İlk Yardım Ehliyet Sınav Soruları 4
25 soru · Her cevaptan sonra doğru şık ve açıklama gösterilir.
Bu testteki 25 soru yalnızca İlk Yardım dersinden; öne çıkan konular: solunum durması, suni solunum, sıcak çarpması, yara bakımı ve kanama. Her cevaptan sonra doğru şık ve açıklama gösterilir. Bitirince İlk Yardım 5 ile devam edin; tüm ilk yardım testleri.
Basınç noktaları, atardamarların kemik üzerinden geçtiği ve dışarıdan bastırılarak kan akışının azaltılabildiği yerlerdir. Omuz ve kol kanamalarında kullanılan nokta köprücük kemiğinin iç kısmındaki basınç noktasıdır.
Basınç noktasına baskı, doğrudan baskıyla durdurulamayan kanamalarda yardımcı olarak uygulanır. İlk tercih her zaman yaranın üzerine temiz bir bezle doğrudan baskı yapmaktır.
Akılda kalsın: Kanamanın üstündeki kemiğe bas.
Bayılma, beyne giden kan ve dolayısıyla oksijen miktarının azalması sonucu oluşan kısa süreli, geçici, tam ya da kısmi bilinç kaybıdır. Kişi genellikle kısa sürede kendine gelir.
Bayılan kişi sırt üstü yatırılır, bacakları yaklaşık 30 cm yükseltilir, sıkan giysiler gevşetilir ve ortam havalandırılır. Kişiye bilinci tam açılana kadar bir şey yedirilip içirilmez.
Akılda kalsın: Bayılana bacak yukarı.
Burkulma; eklemi saran bağların ani zorlanma sonucu gerilmesi ya da yırtılmasıdır. İlk yardımda amaç şişliği ve ağrıyı azaltmak, bağların daha fazla zarar görmesini önlemektir.
Bunun için eklem dinlendirilir, bölgeye soğuk uygulama (buz doğrudan değil, bir beze sarılarak) yapılır, eklem bandajla desteklenir ve yukarı kaldırılır.
Akılda kalsın: Burkulmada ilk saatlerde sıcak değil soğuk.
Turnike, uzuv kopması gibi başka yöntemlerle durdurulamayan ağır kanamalarda son çare olarak uygulanır. Uygulayan ilk yardımcı, kazazedenin alnına “turnike” ya da “T” harfini ve uygulama saatini yazar. Böylece özellikle çok yaralının bulunduğu olay yerinde sağlık ekipleri turnikeli yaralıyı hemen fark eder ve turnikenin ne kadar süredir uygulandığını bilir.
Diğer kurallar: turnike kopan uzvun hemen üstüne, tek kemik bulunan bölgeye (kolun üst kısmı veya uyluk) uygulanır; kravat, bez gibi en az 5 cm genişliğinde malzeme kullanılır; turnikeli bölgenin üzeri kapatılmaz.
Akılda kalsın: Tek kemik, geniş bez, alında T.
Birinci derece yanık, derinin yalnızca en üst tabakasını etkileyen yüzeysel bir yanıktır; kızarıklık ve ağrı yapar ama solunumu durdurmaz.
Suda boğulma, zehirli gaz soluma ve hava yolu tıkanıklığı ise doğrudan akciğerlere oksijen girişini engeller ve kısa sürede solunum durmasına neden olabilir.
Akılda kalsın: Hava yoksa hayat yok.
Oynar bir eklemi oluşturan kemik uçlarının kalıcı olarak birbirinden ayrılmasına çıkık denir. Omuz, dirsek, parmak ve kalça eklemleri çıkığın en sık görüldüğü yerlerdir.
Çıkıkta eklem bölgesinde şekil bozukluğu, şiddetli ağrı, şişlik ve hareket kaybı görülür. İlk yardımcı çıkığı asla yerine oturtmaya çalışmaz; eklemi bulunduğu şekilde sabitler ve 112'ye haber verir.
Akılda kalsın: Çıkık yerine oturtulmaz, sabitlenir.
Kazazede taşınmadan önce yaralar temiz bir sargı beziyle kapatılır; böylece kanama kontrol altına alınır ve mikrop bulaşması azalır. Ardından yaralı bölge sabitlenerek taşıma sırasında hareket etmesi ve yaralanmanın ağırlaşması önlenir.
Taşıma, kazazedenin durumuna uygun yöntemle ve baş-boyun-gövde ekseni korunarak yapılır.
