İlk Yardım Ehliyet Sınav Soruları 3
25 soru · Her cevaptan sonra doğru şık ve açıklama gösterilir.
Bu testteki 25 soru yalnızca İlk Yardım dersinden; öne çıkan konular: çıkık, kanama kontrolü, nabız, kanamalar ve dış kanama. Her cevaptan sonra doğru şık ve açıklama gösterilir. Bitirince İlk Yardım 4 ile devam edin; tüm ilk yardım testleri.
Çıkık, eklemi oluşturan kemiklerin birbirinden ayrılarak yerinden çıkmasıdır. İlk yardımda çıkık yerine oturtulmaya çalışılmaz; eklem bulunduğu pozisyonda hareketsiz hâle getirilir ve kazazede sağlık kuruluşuna ulaştırılır.
Şişlik ve ağrıyı azaltmak için bölgeye bir beze sarılmış soğuk uygulama yapılabilir. El, ayak parmaklarında dolaşım ve his kontrol edilir.
Akılda kalsın: Çıkığı yerine siz değil, doktor oturtur.
Sağlıklı bir yetişkinde dinlenme hâlinde kalp dakikada yaklaşık 60 ile 100 kez atar. Nabız, kalbin her atımında atardamar duvarında hissedilen dalgalanmadır.
Nabız; yaş, efor, heyecan ve ateş gibi durumlarla değişebilir. Bu aralığın belirgin altında veya üstünde ölçülen nabız, kazazedenin durumunun ciddi olabileceğine işaret eder ve 112'ye bildirilmelidir.
Akılda kalsın: Nabız 60-100 arası normaldir.
Dış kanamalarda temel yöntem yara üzerine doğrudan baskı uygulamaktır. Buna ek olarak, kırık şüphesi yoksa kanayan bölge kalp seviyesinin üzerine kaldırılır.
Bölge yukarı kaldırıldığında yer çekimi nedeniyle o bölgeye giden kan basıncı azalır ve kanama yavaşlar. Gerekirse kanayan yere en yakın basınç noktasına da baskı yapılır.
Akılda kalsın: Bastır ve yukarı kaldır.
Boğulma, kalp durmasının solunum kaynaklı olduğu bir durumdur. Bu tür durumlarda tek başına olan ilk yardımcının önce oksijen sağlamaya odaklanması önemlidir; bu nedenle 30 göğüs basısı ve 2 kurtarıcı soluktan oluşan döngüyü 5 kez (yaklaşık 2 dakika) uyguladıktan sonra tıbbi yardım çağırması öğretilir.
Günümüzde telefon çoğu zaman yanınızda olduğundan, mümkünse 112 hoparlör açık şekilde hemen aranıp temel yaşam desteğine ara vermeden devam edilebilir. Sınavda ise doğru cevap, 5 döngü sonra yardım çağırmaktır.
Akılda kalsın: Boğulmada önce 2 dakika TYD.
Karın bölgesinde iç kanama şüphesi olan kişiye ağızdan hiçbir şey verilmez. İçirilen sıvı, hasarlı organlarda durumu ağırlaştırabilir, kusmaya ve kusmuğun soluk yoluna kaçmasına yol açabilir; ayrıca kişinin ameliyata alınmasını geciktirebilir.
Doğru yaklaşım; 112'yi aramak, kazazedeyi sırtüstü yatırıp şoka karşı önlem almak, üzerini örtmek ve yaşam bulgularını yardım gelene kadar izlemektir.
Akılda kalsın: Karın yaralısına ağızdan hiçbir şey verilmez.
Solunum durduğunda kandaki oksijen azalır ve oksijeni düşük kan cilde mavimsi bir renk verir. Bu duruma siyanoz denir ve genellikle dudaklar, tırnak yatakları ve parmak uçlarından başlayan morarma şeklinde görülür.
Morarma, vücudun ciddi şekilde oksijensiz kaldığının işaretidir. Böyle bir kişide hemen solunum kontrol edilmeli, 112 aranmalı ve gerekiyorsa temel yaşam desteğine başlanmalıdır.
Akılda kalsın: Mor dudak = oksijen yok.
Şok, dokulara yeterli kan ve oksijen gitmemesi sonucu ortaya çıkan hayati tehlike durumudur. Vücut bu durumu telafi etmeye çalışırken kalp hızlanır; ancak dolaşan kan azaldığı için nabız hızlı ve zayıf alınır.
