Psikoteknik belgesi: Kimler alır, sınavda ne ölçülür?
Son güncelleme:
Psikoteknik değerlendirme, bir sürücünün güvenli araç kullanmak için gereken zihinsel ve psikomotor yeteneklere sahip olup olmadığını bilgisayar destekli testlerle ölçen bir değerlendirmedir. Halk arasında "psikoteknik belgesi" ya da "psikoteknik raporu" olarak bilinir. Özellikle ehliyeti geri alınan sürücüler ve meslekî sürücüler için zorunludur. Bu rehberde kimlerin bu değerlendirmeye girmesi gerektiğini, testlerin neyi ölçtüğünü ve sürecin nasıl işlediğini Emniyet Genel Müdürlüğü Trafik Başkanlığının açıklamalarına dayanarak anlattık.
Psikoteknik değerlendirme nedir?
EGM Trafik Başkanlığı psikoteknik değerlendirmeyi, sürücülerin güvenli araç kullanmalarını sağlayan zihinsel özelliklerinin (algı, dikkat, hafıza, muhakeme), psikomotor yetenek ve becerilerinin (tepki hızı, göz-el-ayak koordinasyonu) ve tutum, davranış, alışkanlık ve kişilik özelliklerinin (risk alma, saldırganlık, sorumluluk, öz kontrol) ölçülmesi ve sürücülük açısından uygunluğu hakkında bir sonuca varılması olarak tanımlar.
Uygulamanın esasları Karayolları Trafik Yönetmeliğinin 79. maddesi ve aynı yönetmelikteki 4 sayılı cetvel ile belirlenmiştir.
Kimler psikoteknik değerlendirmeye girer?
| Durum | Dayanak | Açıklama |
|---|---|---|
| Alkollü araç kullanma nedeniyle belgesi geri alınanlar | 2918 sayılı Kanun md. 48 | Belgenin iadesi için değerlendirme gerekir. |
| Hız ihlalleri nedeniyle belgesi geri alınanlar | 2918 sayılı Kanun md. 51 | Belgenin iadesi için değerlendirme gerekir. |
| Ceza puanı nedeniyle belgesi geri alınanlar | 2918 sayılı Kanun md. 118 | Bir yıl içinde ikinci kez 100 puanı dolduranlar psikoteknik değerlendirme ve psikiyatri uzmanı muayenesine tabi tutulur. |
| Yolcu ve eşya taşımacılığında çalışan meslekî sürücüler | Karayolu Taşıma Yönetmeliği | Bedenî ve psikoteknik açıdan sağlıklı olduklarını gösteren raporu her beş yılda bir alırlar. |
| Gerekli görülen sürücü adayları | Karayolları Trafik Yönetmeliği md. 77 | Sağlık muayenesinde gerekli görülürse istenebilir. |
Bunların dışında bazı kurum ve şirketler, yasal zorunluluk olmasa da ağır vasıta, uzun yol ve yolcu taşımacılığında çalışacak sürücüleri seçerken psikoteknik değerlendirme sonuçlarını dikkate alır.
Ceza puanı ve psikoteknik ilişkisi
EGM'nin açıklamasına göre:
- Trafik suçunun işlendiği tarihten geriye doğru bir yıl içinde 100 ceza puanını dolduran sürücülerin belgeleri 2 ay süreyle geri alınır ve eğitime tabi tutulurlar.
- Aynı yıl içinde ikinci kez 100 puanı dolduranların belgeleri 4 ay süreyle geri alınır; psikoteknik değerlendirme ve psikiyatri uzmanı muayenesine tabi tutulurlar. Sürücülüğe engel hâli bulunmayanların belgeleri süre sonunda iade edilir.
- Bir yıl içinde üç kez 100 puanı dolduranların belgeleri süresiz iptal edilir.
- Ölümle sonuçlanan kazaya asli kusurlu olarak sebebiyet veren sürücülerin belgeleri 1 yıl süreyle geri alınır.