Akılda kalsın: Kapat, sabitle, sonra taşı.
Trafik kazalarının oluşumunda üç unsur rol oynar: insan, araç ve yol (çevre). Bunlar arasında en büyük pay insana aittir; hız ihlali, takip mesafesine uymama, dikkatsizlik ve kurallara aykırı geçme gibi sürücü davranışları kazaların başlıca nedenleridir.
Bu nedenle kazaları önlemenin en etkili yolu, kurallara uymayı bir alışkanlık hâline getirmiş, bilinçli bireyler yetiştirmektir. Trafik eğitimi, sürücü kurslarındaki derslerin de temel amacıdır.
Akılda kalsın: Kural alışkanlıksa kaza istisnadır.
Kaburga kemikleri göğüs kafesini oluşturur ve akciğerleri korur. Kaburga kırıldığında solunum hareketleri kırık bölgeyi oynattığı için nefes almak acı verir, kişi yüzeysel nefes alır ve öksürük görülebilir.
Göğse yapılan hafif baskı bile kırık bölgede şiddetli ağrıya yol açar. Kırık kemik uçları akciğere zarar verirse nefes darlığı artar; bu yüzden kazazede hemen 112'ye bildirilir.
Akılda kalsın: Nefes acıtıyorsa kaburgaya bak.
İlk yardımın amacı, profesyonel sağlık ekibi gelene ya da yaralı sağlık kuruluşuna ulaşana kadar hayati tehlikeleri ortadan kaldırmak veya azaltmaktır. Bu nedenle yaralı, hayati tehlikelere karşı önlem alındıktan sonra sevk edilir.
Hava yolunun açılması, solunumun ve dolaşımın kontrolü, ciddi kanamanın durdurulması ve kırıkların sabitlenmesi taşıma öncesinde yapılmalıdır. Sevk mümkünse 112 ekipleriyle gerçekleştirilir.
Akılda kalsın: Önce hayatı koru, sonra taşı.
Donmada ilk ve en önemli adım, kişiyi soğuk ortamdan uzaklaştırarak ısı kaybını durdurmaktır. Islak giysiler çıkarılır, kişi kuru battaniyelerle örtülür ve kademeli olarak ısıtılır.
Donmuş bölge ovulmaz; dokular bu durumda kolayca zarar görür. Bilinci açıksa kişiye ılık ve şekerli içecekler verilebilir, alkol verilmez. Kişi bir sağlık kuruluşuna ulaştırılmalıdır.
Akılda kalsın: Önce soğuktan kurtar.
Asit ve baz gibi yakıcı maddeler ağız, yemek borusu ve mideyi tahriş eder. Bu kişiler kesinlikle kusturulmaz; çünkü madde geri gelirken aynı dokuları yeniden yakar ve solunum yoluna kaçabilir.
MEB'in doğru kabul ettiği uygulamaya göre, bilinci yerinde olan kişide su içirilerek kimyasal madde sulandırılır. Bilinci kapalı kişiye ağızdan hiçbir şey verilmez. Her durumda 112 aranır, gerekirse 114 Ulusal Zehir Danışma Merkezi'nden bilgi alınır ve içilen maddenin kabı sağlık ekibine gösterilir.
Akılda kalsın: Yakıcı içen kusturulmaz.
Holger-Nielsen yöntemi, yaralı yüzüstü yatırılarak sırtına bastırma ve kollarının kaldırılmasıyla göğüs kafesinin genişletilmesi esasına dayanan bir suni solunum yöntemidir. Ağızdan ağıza ya da ağızdan buruna soluk vermenin mümkün olmadığı durumlarda, özellikle ağız ve burun çevresinde kanamalı yaralanma olduğunda tercih edilir.
Yüzüstü pozisyon sayesinde ağız ve burundaki kan dışarı akar ve hava yolunu tıkamaz. Ancak omurga, göğüs ve karın yaralanmalarında yaralının yüzüstü çevrilmesi ve sırtına baskı yapılması ek zarar oluşturabileceği için bu yöntem kullanılmaz.
Akılda kalsın: Ağza üfleyemiyorsan sırttan bastır.
Kesik yaralar, cam veya bıçak gibi keskin cisimlerle oluşan, kenarları düzgün yaralardır. Bu yaralarda yara kenarları birbirine yaklaştırılarak temiz bir bezle sarılır; böylece kanama azalır ve iyileşme kolaylaşır.
Kanama varsa önce temiz bir bezle doğrudan baskı uygulanır. Derin, geniş veya kanaması durmayan kesiklerde kazazede dikiş gerekebileceği için sağlık kuruluşuna yönlendirilmelidir.
