İlk Yardım Ehliyet Sınav Soruları 2
25 soru · Her cevaptan sonra doğru şık ve açıklama gösterilir.
Bu testteki 25 soru yalnızca İlk Yardım dersinden; öne çıkan konular: dış kanama, bilinç kaybı, araçtan yaralı çıkarma, sıcak bitkinliği ve bebek kalp masajı. Her cevaptan sonra doğru şık ve açıklama gösterilir. Bitirince İlk Yardım 3 ile devam edin; tüm ilk yardım testleri.
Araç içindeki yaralıya müdahalede önce kurtarıcının ve yaralının güvenliği sağlanır. Bunun için kontak kapatılarak motor durdurulur, el freni çekilir ve araç sabitlenir. Böylece yangın riski azalır ve araç kayarak yeni bir kazaya yol açmaz.
Araç sabitlendikten sonra yaralıya ulaşılır, baş-boyun-gövde ekseni korunarak uygun çıkış yerinden dışarı alınır. Yaralı, yangın veya patlama gibi acil tehlike yoksa gereksiz yere hareket ettirilmez.
Akılda kalsın: Önce araç durur, sonra yaralı çıkar.
Akciğerler göğüs kafesi içinde yer alır ve onları koruyan yapı kaburga kemikleridir. Kaburga kırıldığında sivri kemik uçları içeri doğru hareket ederek akciğer zarını ve akciğer dokusunu delebilir.
Bu durumda solunum güçlüğü, göğüs ağrısı, ağızdan köpüklü kan gelmesi gibi belirtiler görülebilir. Kaburga kırığı şüphesi olan kişiye bilinci yerindeyse yarı oturur pozisyon verilir ve hemen 112 aranır.
Akılda kalsın: Göğüs kafesi kırılırsa akciğer tehlikededir.
İlk yardım; herhangi bir kaza ya da yaşamı tehlikeye düşüren bir durumda, sağlık görevlilerinin tıbbi yardımı sağlanıncaya kadar, ilaçsız ve olay yerindeki imkânlarla yapılan uygulamalardır. Amacı hayatı kurtarmak, durumun kötüleşmesini önlemek ve iyileşmeyi kolaylaştırmaktır.
İlk yardım, tedavi değildir. İlk yardımcı teşhis koymaz, ilaç vermez; yaralıyı korur, temel yaşam bulgularını takip eder ve profesyonel ekibe en iyi şekilde devreder.
Akılda kalsın: İlk yardım tedavi değil, köprüdür.
Bilinci kapalı kişide değerlendirme ABC sırasıyla yapılır: önce hava yolu açılır (ağız içi yabancı cisimlerden temizlenir, baş geri-çene yukarı pozisyonu verilir), ardından solunum, en son dolaşım kontrol edilir.
Bilinci kapalı kişide dil geriye kayarak hava yolunu tıkayabilir. Hava yolu açılmadan yapılan solunum kontrolü yanıltıcı olur; bu nedenle doğru sıra II - I - III'tür.
Akılda kalsın: Önce yol aç, sonra nefese bak, sonra kalbe.
Bilinç kaybında vücuttaki kaslar gevşer. Sırtüstü yatan bir kişide gevşeyen dil kökü geriye kayar ve yutağı kapatarak hava yolunu tıkar. Bu, bilinçsiz yaralılarda boğulmanın en sık nedenidir.
Bu nedenle bilinci kapalı yaralıya ilk yardımda hava yolu açıklığı sağlanır: boyun yaralanması şüphesi yoksa baş geriye, çene yukarı pozisyonu verilir. Solunumu olan bilinçsiz yaralı, dilin geriye kaçmasını ve kusmuğun soluk borusuna kaçmasını önlemek için koma (derlenme) pozisyonuna yani yan yatış pozisyonuna getirilir.
Akılda kalsın: Bilinç giderse dil düşer; baş geri, çene yukarı.
Kendiliğinden başlayan burun kanamasında kişi oturtulur ve başı hafifçe öne eğilir. Böylece kan boğaza akmaz, dışarı akar ve kanamanın miktarı izlenebilir.
Burun kanatları, burun kemiğinin hemen altından iki parmakla birkaç dakika sıkılır; kişiye ağzından nefes alması söylenir. Burun üzerine soğuk uygulama yapılabilir. Kanama durmazsa sağlık kuruluşuna başvurulur.
Akılda kalsın: Baş geriye değil, öne.
Kalp atımlarıyla uyumlu, kesik kesik ve fışkırır tarzda akan kanama atardamar kanamasıdır. Atardamarlar kanı kalpten vücuda yüksek basınçla taşıdığı için kan her kalp atımında fışkırır ve rengi açık kırmızıdır.