Belgesi geri alınan sürücüler, süre bitiminde belgeye el koyan trafik birimine veya en yakın Trafik Denetleme Şube Müdürlüğüne dilekçeyle başvurarak belgelerini geri alabilir. Ceza puanı uygulamasının ayrıntıları için trafik cezaları ve ehliyet geri alma sayfasına bakın.
Testlerde neler ölçülür?
| Alan | Örnek beceriler | Trafikteki karşılığı |
|---|---|---|
| Zihinsel özellikler | Algı, dikkat, hafıza, muhakeme | Levhaları ve değişen durumları zamanında fark etmek |
| Psikomotor beceriler | Tepki hızı, göz-el-ayak koordinasyonu | Ani bir tehlikede fren ve direksiyonla doğru tepki vermek |
| Tutum ve davranış | Risk alma, saldırganlık, sorumluluk, öz kontrol | Öfke kontrolü, kurallara uyum, güvenli sürüş alışkanlığı |
Testler bilgisayar destekli olarak uygulanır. Ekranda beliren uyaranlara belirli tuş veya pedallarla tepki verme, birden fazla uyaranı aynı anda takip etme ve mesafe-hız tahmini gibi görevler tipik örneklerdir.
Değerlendirme nerede ve kim tarafından yapılır?
EGM'ye göre psikoteknik değerlendirme:
- Karayolları Trafik Yönetmeliğindeki 4 sayılı cetvelde belirtilen usul ve esaslara göre,
- psikolog unvanına sahip kişilerce,
- Türkiye toplumu özelliklerine göre hazırlanmış norm çalışması olan ve normları Türk Psikologlar Derneğince onaylanmış testler kullanılarak,
- resmî ve özel kuruluşlar bünyesinde kurulan ve il sağlık müdürlüğünce yetkilendirilmiş merkezlerde yapılır.
Değerlendirmeye gideceğiniz merkezin il sağlık müdürlüğünce yetkilendirilmiş olduğundan emin olun. Ücret merkezden merkeze değişir.
Teste hazırlık önerileri
- Uyku: Bir önceki gece iyi uyuyun; uykusuzluk tepki ve dikkat testlerini doğrudan etkiler.
- Beslenme: Aç gitmeyin, ağır yemekten de kaçının.
- Gözlük ve ilaç: Gözlük kullanıyorsanız yanınıza alın. Uyku hâli yapan bir ilaç kullanıyorsanız durumu görevliye bildirin.
- Talimatları dinleyin: Her testten önce kısa bir deneme bölümü olur; bu bölümü testin mantığını anlamak için kullanın.
- Sakin kalın: Hız kadar doğruluk da önemlidir; acele edip hatalı tepki vermek puanı düşürür.
Meslekî sürücüler için
Kamyon, tır, otobüs ve servis gibi araçlarda çalışacaksanız psikoteknik değerlendirmenin yanında SRC belgesi ve dijital takograflı araçlar için takograf sürücü kartı da gerekir. Bu belgeleri kamyon ve otobüs ehliyeti ile SRC belgesi sayfalarında anlattık.
Test günü nasıl geçer?
Psikoteknik değerlendirme, yetkili merkezlerde bilgisayar destekli test cihazlarıyla yapılır. Değerlendirme genellikle şu aşamalardan oluşur:
- Kayıt ve bilgilendirme: Kimliğiniz kontrol edilir, değerlendirmenin amacı ve süreci hakkında bilgi verilir.
- Deneme uygulaması: Testlere başlamadan önce cihazları tanımanız için kısa deneme uygulamaları yapılır. Bu aşamada anlamadığınız bir şey varsa mutlaka sorun.
- Testler: Dikkat, algı, tepki hızı, koordinasyon ve muhakeme gibi yetenekleri ölçen testler sırayla uygulanır.