Akılda kalsın: Kesiği kapat, sar.
Burun kanamasında kişi oturtulur ve başı hafifçe öne eğilir. Burun kanatları birkaç dakika sıkılır, buruna ve enseye soğuk uygulanır, yüz soğuk suyla yıkanabilir.
Başı geriye yatırmak yanlıştır; kan yutağa akar, yutulabilir ya da soluk yoluna kaçabilir. Ayrıca kanamanın gerçekte devam edip etmediği gözden kaçar ve kan yutulursa mide bulantısı ile kusma görülebilir.
Akılda kalsın: Kan dışarı aksın, yutağa değil.
Açık yaralarda ilk yardımın amacı kanamayı durdurmak, enfeksiyonu önlemek ve şoku engellemektir. Kanama ile birlikte kan kaybı şoka yol açabileceği için kanaması olan yaralıda şoka karşı önlem alınır.
Yara temiz bir bezle kapatılır, üzerine baskı uygulanarak kanama kontrol edilir. Yaraya pamuk konulmaz, merhem veya toz sürülmez; batan cisimler çıkarılmaz, etrafı desteklenerek sabitlenir.
Akılda kalsın: Pamuk değil, temiz bez.
Solunum durduğunda akciğerlere yeni hava girmez. Bu nedenle kana oksijen geçemez ve kandaki oksijen oranı hızla düşer; karbondioksit ise atılamadığı için birikir.
Oksijensiz kalan beyin hücreleri birkaç dakika içinde zarar görmeye başlar. Solunumu olmayan kişide hemen 112 aranır ve temel yaşam desteğine başlanır.
Akılda kalsın: Dakikalar hayattır.
Ağızdan ağıza suni solunumun işe yaraması için verilen havanın akciğerlere ulaşması gerekir. Bunun için kazazede düz ve sert bir zeminde sırtüstü yatırılır, bir el alına konarak baş geriye itilir ve diğer elin parmaklarıyla çene ucu yukarı kaldırılır. Bu baş-çene pozisyonu dil kökünü öne çekerek hava yolunu açar.
Boyun yaralanması şüphesi varsa baş geriye itilmez; bu durumda baş sabit tutularak yalnızca alt çene öne doğru itilir (çene itme yöntemi). Trafik kazalarında boyun yaralanması sık görüldüğü için bu ayrım önemlidir.
Akılda kalsın: Baş geri, çene yukarı, hava içeri.
Sıcak çarpması, uzun süre yüksek sıcaklıkta kalma sonucu vücudun ısı dengesinin bozulmasıdır. Terleme ile su ve tuz kaybı olur; baş ağrısı, bulantı, halsizlik ve bilinç bulanıklığı görülebilir.
İlk yardımda kişi serin bir yere alınır, sıkan giysileri gevşetilir, ıslak bezlerle serinletilir. Bilinci açıksa kaybedilen su ve tuzu yerine koymak için meyve suyu ya da tuzlu ayran içirilebilir; durum ağırsa 112 aranır.
Akılda kalsın: Sıcakta kaybolan su ve tuzdur.
Suni solunum, solunumu olmayan kişiye uygulanır. Solunumun varlığı, hava yolu açıldıktan sonra bak-dinle-hisset yöntemiyle 10 saniye boyunca kontrol edilir: göğüs hareketine bakılır, nefes sesi dinlenir, nefes yanakta hissedilmeye çalışılır.
Solunum saptanamazsa 112 aranır ve göğüs basısı ile kurtarıcı soluklardan oluşan temel yaşam desteği başlatılır.
Akılda kalsın: Bak, dinle, hisset: 10 saniye.
İkinci değerlendirmede kazazede baştan aşağı kontrol edilir ve yaşam bulguları (bilinç, solunum, nabız) değerlendirilir. Solunum sayısının ölçülmesi bu kontrolün bir parçasıdır.
Ad-soyad, kullandığı ilaçlar ve özgeçmiş ise kazazedenin bilgilerinin alındığı görüşme aşamasına aittir.
Kırık kemik uçları sivri ve keskindir. Kırık bölge hareket ettikçe bu uçlar damar, sinir, kas ve deriye zarar verebilir; kapalı kırık açık kırığa dönüşebilir ve kanama artabilir.
Atel ile tespit, kırığın bir üst ve bir alt eklemini içine alacak şekilde yapılır; böylece kırık bölge hareketsiz kalır, ağrı azalır ve taşıma sırasında yeni hasar oluşması engellenir.