Şokun diğer belirtileri; soluk, soğuk ve nemli deri, hızlı ve yüzeysel solunum, huzursuzluk, susuzluk hissi ve bilinç bulanıklığıdır. Şoktaki kişi ayakları yukarı kaldırılarak (uygunsa) sırtüstü yatırılır, üzeri örtülür ve 112 aranır.
Akılda kalsın: Şok: soluk deri, hızlı zayıf nabız.
Bak-Dinle-Hisset, bilinci kapalı kişide solunumun olup olmadığını anlamak için kullanılır. Hava yolu baş-çene pozisyonuyla açıldıktan sonra kurtarıcı yanağını yaralının ağzına yaklaştırır ve soluk sesini dinler.
Aynı anda göğsün inip kalkmasına bakılır (Bak) ve nefesin yanakta hissedilip hissedilmediği kontrol edilir (Hisset). Değerlendirme yaklaşık 10 saniye sürer.
Akılda kalsın: Bak göğse, dinle nefese, hisset yanağınla.
Kopan uzvun yeniden dikilebilmesi için dokuların bozulmasını yavaşlatmak gerekir; bu da soğuk tutularak sağlanır. Bu nedenle kopan parçayı sıcak tutmak yanlıştır; sıcaklık doku bozulmasını hızlandırır.
Doğru yöntem; parçayı temiz bir beze sarmak, su geçirmez bir torbaya koymak ve bu torbayı içinde buz ve su bulunan ikinci bir torba ya da kaba yerleştirmektir. Parça buzla doğrudan temas ettirilmez.
Akılda kalsın: Kopan parça sıcakta bozulur.
Kaza yerinde öncelik, hayatı tehdit eden durumları olan yaralılara verilir. Ağır kanama kısa sürede şoka ve ölüme yol açabileceği için bu yaralı ilk önce müdahale görür ve taşınır.
Kırık ve çıkıklar ağrılı olsa da genellikle beklemeye daha dayanıklıdır.
Akılda kalsın: Ağır kanama bekletilmez.
Sürücü adaylarının sağlık muayenesinde görme yeterliliği gözlük veya lensle sağlanıyorsa bu durum belirtilir ve sürücü belgesine işlenir. Bu kişiler araç kullandıkları her an gözlük veya lenslerini kullanmak zorundadır.
Gözlüksüz araç kullanmak hem kurala aykırıdır hem de mesafe, hız ve işaretleri doğru algılamayı zorlaştırarak kaza riskini artırır.
Akılda kalsın: Belgende gözlük varsa gözünde de olsun.
Bası noktasına baskı yönteminde, yaranın üst kısmındaki atardamar parmakla kemiğe doğru sıkıştırılarak kan akışı azaltılır. Bu yöntemin işe yaraması için baskı yapılan kemiğin sağlam olması gerekir.
Bölgede çökme kırığı varsa kemiğe baskı yapmak kırık parçalarının yer değiştirmesine, damar ve sinirlerin daha da zarar görmesine yol açabilir. Bu yüzden kırıkla birlikte görülen kanamalarda bu yöntem uygulanmaz.
Akılda kalsın: Sağlam kemik varsa bası noktası.
Çıkık, bir eklemi oluşturan kemiklerin eklem yüzeylerinin birbirinden ayrılması, yani kemik uçlarının yerinden çıkmasıdır. En sık omuz, dirsek, parmak ve kalça eklemlerinde görülür.
Çıkıkta eklemde şekil bozukluğu, şiddetli ağrı, şişlik ve hareket kaybı görülür. İlk yardımda çıkık yerine oturtulmaya çalışılmaz; eklem bulunduğu pozisyonda tespit edilir ve kazazede sağlık kuruluşuna ulaştırılır.
Akılda kalsın: Çıkığı yerine oturtma.
Baş yaralanması sebebiyle bayılan ve daha sonra kendine gelen bir yaralı, geçici olarak iyi hissetse bile, kafa içi kanama veya beyin ödemi gibi ciddi komplikasyonlar saatler içinde gelişebilir. Bu nedenle, yaralı en az 12-24 saat süreyle bir hekim kontrolünde (hastanede veya sağlık kuruluşunda) gözlem altında tutulmalıdır. Bilinç durumu, göz bebekleri, konuşma ve motor fonksiyonları düzenli olarak değerlendirilmelidir. Başın sıcak su ile yıkanması, ilaç verilmesi veya normal faaliyetlere izin verilmesi, kafa travması sonrası kesinlikle yapılmaması gereken uygulamalardır.