- Görüşme: Bazı durumlarda uzmanla kısa bir görüşme yapılarak tutum ve davranış özellikleri değerlendirilir.
- Sonuç: Test sonuçları değerlendirilir ve sürücülük açısından uygunluk hakkında bir sonuca varılır.
Değerlendirmenin süresi uygulanan testlerin sayısına ve merkezin yoğunluğuna göre değişir; randevunuzu alırken yaklaşık süreyi sormanız günü planlamanızı kolaylaştırır.
Testlerde karşılaşabileceğiniz uygulama türleri
| Ölçülen yetenek | Örnek uygulama | Sürüşteki karşılığı |
|---|---|---|
| Tepki hızı | Ekranda beliren bir ışığa veya sese en kısa sürede pedal ya da tuşla tepki vermek | Öndeki aracın fren lambası yandığında frene basmak |
| Seçici dikkat | Birçok uyarıcı arasından yalnızca belirli olanlara tepki vermek | Kalabalık bir kavşakta önemli işaretleri fark etmek |
| Koordinasyon | El ve ayağı birlikte kullanarak hareket eden bir hedefi takip etmek | Direksiyon, gaz ve freni birlikte kullanmak |
| Hız ve mesafe tahmini | Hareket eden bir nesnenin bir noktaya ne zaman ulaşacağını tahmin etmek | Karşıdan gelen aracın hızını değerlendirip geçiş yapmak |
| Sürekli dikkat | Uzun süre boyunca dikkati korumayı gerektiren görevler | Uzun yolda dikkati kaybetmeden sürmek |
Bu tablo, testlerin genel mantığını anlamanız için hazırlanmıştır; uygulanan testlerin içeriği ve sayısı değerlendirme merkezine ve değerlendirmenin amacına göre farklılık gösterebilir.
Test kaygısıyla başa çıkmak
Psikoteknik değerlendirmeye giren sürücülerin önemli bir kısmı, özellikle ehliyeti geri alınmışsa, test öncesinde kaygı yaşar. Kaygıyı azaltmanın en etkili yolu, sürecin ne olduğunu bilmektir: testler zekâ ya da bilgi sınavı değildir, sürüş için gereken temel yetenekleri ölçer. Deneme uygulamalarında cihazlara alıştıktan sonra testlere sakin bir şekilde odaklanın. Bir testte hata yaptığınızı düşünürseniz takılıp kalmayın; bir sonraki görevle ilgilenin. Testten önceki gece iyi uyumak, alkol ve uyku yapan ilaçlardan uzak durmak ve testten önce hafif bir öğün yemek performansınızı olumlu etkiler.
Meslekî sürücüler için beş yıllık rapor
Yolcu ve eşya taşımacılığında çalışan meslekî sürücüler, bedenî ve psikoteknik açıdan sağlıklı olduklarını gösteren raporu her beş yılda bir yenilemek zorundadır. Bu raporun süresini takip etmek sürücünün ve işverenin sorumluluğundadır. Raporun süresi geçmiş bir sürücünün ticari taşımacılık yapması denetimlerde sorun yaratabilir. Meslekî sürücülerin ayrıca SRC belgesine de sahip olması gerekir; iki belge birbirinin yerine geçmez. SRC hakkında ayrıntılar: SRC belgesi. Kamyon ve otobüs ehliyetine ilişkin şartlar için kamyon ve otobüs ehliyeti sayfamıza bakabilirsiniz.
Ehliyeti geri alınanlar için süreç özeti
Ehliyeti alkol, hız veya ceza puanı nedeniyle geri alınan sürücüler için psikoteknik değerlendirme, belgenin iadesi sürecinin bir parçasıdır. Genel olarak süreç şöyle işler: geri alma süresi dolar, bütün idari para cezaları ödenir, gerekli durumlarda eğitim tamamlanır, psikoteknik değerlendirme ve gerekiyorsa psikiyatri uzmanı muayenesi yapılır, ardından belge iade edilir. Hangi durumda hangi şartın arandığını alkol için alkollü araç kullanma cezası, hız için hız cezası, ceza puanı için trafik cezaları ve ehliyet geri alma sayfalarımızda ayrıntılı anlattık.