Akılda kalsın: Atel bağla, kemik durulsun.
112, ülkemizde acil sağlık hizmetleri (ambulans) için kullanılan numaradır; günümüzde itfaiye, polis ve jandarma çağrıları da Acil Çağrı Merkezlerinde 112 altında toplanmıştır, ancak sorunun cevabı hattın öncelikli kullanım amacı olan ambulans hizmetidir.
112 aranırken sakin olunmalı; olay yeri, yaralı sayısı ve durumları kısa ve net bildirilmeli, görevli telefonu kapatmadan kapatılmamalıdır.
Vücudun yapısı küçükten büyüğe şu sırayla düzenlenir: hücre → doku → organ → sistem. Belirli bir işlevi birlikte yerine getiren organların oluşturduğu yapıya sistem denir.
Örneğin solunum sistemi burun, soluk borusu ve akciğerlerden; dolaşım sistemi kalp, damarlar ve kandan oluşur. Sistemler birbirine bağlı çalıştığı için birindeki bozulma diğerlerini de etkiler.
Akılda kalsın: Hücre, doku, organ, sistem.
Sıcak ortamda vücut, ısısını düşürmek için bol terler. Uzun süre devam eden terleme sonucunda vücut aşırı miktarda su ve tuz kaybeder; bu kayıp halsizlik, baş dönmesi, kas krampları ve bitkinliğe yol açar.
İlk yardımda kişi serin ve gölge bir yere alınır, sıkan giysileri gevşetilir, vücudu ıslak bezlerle serinletilir. Bilinci açık ve kusmuyorsa yudum yudum su içirilebilir; durumu ağırsa 112 aranır.
Akılda kalsın: Ter giderse güç gider.
Yanlışlarınız kaybolmasın. Ücretsiz hesap açarsanız çözdüğünüz sorular kaydedilir ve en çok zorlandığınız dersi panelinizde görürsünüz.
Ücretsiz hesap aç Premium nedir?İlk yardım soruları e-Sınavda nasıl gelir?
MEB e-Sınavındaki 50 sorunun 12'si ilk yardım dersinden gelir. Bu, toplam puanın yaklaşık dörtte biri demektir; trafik dersinden sonra en çok puan getiren bölüm ilk yardımdır. Sorular ezber gerektiren sayılar (kalp masajında bası derinliği ve oranı gibi) ile "olay yerinde önce ne yapılır?" türünden sıralama sorularından oluşur.
En sık sorulan başlıklar
- Temel yaşam desteği: Bilinç ve solunum kontrolü, 30 göğüs basısı ve 2 solunum, yetişkin, çocuk ve bebekte farklılıklar.
- Hayat kurtarma zinciri ve olay yeri: Koruma, bildirme, kurtarma sırası; 112'ye verilecek bilgiler.
- Kanamalar ve şok: Bası noktaları, turnike uygulaması, şok pozisyonu.
- Kırık, çıkık ve burkulmalar: Tespit kuralları, omurga yaralanmasında yaralının hareket ettirilmemesi.
- Yanıklar, zehirlenmeler ve sıcak çarpması: Yanık derecesine göre müdahale, yapılmaması gerekenler.
- Yaralı taşıma: Rentek manevrası, sedye ile taşıma, koma pozisyonu.
Nasıl çalışmalı?
İlk yardım sorularında en sık yapılan hata, "en hızlı" müdahaleyi "en doğru" müdahale sanmaktır. Sınav çoğu zaman önce güvenliğin sağlanmasını, sonra bilinç kontrolünü, ardından yardım çağırmayı ister. Yanlış yaptığınız her sorunun açıklamasını okuyun ve aynı konudaki dersi tekrar edin. Konu anlatımları için ilk yardım dersleri, tek tek soru incelemek için ilk yardım soruları sayfasını kullanabilirsiniz.
Bu testler nasıl hazırlandı?
İlk Yardım testlerindeki sorular yalnızca bu dersten seçilir ve her soru yalnızca bir testte yer alır; böylece testleri sırayla çözdüğünüzde dersin tüm soru havuzunu tekrar etmiş olursunuz. Her soruda doğru cevabın yanında neden doğru olduğunu anlatan açıklama bulunur. Tüm dersleri karışık ve gerçek e-Sınav formatında (50 soru, 45 dakika) denemek için ehliyet sınav soruları sayfasındaki genel testlere geçebilirsiniz.