Atardamar kanaması kısa sürede ciddi kan kaybına ve şoka yol açabilir. Kanayan yere doğrudan bası uygulanır, 112 aranır; kanama durmazsa bası noktalarından yararlanılır.
Akılda kalsın: Fışkırıyorsa atardamar.
Temel yaşam desteğinde göğüs kemiği yetişkinlerde yaklaşık 5 cm, bebeklerde yaklaşık 4 cm aşağı inecek şekilde bastırılır.
Bası yeterince derin değilse kalp kanı pompalayamaz; aşırı derin bası ise kaburga ve iç organlara zarar verebilir. Her basıdan sonra göğsün eski hâline dönmesine izin verilir.
Çok sayıda yaralı olan kazalarda önceliklendirme (triyaj) yapılır: hayatı tehdit altında olanlar önce, durumu stabil olanlar sonra taşınır. Bilinç kaybı, solunum güçlüğü ve açık karın yarası hayati risk taşıyan durumlardır.
Ayak bileği çıkığı ağrılı ve hareket kısıtlayıcıdır ancak genellikle hayati tehlike oluşturmaz. Bu yüzden bu yaralı en son taşınacak gruptadır.
Akılda kalsın: Hayat önce, uzuv sonra.
Vücut boşlukları arasında göğüs boşluğu, kaburgalar, göğüs kemiği ve omurga tarafından çevrelenir; alttan diyafram kasıyla karın boşluğundan ayrılır. Bu boşlukta kalp, akciğerler, büyük damarlar, soluk borusu ve yemek borusu bulunur.
Mide, karaciğer ve böbrekler ise diyaframın altında, karın boşluğunda yer alır. Bu ayrımı bilmeniz, göğse ya da karına darbe alan bir yaralıda hangi organların etkilenebileceğini tahmin etmenizi kolaylaştırır.
Akılda kalsın: Kalp ve akciğer kaburgaların korumasındadır.
Kazazede, araçtan ancak yangın, patlama, su basması gibi hayati bir tehlike varsa veya ilk yardım araç içinde yapılamıyorsa çıkarılır. Çıkarma sırasında temel kural, yaralıya yeni bir zarar vermemektir.
Özellikle baş, boyun ve omurga yaralanması ihtimali her trafik kazasında düşünülmelidir. Yaralı çıkarılırken baş-boyun-gövde ekseni bozulmadan hareket ettirilir; bunun için Rautek manevrası gibi teknikler kullanılır.
Akılda kalsın: Önce zarar verme, sonra yardım et.
Yapay solunum ve kalp masajı, kazazede sert ve düz bir zeminde sırtüstü yatırılarak uygulanır. Bu pozisyonda baş geri-çene yukarı yapılarak hava yolu açılabilir ve göğüs basısı etkili şekilde uygulanabilir.
Kazazede yüzüstü bulunduysa baş, boyun ve gövde aynı eksende tutularak sırtüstü çevrilir.
Akılda kalsın: Sırtüstü yatır, hayat ver.
Burkulmada ilk dönemde amaç şişliği ve ağrıyı azaltmaktır. Sıcak uygulama damarları genişleterek şişliği artırabileceği için ilk yardımda yanlış bir uygulamadır.
Doğru uygulamalar; bölgeyi dinlendirmek, soğuk uygulamak (buz doğrudan cilde değil, bir beze sarılarak), bölgeyi yukarıda tutmak ve gerekirse sargıyla desteklemektir. Ağrı ve şişlik geçmiyorsa sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.
Akılda kalsın: Burkulmaya buz, sıcak değil.
Kaza sonrası güvenli bir ortam oluşturmak için meraklı kişilerin olay yerinden uzaklaştırılması gerekir. Meraklı kalabalıklar, kurtarma ekiplerinin çalışmasını engeller, trafik akışını bozar ve ek kazalara neden olabilir. Olay yeri güvenliği, yaralılara müdahale edebilmek ve trafik akışını düzenlemek için önemlidir. Bu nedenle meraklı kişiler, kurtarma ekipleri gelene kadar uzaklaştırılmalıdır.
Akılda kalsın: Kazada meraklıları uzaklaştır, LPG vanasını kapat, kontağı kapat, üçgeni koy!
Dolaşım sisteminde kan, kalpten atardamarlarla çıkar ve vücudun tüm dokularına dağıtılır. Dokulara ulaşan kan, kılcal damarlarda oksijen ve besinleri bırakıp atık maddeleri alır; ardından toplardamarlarla yeniden kalbe döner.