Ceza puanı nedeniyle psikoteknik: örnek senaryo
Bir sürücünün bir yıl içinde çeşitli ihlallerden 100 ceza puanını doldurduğunu düşünelim. Bu sürücünün belgesi ilk kez dolduğunda iki ay süreyle geri alınır ve sürücü eğitime tabi tutulur. Aynı yıl içinde ikinci kez 100 puanı doldurursa, belgesi daha uzun süre geri alınır ve iade için psikoteknik değerlendirme ile psikiyatri uzmanı muayenesinden geçmesi gerekir. Bu örnek, küçük görünen ihlallerin bile birikerek ciddi sonuçlar doğurabileceğini gösterir. Ceza puanınızı düzenli olarak sorgulamak, sınıra yaklaştığınızı fark etmenizi ve dikkatli olmanızı sağlar. Sorgulama yolları: trafik cezası sorgulama.
Değerlendirmeden önce yapılacaklar
- Randevu alın: Değerlendirme yetkili merkezlerde randevuyla yapılır. Randevu alırken istenen belgeleri sorun.
- Kimliğinizi hazırlayın: Geçerli kimlik belgeniz yanınızda olmalıdır.
- Gözlük veya işitme cihazınızı unutmayın: Araç kullanırken bunları kullanıyorsanız testlerde de kullanmalısınız.
- Dinlenmiş olun: Testten önceki gece iyi uyuyun; yorgunluk tepki sürenizi olumsuz etkiler.
- Alkol ve uyku yapan ilaçlardan uzak durun: Bunlar test sonuçlarını olumsuz etkileyebilir. Düzenli kullandığınız bir ilaç varsa merkeze bildirin.
- Erken gidin: Acele etmek kaygıyı artırır; randevu saatinden biraz önce merkezde olun.
Değerlendirmeden olumsuz sonuç çıkarsa
Değerlendirme sonucunda sürücülük açısından uygun bulunmadıysanız, bunun ne anlama geldiğini ve hangi adımları atabileceğinizi değerlendirmeyi yapan merkeze sorun. Sonuç, sürücülük için gereken yeteneklerde bir eksiklik görüldüğünü gösterir; ancak bu eksikliklerin bir kısmı geçici olabilir ve belirli bir süre sonra yeniden değerlendirmeye girmek mümkün olabilir. Yorgunluk, kaygı veya bir hastalık gibi geçici etkenlerin sonucu etkilediğini düşünüyorsanız bunu merkezle paylaşın. Yeniden değerlendirme koşullarını ve sürelerini ilgili mevzuat ve merkez belirler.
Psikoteknik değerlendirme neden önemli?
Psikoteknik değerlendirme bir ceza değil, trafik güvenliğini sağlamaya yönelik bir önlemdir. Ağır ihlaller yapan veya meslekî olarak çok sayıda insanın güvenliğinden sorumlu olan sürücülerin, güvenli araç kullanmak için gereken yeteneklere sahip olduğunun doğrulanması hem kendilerinin hem de diğer yol kullanıcılarının güvenliği için gereklidir. Değerlendirme aynı zamanda sürücünün kendi güçlü ve zayıf yönlerini görmesini sağlar; örneğin dikkat dağınıklığına yatkın olduğunu öğrenen bir sürücü, sürüş alışkanlıklarını buna göre düzenleyebilir.
Psikoteknikle ilgili yanlış bilinenler
- "Psikoteknik bir zekâ testidir." Hayır. Değerlendirme sürüş için gereken dikkat, algı, tepki ve koordinasyon gibi yetenekleri ölçer.
