diğer belirtiler arasında hızlı ve zayıf nabız, hızlı ve yüzeysel solunum, susuzluk hissi, huzursuzluk ve bilinç bulanıklığı sayılabilir. Şok, ağır kanama ve yanıklarda sık görülür.
Akılda kalsın: Soğuk terli cilt, şoku düşün.
Atardamarlar oksijenli (temiz) kanı kalpten vücuda taşır ve içlerindeki basınç yüksektir. Bu yüzden atardamar kanamasında kan açık kırmızı renktedir ve kalp atımlarıyla uyumlu olarak fışkırır.
Atardamar kanaması kısa sürede ciddi kan kaybına ve şoka yol açabileceği için en tehlikeli dış kanama türüdür. Hemen güçlü doğrudan baskı uygulanmalı ve 112 aranmalıdır.
Akılda kalsın: Fışkırıyorsa atardamar.
Solunum yolunun açık tutulması ve solunum ile dolaşımın desteklenmesi, temel yaşam desteğinin bileşenleridir. Temel yaşam desteği, solunumu veya kalbi durmuş kişiye herhangi bir araç gereç kullanmadan uygulanan hayat kurtarma işlemidir.
Amaç, sağlık ekibi gelene kadar beyne ve diğer hayati organlara oksijenli kan gitmesini sürdürmektir. Bunun için hava yolu açılır, göğüs basısı ve kurtarıcı soluk uygulanır.
Akılda kalsın: Kan beyne ulaşmalı.
Trafik kazalarının nedenleri insan, araç ve yol-çevre faktörleri olarak gruplandırılır. Seçenekler arasında sürücünün kendi kararına ve durumuna bağlı olan tek neden yorgun ve uykusuz araç kullanmaktır.
Yorgunluk; tepki süresini uzatır, dikkati dağıtır ve kısa süreli uyuklamalara yol açar. Bu yüzden sürücü, dinlenmeden yola çıkmamalı ve uzun yolculuklarda düzenli mola vermelidir.
Akılda kalsın: Yorgunsanız direksiyona geçmeyin.
Köprücük kemiği, göğüs kemiği ile kürek kemiği arasında uzanır ve omuz hareketiyle birlikte hareket eder. Bu nedenle köprücük kemiği kırığında omuz bölgesi tespit edilir.
Uygulamada omuzlar geriye doğru çekilip sekiz şeklinde sargıyla tespit yapılabilir ve kol, askı ile desteklenir. Amaç, kırık uçlarının hareket edip damar ve sinirlere zarar vermesini önlemektir.
Akılda kalsın: Köprücük kırılırsa omuzu sabitle.
Kazazedenin değerlendirilmesi; güvenli bir müdahale yapabilmek ve hangi ilk yardım yönteminin uygulanacağına karar vermek için yapılır. İlaç vermek ilk yardımcının görevi değildir; ilk yardımda ilaç kullanılmaz.
Bu nedenle değerlendirmenin amaçları yalnızca I ve II'dir.
Kaburga kırığı ve göğüs yaralanmalarında kazazede yarı oturur pozisyonda daha rahat nefes alır. Bu pozisyon göğüs kafesinin hareketini kolaylaştırır ve solunum güçlüğünü azaltır.
Omurga ve kalça kırıklarında kazazede düz ve sert bir zeminde sırtüstü taşınmalıdır. Bilinci kapalı kazazedede ise hava yolunun açık kalması için koma pozisyonu tercih edilir.
Akılda kalsın: Kaburga kırıksa oturt, nefes aldır.
Toplardamarlar, dokulardan kalbe oksijeni azalmış kanı taşır. Bu nedenle toplardamar kanaması koyu kırmızı renklidir ve fışkırmadan, yayılarak akar.
Atardamar kanaması açık kırmızı ve kalp atımlarıyla uyumlu fışkırır; kılcal damar kanaması ise sızıntı şeklindedir. Kanamanın türünü tanımak, ne kadar acil ve hangi yöntemle müdahale edileceğini belirlemeye yardım eder.
Akılda kalsın: Koyu ve yayılan: toplardamar.