Atardamarlardaki kan, kalbin pompalamasıyla doğrudan itildiği için basıncı en yüksek damarlardır. Bu bilgi ilk yardımda önemlidir: atardamar kanaması kalp atımıyla uyumlu şekilde fışkırır ve hızlı kan kaybına yol açar.
Akılda kalsın: Atar kalpten atar, toplar kalbe toplar.
Sıcak bitkinliği, sıcak ortamda uzun süre kalma veya ağır fiziksel çalışma sırasında aşırı terleme ile vücudun fazla miktarda su ve tuz kaybetmesi sonucu ortaya çıkar.
Belirtileri; halsizlik, baş dönmesi, bulantı, kas krampları, soluk ve nemli deri ile hızlı nabızdır. Kişi serin ve gölge bir yere alınır, sıkan giysileri gevşetilir, bilinci açıksa yudum yudum su içirilir. Durum düzelmezse 112 aranır.
Akılda kalsın: Ter giderse su ve tuz da gider.
Yanıkta oluşan su dolu kabarcıklar, altındaki dokuyu mikroplara karşı koruyan doğal bir örtü görevi görür. Kabarcık patlatılırsa yara açılır ve enfeksiyon riski artar. Bu nedenle kabarcıklar kesinlikle patlatılmaz.
Yanık ilk yardımında yanık bölge yaklaşık 20 dakika boyunca tazyiksiz, soğuk (buz gibi olmayan) suyla soğutulur; takılar şişlik başlamadan çıkarılır; yanığa yapışmış giysiler çekilmez. Yanık üzerine diş macunu, yoğurt, salça gibi maddeler sürülmez.
Akılda kalsın: Soğut, örtüle, patlatma.
Emniyet kemeri, çarpışma anında yolcunun öne fırlamasını, direksiyona veya cama çarpmasını ve araçtan dışarı savrulmasını önler. Bu nedenle hem şehir içi hem şehir dışı trafikte emniyet kemeri takmak zorunludur.
Kemer, ilk yardım açısından da önemlidir: kazalarda ağır kafa, göğüs ve omurga yaralanmalarının sayısını azaltarak ilk yardım gerektiren durumların ağırlığını düşürür.
Akılda kalsın: Önce kemer, sonra kontak.
Kanayan bölgenin kalp seviyesinin altında tutulması, kanın o bölgeye akışını kolaylaştırır ve kanamayı artırır. Doğru olan, mümkünse kanayan bölgeyi kalp seviyesinden yukarıda tutmaktır; bu yüzden aşağıda tutmak yanlış bir uygulamadır.
Doğru sıralama; doğrudan baskı, bölgeyi yükseltme, gerekirse basınç noktasına baskı ve son çare olarak uzuvlarda turnikedir. Kırık şüphesi olan uzuv ise kaldırılmadan önce dikkatle değerlendirilmelidir.
Akılda kalsın: Kanayan yeri yukarı kaldır.
Şah damarı (boyun atardamarı), başa ve yüz bölgesine kan taşır. Bu nedenle yüz bölgesindeki ciddi kanamalarda, kanamanın olduğu taraftaki şah damarına bası uygulanarak kan akışı azaltılabilir.
Basınç noktasına bası, kanayan bölgeyi besleyen atardamarın kemiğe doğru bastırılmasıdır. Şah damarına bası yalnızca tek taraftan yapılmalıdır; aksi hâlde beynin kanlanması tehlikeye girer.
Akılda kalsın: Boyun basısı tek taraflı yapılır.
Bebeklerde göğüs kafesi küçük ve esnek olduğu için kalp masajı bütün elle değil, tek elin iki parmağıyla (orta ve yüzük parmağı) yapılır. Parmaklar göğüs kemiğinin alt yarısına, meme uçlarını birleştiren hayali çizginin hemen altına yerleştirilir.
Bası, göğüs kemiği yaklaşık 4 cm aşağı inecek kadar yapılır; her basıdan sonra göğsün eski hâline dönmesine izin verilir. Aşırı kuvvet bebeğe zarar verir, yetersiz bası ise kanı dolaştıramaz.
Akılda kalsın: Bebek küçük, bası da iki parmakla.
Trafik kazalarının nedenleri genellikle insan, araç ve yol-çevre faktörleri olarak üç grupta incelenir. Yetersiz işaretleme, bakımsız yol, eksik kaldırım, kötü aydınlatma ve olumsuz hava koşulları yol-çevre faktörlerine girer.