- "Herkesin ehliyet alırken psikoteknik girmesi gerekir." Hayır. Değerlendirme belirli durumlarda zorunludur; sağlık muayenesinde gerekli görülen adaylardan da istenebilir.
- "Psikoteknik belgesi SRC'nin yerine geçer." Hayır. İki belge farklı şeyleri gösterir; meslekî sürücüler için ikisi de gerekebilir.
- "Teste çalışarak geçilir." Testler bilgi değil yetenek ölçtüğü için ezberle geçilmez; en iyi hazırlık dinlenmiş ve sakin olmaktır.
Değerlendirme sonrası güvenli sürüş için öneriler
Psikoteknik değerlendirmeden olumlu sonuç alıp ehliyetinizi geri aldıysanız, bu süreci bir başlangıç olarak görün. Ehliyetinizin geri alınmasına neden olan davranışları tekrar etmemek için sürüş alışkanlıklarınızı gözden geçirin. Hız nedeniyle belgesi alınan bir sürücü, hız sabitleyici kullanmayı ve yola erken çıkmayı alışkanlık hâline getirebilir. Alkol nedeniyle belgesi alınan bir sürücü, alkol aldığı her durumda araç kullanmamayı kesin bir kural olarak benimseyebilir. Ceza puanı nedeniyle belgesi alınan bir sürücü ise puanlarını düzenli olarak sorgulayarak hangi ihlalleri tekrarladığını görebilir. Değerlendirmede zayıf bulunan yönleriniz varsa, örneğin dikkat dağınıklığı, sürüş sırasında telefonu tamamen uzak tutmak gibi önlemler alabilirsiniz.
Sürücü Davranışlarını Geliştirme Eğitimi
Bazı durumlarda psikoteknik değerlendirmeyle birlikte veya ondan önce Sürücü Davranışlarını Geliştirme Eğitimi'ne katılmak gerekir. Bu eğitim, trafik kurallarını tekrar etmenin yanında, risk algısı, öfke yönetimi, stres ve yorgunluğun sürüşe etkisi gibi konuları ele alır. Eğitimin amacı, sürücünün ihlale yol açan davranışlarını fark etmesini ve değiştirmesini sağlamaktır. Eğitimin hangi durumlarda zorunlu olduğunu ve nasıl yapıldığını ihlale özel sayfalarımızda anlattık: alkollü araç kullanma cezası ve trafik cezaları ve ehliyet geri alma.
Sürücü adayları için psikoteknik
Ehliyet almak isteyen adayların büyük çoğunluğundan psikoteknik değerlendirme istenmez. Ancak sağlık muayenesi sırasında hekim gerekli görürse adaydan psikoteknik değerlendirme raporu istenebilir. Bu durum genellikle adayın dikkat, algı veya koordinasyon becerileriyle ilgili bir soru işareti olduğunda gündeme gelir. Böyle bir durumla karşılaşırsanız endişelenmeyin; değerlendirme, sürüşe uygun olup olmadığınızı netleştirmeye yöneliktir. Sağlık raporu sürecini sürücü sağlık raporu sayfamızda anlattık.
Özet
Psikoteknik değerlendirme; dikkat, algı, hafıza, muhakeme, tepki hızı, koordinasyon ve risk alma eğilimi gibi sürücülükle ilgili özellikleri bilgisayar destekli testlerle ölçer. Alkol, hız veya ceza puanı nedeniyle belgesi geri alınan sürücüler ile yolcu ve eşya taşımacılığında çalışan meslekî sürücüler için zorunludur; meslekî sürücüler raporu beş yılda bir yeniler. Testler bilgi değil yetenek ölçtüğü için en iyi hazırlık dinlenmiş, sakin ve alkol ile uyku yapan ilaçlardan uzak olmaktır.