Akılda kalsın: Kafa travması sonrası 24 saat gözlem şarttır.
Koma, bilinç kaybının en ileri durumudur; kişi seslere ve dürtülere tepki vermez, öksürme ve yutkunma gibi refleksler kaybolabilir. İdrar ve gaita kaçırma koma belirtilerindendir.
Komadaki kazazede, solunumu varsa yan yatırılarak (koma pozisyonu) solunum yolunun açık kalması sağlanır.
Bebeklerde bilinç kontrolü, ayak tabanına hafifçe vurularak ya da tabana dokunularak yapılır. Bebek ağlama, hareket gibi bir tepki veriyorsa bilinci açıktır.
Yetişkinlerde ise omuzlara hafifçe dokunulup "İyi misiniz?" diye seslenilir. Bebekler kesinlikle sarsılmaz.
Akılda kalsın: Bebek asla sarsılmaz.
İlk yardımın temel uygulamaları Koruma, Bildirme ve Kurtarma olarak sıralanır. Koruma aşaması, kaza sonuçlarının ağırlaşmasını önlemek için olay yerinin değerlendirilmesini ve güvenliğin sağlanmasını kapsar.
Bu aşamada ilk yardımcı, kendisi ve kazazede için tehlike oluşturan durumları (yangın, trafik akışı, elektrik, devrilme tehlikesi gibi) tespit eder; kaza yerini işaretler, kontağı kapatır ve meraklıları uzaklaştırır. Ardından 112 aranarak Bildirme, kazazedeye müdahale ile de Kurtarma aşaması gerçekleştirilir.
Akılda kalsın: Önce koru, sonra bildir, en son kurtar.
Omurga, içindeki omuriliği korur. Omurilik beyin ile vücut arasındaki sinir iletimini sağlar. Omurga yaralanmasında omurilik zarar görürse, yaralanma seviyesinin altında kalan bölgede his kaybı ve felç gelişebilir.
Bu nedenle omurga yaralanması şüphesinde kazazede gereksiz yere hareket ettirilmez; baş-boyun-gövde ekseni bozulmadan tutulur ve 112 beklenir.
Akılda kalsın: Şüphede hareket ettirme, ekseni koru.
Kemik ve eklem yaralanmalarında ilk yardımcının temel hedefi yaralı bölgeyi hareketsiz hâle getirmek (tespit) ve böylece ağrıyı azaltıp yeni hasarları önlemektir.
Tespit, yaralı bölge bulunduğu pozisyonda, bir üst ve bir alt eklemi de içine alacak şekilde atel veya sargıyla yapılır. Şekil bozukluğu düzeltilmeye çalışılmaz; uzuvun ucunda nabız, renk ve his düzenli olarak kontrol edilir.
Akılda kalsın: Olduğu gibi sabitle.
Elektrik akımı vücuttan geçerken giriş ve çıkış noktalarında yanıklara, kaslarda şiddetli kasılmalara (bu kasılma ve düşme sonucu kırıklara) ve kalp ritminin bozulmasıyla kalp ve solunum durmasına yol açabilir.
Bu nedenle üç seçenek de doğrudur.
Akılda kalsın: Önce akımı kes, sonra dokun.
Dış kanamalarda ilk ve en etkili yöntem, temiz bir bez veya gazlı bezle yaranın üzerine doğrudan bası uygulamaktır. Bası, kanayan damarı sıkıştırarak kanın dışarı akmasını engeller ve pıhtılaşmaya zaman kazandırır.
Bez kanla ıslanırsa kaldırılmaz; üzerine yeni bez konularak basıya devam edilir. Kırık şüphesi yoksa kanayan bölge kalp seviyesinin üzerine kaldırılabilir.
Akılda kalsın: Bastır, kaldırma, üstüne ekle.
Omurga kırığında omuriliğin zarar görmesi kalıcı felce yol açabilir. Bu nedenle omurga yaralanması olan kazazede, baş-boyun-gövde ekseni bozulmadan sert bir sedye ile ve birden fazla kişi tarafından taşınmalıdır.
Mümkünse taşıma işlemi 112 ekiplerine bırakılmalı; yaralı yalnızca hayati bir tehlike varsa yerinden oynatılmalıdır.