Eski ve yetersiz araçların kullanılması ise yolun ya da çevrenin değil, doğrudan aracın durumuyla ilgilidir; bu nedenle araç faktörü olarak değerlendirilir ve çevre faktörleri arasında yer almaz.
Akılda kalsın: İnsan, araç, yol-çevre: üç ayrı kaza faktörü.
Vücuda saplanmış bir cisim, bulunduğu yerde kanamayı kısmen engelliyor olabilir. Bu nedenle cisim çıkarılmaz, hareket etmeyecek şekilde sabitlenir ve kazazede sağlık kuruluşuna ulaştırılır.
Sabitleme için cismin iki yanına rulo yapılmış temiz bezler yerleştirilir ve bunlar sargıyla tespit edilir. Cismin üzerine bastırılmaz; 112 aranır ve kazazede şok belirtileri açısından izlenir.
Akılda kalsın: Saplanan cismi çıkarma, sabitle.
Şok, dokulara yeterli kan gitmemesi durumudur. Bacakların yaklaşık 30 cm yükseltilmesiyle bacaklardaki kanın beyin, kalp ve akciğer gibi hayati organlara yönelmesi kolaylaşır.
Bu pozisyon (şok pozisyonu) verilirken kazazede sırtüstü yatırılır, üzeri örtülerek ısı kaybı önlenir ve 112 aranır. Kafa, göğüs veya omurga yaralanması şüphesi varsa bacaklar kaldırılmaz.
Akılda kalsın: Şok = ayaklar yukarı.
Omurga kırığı olan yaralıda baş, boyun ve gövde tek bir blok hâlinde hareket ettirilmelidir. Elde ya da sırtta taşıma yöntemleri bu ekseni korumadığı için omuriliğe zarar verebilir.
Bu nedenle omurga kırığı olan yaralı mutlaka sedye (tercihen sert zeminli sedye) ile ve birkaç kişinin yardımıyla taşınmalıdır.
Akılda kalsın: Omurga kırığında tek blok, sert sedye.
Yanlışlarınız kaybolmasın. Ücretsiz hesap açarsanız çözdüğünüz sorular kaydedilir ve en çok zorlandığınız dersi panelinizde görürsünüz.
Ücretsiz hesap aç Premium nedir?İlk yardım soruları e-Sınavda nasıl gelir?
MEB e-Sınavındaki 50 sorunun 12'si ilk yardım dersinden gelir. Bu, toplam puanın yaklaşık dörtte biri demektir; trafik dersinden sonra en çok puan getiren bölüm ilk yardımdır. Sorular ezber gerektiren sayılar (kalp masajında bası derinliği ve oranı gibi) ile "olay yerinde önce ne yapılır?" türünden sıralama sorularından oluşur.
En sık sorulan başlıklar
- Temel yaşam desteği: Bilinç ve solunum kontrolü, 30 göğüs basısı ve 2 solunum, yetişkin, çocuk ve bebekte farklılıklar.
- Hayat kurtarma zinciri ve olay yeri: Koruma, bildirme, kurtarma sırası; 112'ye verilecek bilgiler.
- Kanamalar ve şok: Bası noktaları, turnike uygulaması, şok pozisyonu.
- Kırık, çıkık ve burkulmalar: Tespit kuralları, omurga yaralanmasında yaralının hareket ettirilmemesi.
- Yanıklar, zehirlenmeler ve sıcak çarpması: Yanık derecesine göre müdahale, yapılmaması gerekenler.
- Yaralı taşıma: Rentek manevrası, sedye ile taşıma, koma pozisyonu.
Nasıl çalışmalı?
İlk yardım sorularında en sık yapılan hata, "en hızlı" müdahaleyi "en doğru" müdahale sanmaktır. Sınav çoğu zaman önce güvenliğin sağlanmasını, sonra bilinç kontrolünü, ardından yardım çağırmayı ister. Yanlış yaptığınız her sorunun açıklamasını okuyun ve aynı konudaki dersi tekrar edin. Konu anlatımları için ilk yardım dersleri, tek tek soru incelemek için ilk yardım soruları sayfasını kullanabilirsiniz.
Bu testler nasıl hazırlandı?
İlk Yardım testlerindeki sorular yalnızca bu dersten seçilir ve her soru yalnızca bir testte yer alır; böylece testleri sırayla çözdüğünüzde dersin tüm soru havuzunu tekrar etmiş olursunuz. Her soruda doğru cevabın yanında neden doğru olduğunu anlatan açıklama bulunur. Tüm dersleri karışık ve gerçek e-Sınav formatında (50 soru, 45 dakika) denemek için ehliyet sınav soruları sayfasındaki genel testlere geçebilirsiniz.