Psikoteknik raporunun geçerliliği
Psikoteknik raporun geçerlilik süresi, raporun alınma amacına göre değişir. Meslekî sürücüler için bedenî ve psikoteknik rapor beş yılda bir yenilenir. Ehliyetin iadesi amacıyla alınan raporlar ise iade sürecinde kullanılır. Raporunuzun hangi amaçla ve ne zamana kadar geçerli olduğunu raporu aldığınız merkeze sorun. Meslekî sürücüyseniz raporunuzun bitiş tarihini takviminize kaydedin; süresi geçmiş raporla ticari taşımacılık yapmak denetimlerde sorun yaratabilir.
Değerlendirme merkezi seçerken
Psikoteknik değerlendirme yalnızca yetkili merkezlerde yapılır. Merkez seçerken yetki belgesinin bulunduğundan, değerlendirmeyi yapan uzmanların bulunduğundan ve randevu süreçlerinin açık olduğundan emin olun. "Garantili geçiş" veya "testsiz rapor" vaat eden kişi ve kurumlara itibar etmeyin; bu tür vaatler hem yasa dışıdır hem de sizi ciddi hukuki sorunlarla karşı karşıya bırakabilir. Değerlendirmenin amacı, sürüş güvenliğini sağlamaktır; sahte bir rapor, sizi ve diğer yol kullanıcılarını tehlikeye atar.
SRC ile psikoteknik belgesi arasındaki fark
Meslekî sürücüler çoğu zaman SRC belgesi ile psikoteknik raporunu karıştırır. SRC, mesleki yeterliliği, yani taşımacılık mevzuatı, güvenli ve ekonomik sürüş gibi konulardaki bilgiyi belgeler; eğitim ve sınavla alınır. Psikoteknik rapor ise sürücünün dikkat, algı ve tepki gibi yeteneklerinin sürücülüğe uygun olduğunu gösterir; testlerle değerlendirilir. İki belge birbirinin yerine geçmez ve meslekî sürücülerden ikisi de istenebilir. SRC türleri, şartları ve sınavı hakkında ayrıntılar için SRC belgesi sayfamıza bakabilirsiniz.
Değerlendirme öncesi kontrol listesi
- Değerlendirmeye neden girdiğimi (meslekî rapor, ehliyet iadesi, sağlık muayenesi) biliyorum.
- Yetkili bir merkezden randevu aldım ve istenen belgeleri öğrendim.
- Kimliğim, gerekiyorsa gözlüğüm veya işitme cihazım yanımda.
- Önceki gece iyi uyudum, alkol ve uyku yapan ilaç kullanmadım.
- Düzenli kullandığım ilaçları merkeze bildireceğim.
- Deneme uygulamalarında anlamadığım bir şey olursa soracağım.
Örnek durumlar
Alkol nedeniyle ehliyetim beş yıl geri alındı. Beş yıllık geri alma süresinin sonunda belgenizi geri almak için bütün idari para cezalarını ödemeniz, psikoteknik değerlendirmeden ve psikiyatri uzmanı muayenesinden geçmeniz gerekir. Değerlendirmede sürücülüğe engel bir durum bulunmazsa belgeniz iade edilir.
Servis şoförü olarak işe başlayacağım. Yolcu taşımacılığında çalışacağınız için bedenî ve psikoteknik açıdan sağlıklı olduğunuzu gösteren rapora ve SRC belgesine ihtiyacınız olacak. Raporu beş yılda bir yenilemeniz gerekir.
Bir yıl içinde iki kez 100 ceza puanını doldurdum. İkinci kez puanı doldurduğunuzda belgeniz daha uzun süre geri alınır ve iade için psikoteknik değerlendirme ve psikiyatri uzmanı muayenesi gerekir. Puan sistemini trafik cezaları ve ehliyet geri alma sayfamızda anlattık.
Sağlık raporu için gittiğim hekim psikoteknik istedi. Bu durumda yetkili bir merkezden randevu alıp değerlendirmeye girmeniz gerekir. Sonuç, hekimin sağlık raporu kararında dikkate alınır.