Akılda kalsın: Omurga kırıksa sedye şart.
Koma, kişinin dış uyaranlara tepki veremediği derin bilinç kaybı hâlidir. Komadaki kişide bilinçsizlik, hareketsizlik ve uyku hâli görülür; seslenmeye ve dokunmaya cevap vermez.
Koma hâlinde kaslar gevşediği için dil geriye kayarak hava yolunu tıkayabilir. Bu yüzden solunumu olan bilinçsiz kişiye koma (derlenme) pozisyonu verilir ve 112 aranır.
Akılda kalsın: Tepkisiz ve hareketsiz: koma.
Kalça (leğen) kemiği kırıkları ciddi iç kanamaya ve organ hasarına yol açabilir. Oturur pozisyon kırık bölgeye yük bindirir ve kırık uçların hareketini artırır. Bu nedenle kalça kırığı olan yaralı sırtüstü, düz şekilde ve bacakları birbirine sabitlenerek taşınır.
Kalça kırıklarında şok gelişme ihtimali yüksektir; yaralı sıcak tutulur ve sürekli izlenir.
Akılda kalsın: Kalça kırıksa oturmak yok.
İlk yardımın ilk kuralı önce kendi güvenliğini ve olay yeri güvenliğini sağlamaktır. Sallanan bir araca girmek ya da yaralıyı çekmeye çalışmak aracın devrilmesine neden olabilir.
Bu yüzden önce aracın sabit hâle getirilmesi gerekir: kontak kapatılır, el freni çekilir, tekerleklerin önüne takoz konur veya araç uygun destekle dengelenir. Ancak bundan sonra yaralılar uygun teknikle dışarı alınır.
Akılda kalsın: Önce güvenlik, sonra kurtarma.
Yanlışlarınız kaybolmasın. Ücretsiz hesap açarsanız çözdüğünüz sorular kaydedilir ve en çok zorlandığınız dersi panelinizde görürsünüz.
Ücretsiz hesap aç Premium nedir?İlk yardım soruları e-Sınavda nasıl gelir?
MEB e-Sınavındaki 50 sorunun 12'si ilk yardım dersinden gelir. Bu, toplam puanın yaklaşık dörtte biri demektir; trafik dersinden sonra en çok puan getiren bölüm ilk yardımdır. Sorular ezber gerektiren sayılar (kalp masajında bası derinliği ve oranı gibi) ile "olay yerinde önce ne yapılır?" türünden sıralama sorularından oluşur.
En sık sorulan başlıklar
- Temel yaşam desteği: Bilinç ve solunum kontrolü, 30 göğüs basısı ve 2 solunum, yetişkin, çocuk ve bebekte farklılıklar.
- Hayat kurtarma zinciri ve olay yeri: Koruma, bildirme, kurtarma sırası; 112'ye verilecek bilgiler.
- Kanamalar ve şok: Bası noktaları, turnike uygulaması, şok pozisyonu.
- Kırık, çıkık ve burkulmalar: Tespit kuralları, omurga yaralanmasında yaralının hareket ettirilmemesi.
- Yanıklar, zehirlenmeler ve sıcak çarpması: Yanık derecesine göre müdahale, yapılmaması gerekenler.
- Yaralı taşıma: Rentek manevrası, sedye ile taşıma, koma pozisyonu.
Nasıl çalışmalı?
İlk yardım sorularında en sık yapılan hata, "en hızlı" müdahaleyi "en doğru" müdahale sanmaktır. Sınav çoğu zaman önce güvenliğin sağlanmasını, sonra bilinç kontrolünü, ardından yardım çağırmayı ister. Yanlış yaptığınız her sorunun açıklamasını okuyun ve aynı konudaki dersi tekrar edin. Konu anlatımları için ilk yardım dersleri, tek tek soru incelemek için ilk yardım soruları sayfasını kullanabilirsiniz.
Bu testler nasıl hazırlandı?
İlk Yardım testlerindeki sorular yalnızca bu dersten seçilir ve her soru yalnızca bir testte yer alır; böylece testleri sırayla çözdüğünüzde dersin tüm soru havuzunu tekrar etmiş olursunuz. Her soruda doğru cevabın yanında neden doğru olduğunu anlatan açıklama bulunur. Tüm dersleri karışık ve gerçek e-Sınav formatında (50 soru, 45 dakika) denemek için ehliyet sınav soruları sayfasındaki genel testlere geçebilirsiniz.