Suni solunum yapabilmek için hava yolunun açılması gerekir. Bunun için kazazede sert bir zemine sırtüstü yatırılır, baş geriye itilip çene yukarı kaldırılarak hava yolu açılır.
Sırtüstü yatış, hem ağza kolay erişim sağlar hem de gerektiğinde göğüs basısının etkili uygulanmasına imkân verir. Diğer pozisyonlarda hava yolu açık tutulamaz.
Akılda kalsın: Önce sırtüstü, sonra baş geri-çene yukarı.
Şok pozisyonunda yaralı sırtüstü yatırılır ve bacakları yükseltilerek kanın hayati organlara yönlenmesi sağlanır. Ancak burun ve kulaktan kan ya da sıvı gelmesi kafatası tabanı kırığının belirtisi olabilir.
Kafa yaralanması olan kişide bacakların yükseltilmesi baş bölgesine kan akışını artırarak durumu kötüleştirebilir. Bu yaralılarda şok pozisyonu verilmez; solunum yolu açık tutularak sağlık ekibi beklenir.
Akılda kalsın: Kafa yaralısının ayağı kaldırılmaz.
Boyun yaralanması şüphesi olan kazazedede omurilik zarar görebilir; yanlış bir hareket kalıcı felce yol açabilir. Bu yüzden ortamda acil bir tehlike yoksa kazazede baş-boyun-gövde ekseni korunarak ve boyunluk takıldıktan sonra araçtan çıkarılır.
Boyunluk, boyun omurlarını sabitleyerek baş ve boynun öne, arkaya ve yanlara hareketini engeller. Boyunluk yoksa baş ve boyun elle desteklenerek sabit tutulur ve sağlık ekibi beklenir.
Akılda kalsın: Baş-boyun-gövde tek parça.
Batan cisim çoğu zaman yaranın içindeki damarları tıkayarak kanamayı sınırlar. Bu nedenle cisim kesinlikle çıkarılmaz, hareket etmeyecek şekilde sabitlenir ve yaralı en kısa sürede sağlık kuruluşuna ulaştırılır.
Sabitleme için cismin çevresine rulo yapılmış gazlı bez veya temiz bez yerleştirilir ve bunların üzerinden sarılır. Cismin üzerine doğrudan baskı uygulanmaz.
Akılda kalsın: Batan cisim yerinde kalır.
Besinlerin alınması, parçalanması, emilmesi ve artıkların atılması görevini sindirim sistemi üstlenir. Bu sistem ağızdan başlayıp yemek borusu, mide, ince ve kalın bağırsaklarla devam eder; karaciğer, safra kesesi ve pankreas da yardımcı organlardır.
İlk yardımda sindirim sistemi özellikle karın yaralanmaları ve zehirlenmeler açısından önemlidir. Karın bölgesine darbe alan kazazedede iç kanama olabileceği akılda tutulmalıdır.
Akılda kalsın: Ağızdan bağırsağa: sindirim yolu.
Burkulma, eklemi saran bağların zorlanması veya zedelenmesidir. Şişmeyi önlemek için burkulan bölge kalp seviyesinden yukarıda tutulur ve soğuk uygulama yapılır. Yükseltme bölgeye kan akışını azaltır, soğuk ise damarları daraltarak şişliği ve ağrıyı sınırlar.
Soğuk uygulama deriye doğrudan buz konarak değil, buz bir beze sarılarak yapılır. Eklem hareket ettirilmez, gerekirse sargıyla desteklenir ve kişi sağlık kuruluşuna yönlendirilir.
Akılda kalsın: Burkulmada soğuk ve yukarı.
Bak-dinle-hisset yöntemi yalnızca gözlem ve algılamaya dayanır: göğüs hareketlerine bakılır, nefes sesi dinlenir, nefes yanakta ve göğüs hareketi elle hissedilir. Bu aşamada kazazedeye herhangi bir müdahale yapılmaz.
Göğüs kafesinin ortasına bası uygulamak değerlendirme değil, temel yaşam desteğinin kalp masajı aşamasıdır. Solunum kontrolü yapılmadan bası uygulanmaz; önce durum değerlendirilir.