Son söz
Psikoteknik değerlendirme, ehliyeti geri alınan sürücüler için bir engel değil, güvenli sürüşe dönüşün bir adımıdır; meslekî sürücüler için ise sorumluluk taşıdıkları yolcuların ve yüklerin güvenliğinin bir güvencesidir. Değerlendirmeye dinlenmiş ve sakin bir şekilde girmek, sonuçların gerçek yeteneklerinizi yansıtmasını sağlar. Değerlendirmede ortaya çıkan zayıf yönlerinizi bilmek ise sürüş alışkanlıklarınızı geliştirmek için değerli bir fırsattır.
Bir dakikada psikoteknik
Psikoteknik değerlendirme, yetkili merkezlerde bilgisayar destekli testlerle yapılan ve sürücülük için gereken zihinsel ve psikomotor yetenekleri ölçen bir değerlendirmedir. Alkol veya hız nedeniyle belgesi geri alınanlar, bir yıl içinde ikinci kez 100 ceza puanını dolduranlar ve yolcu ile eşya taşımacılığında çalışan meslekî sürücüler için zorunludur; meslekî sürücüler raporu beş yılda bir yeniler. Sağlık muayenesinde gerekli görülen adaylardan da istenebilir. Testler bilgi değil yetenek ölçtüğü için en iyi hazırlık iyi uyumak, alkol ve uyku yapan ilaçlardan uzak durmak ve sakin olmaktır. Psikoteknik rapor ile SRC belgesi farklı belgelerdir ve birbirinin yerine geçmez.
Bu sayfadaki bilgiler Emniyet Genel Müdürlüğü Trafik Başkanlığının açıklamalarına ve Karayolları Trafik Yönetmeliğine dayanmaktadır. Değerlendirmenin içeriği, ücreti ve randevu süreçleri merkezlere göre farklılık gösterebileceği için, randevu almadan önce seçtiğiniz merkezden güncel bilgi almanızı öneririz. Değerlendirme sonucuna ilişkin sorularınızı da değerlendirmeyi yapan merkeze yöneltebilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Psikoteknik belgesi kimler için zorunlu?
EGM Trafik Başkanlığına göre zorunluluk iki ana grupta doğar: Karayolları Trafik Kanununun alkol (48), hız (51) ve ceza puanı (118) maddeleri gereği belgesi geri alınan sürücüler ile yolcu ve eşya taşımacılığına ait taşıtlarda çalışan meslekî sürücüler. Gerekli görülen hâllerde sürücü adayları da değerlendirmeye alınabilir.
Psikoteknik belgesi kaç yıl geçerli?
Taşımacılıkta çalışan sürücüler için Karayolu Taşıma Yönetmeliği, bedenî ve psikoteknik açıdan sağlıklı olduklarını gösteren raporun her beş yılda bir alınmasını şart koşar.
Psikoteknik testi nerede yapılır?
Testler; psikolog unvanına sahip kişilerce, Türk Psikologlar Derneğince normları onaylanmış testlerle ve il sağlık müdürlüğünce yetkilendirilmiş merkezlerde yapılır.
Psikoteknik testinden kalırsam ne olur?
Değerlendirme sonucunda sürücülüğe engel bir durum tespit edilirse belge iade edilmez veya meslekî sürücülük yapılamaz. Merkezin yönlendirmesine göre belirli bir süre sonra yeniden değerlendirmeye girilebilir; ayrıntıyı değerlendirmeyi yapan merkezden öğrenin.
Psikoteknik testine çalışmak gerekir mi?
Testler bilgi değil yetenek ölçtüğü için ezberlenecek bir içerik yoktur. Dinlenmiş, uykusunu almış ve aç olmadan gitmek; talimatları dikkatle dinlemek ve deneme bölümlerini ciddiye almak en etkili hazırlıktır.
Psikoteknik testi ne kadar sürer?