Akılda kalsın: Önce değerlendir, sonra müdahale et.
Çıkık, oynar eklemi oluşturan kemik uçlarının birbirinden ayrılarak eklem yüzeylerinin karşı karşıya gelmemesidir. En sık omuz, dirsek, parmak ve çene eklemlerinde görülür.
Çıkıkta eklem bölgesinde şiddetli ağrı, şekil bozukluğu, şişlik ve hareket kaybı olur. İlk yardımda çıkık yerine oturtulmaya çalışılmaz; eklem bulunduğu pozisyonda tespit edilir, soğuk uygulama yapılır ve tıbbi yardım sağlanır.
Akılda kalsın: Çıkığı oturtma, sabitle.
Burun ve kulaktan kan veya açık renkli sıvı gelmesi kafa tabanı kırığı ve ciddi baş yaralanmasının belirtisi olabilir. Bacakların yükseltilmesi kafa içi basıncını artırabileceği için bu kazazedelere şok pozisyonu verilmez.
Baş yaralanması olan bilinci açık kazazede, baş-boyun-gövde ekseni korunarak yatırılır; bilinci kapalı ve solunumu varsa koma pozisyonu verilir.
Akılda kalsın: Kafa yaralıysa ayak yukarı olmaz.
Yanlışlarınız kaybolmasın. Ücretsiz hesap açarsanız çözdüğünüz sorular kaydedilir ve en çok zorlandığınız dersi panelinizde görürsünüz.
Ücretsiz hesap aç Premium nedir?İlk yardım soruları e-Sınavda nasıl gelir?
MEB e-Sınavındaki 50 sorunun 12'si ilk yardım dersinden gelir. Bu, toplam puanın yaklaşık dörtte biri demektir; trafik dersinden sonra en çok puan getiren bölüm ilk yardımdır. Sorular ezber gerektiren sayılar (kalp masajında bası derinliği ve oranı gibi) ile "olay yerinde önce ne yapılır?" türünden sıralama sorularından oluşur.
En sık sorulan başlıklar
- Temel yaşam desteği: Bilinç ve solunum kontrolü, 30 göğüs basısı ve 2 solunum, yetişkin, çocuk ve bebekte farklılıklar.
- Hayat kurtarma zinciri ve olay yeri: Koruma, bildirme, kurtarma sırası; 112'ye verilecek bilgiler.
- Kanamalar ve şok: Bası noktaları, turnike uygulaması, şok pozisyonu.
- Kırık, çıkık ve burkulmalar: Tespit kuralları, omurga yaralanmasında yaralının hareket ettirilmemesi.
- Yanıklar, zehirlenmeler ve sıcak çarpması: Yanık derecesine göre müdahale, yapılmaması gerekenler.
- Yaralı taşıma: Rentek manevrası, sedye ile taşıma, koma pozisyonu.
Nasıl çalışmalı?
İlk yardım sorularında en sık yapılan hata, "en hızlı" müdahaleyi "en doğru" müdahale sanmaktır. Sınav çoğu zaman önce güvenliğin sağlanmasını, sonra bilinç kontrolünü, ardından yardım çağırmayı ister. Yanlış yaptığınız her sorunun açıklamasını okuyun ve aynı konudaki dersi tekrar edin. Konu anlatımları için ilk yardım dersleri, tek tek soru incelemek için ilk yardım soruları sayfasını kullanabilirsiniz.
Bu testler nasıl hazırlandı?
İlk Yardım testlerindeki sorular yalnızca bu dersten seçilir ve her soru yalnızca bir testte yer alır; böylece testleri sırayla çözdüğünüzde dersin tüm soru havuzunu tekrar etmiş olursunuz. Her soruda doğru cevabın yanında neden doğru olduğunu anlatan açıklama bulunur. Tüm dersleri karışık ve gerçek e-Sınav formatında (50 soru, 45 dakika) denemek için ehliyet sınav soruları sayfasındaki genel testlere geçebilirsiniz.