Süre uygulanan testlerin sayısına ve merkezin yoğunluğuna göre değişir. Randevu alırken yaklaşık süreyi sormanız günü planlamanızı kolaylaştırır.
Psikoteknik testinde neler ölçülür?
Tepki hızı, seçici ve sürekli dikkat, el-ayak koordinasyonu, hız ve mesafe tahmini gibi sürüş için gereken temel yetenekler ile tutum ve davranış özellikleri değerlendirilir.
Meslekî sürücüler psikoteknik raporunu ne sıklıkla yeniler?
Yolcu ve eşya taşımacılığında çalışan meslekî sürücüler bedenî ve psikoteknik raporu her beş yılda bir alır.
Psikoteknik değerlendirmeye gözlükle girebilir miyim?
Evet. Araç kullanırken gözlük veya işitme cihazı kullanıyorsanız testlerde de kullanmalısınız.
Psikoteknikten olumsuz sonuç alırsam ne olur?
Sonucun anlamını ve atabileceğiniz adımları değerlendirmeyi yapan merkeze sorun. Yeniden değerlendirme koşullarını ve sürelerini ilgili mevzuat ve merkez belirler.
Psikoteknik zekâ testi midir?
Hayır. Değerlendirme dikkat, algı, tepki hızı ve koordinasyon gibi sürüş için gereken yetenekleri ölçer.
Ehliyet adaylarından psikoteknik istenir mi?
Adayların büyük çoğunluğundan istenmez. Ancak sağlık muayenesi sırasında hekim gerekli görürse psikoteknik değerlendirme raporu istenebilir.
Sürücü Davranışlarını Geliştirme Eğitimi nedir?
Bazı ihlaller sonrasında zorunlu olan bu eğitim; trafik kurallarının yanında risk algısı, öfke yönetimi, stres ve yorgunluğun sürüşe etkisi gibi konuları ele alır.
Psikoteknik raporu kaç yıl geçerli?
Geçerlilik raporun alınma amacına göre değişir. Meslekî sürücüler bedenî ve psikoteknik raporu beş yılda bir yeniler; ehliyet iadesi için alınan raporlar iade sürecinde kullanılır.
Testsiz psikoteknik raporu almak mümkün mü?
Hayır. Psikoteknik değerlendirme yalnızca yetkili merkezlerde testlerle yapılır. "Testsiz rapor" vaatleri yasa dışıdır ve ciddi hukuki sorunlara yol açabilir.
Servis şoförü olmak için psikoteknik gerekir mi?
Evet. Yolcu taşımacılığında çalışan meslekî sürücülerin bedenî ve psikoteknik açıdan sağlıklı olduklarını gösteren raporu ve SRC belgesi olması gerekir; rapor beş yılda bir yenilenir.
Psikoteknik raporu ile sağlık raporu aynı şey mi?
Hayır. Sürücü sağlık raporu genel sağlık durumunu, görme ve işitmeyi değerlendirir. Psikoteknik rapor ise dikkat, algı, tepki ve koordinasyon gibi sürüş yeteneklerini testlerle ölçer.
Psikoteknik değerlendirme ücretli mi?
Değerlendirme yetkili merkezlerde ücret karşılığında yapılır ve ücret merkeze göre değişebilir. Randevu almadan önce seçtiğiniz merkezden güncel ücret bilgisini öğrenin.
Psikoteknik değerlendirmede kalırsam ehliyetim iptal olur mu?
Olumsuz sonuç, sürücülük için gereken yeteneklerde eksiklik görüldüğünü gösterir ve belgenin iadesi gerçekleşmez. Yeniden değerlendirme koşullarını ve sürelerini ilgili mevzuat ve merkez belirler; ayrıntıları merkeze sorun.
Psikoteknik değerlendirmeye kaç gün önceden hazırlanmalıyım?
Testler bilgi değil yetenek ölçtüğü için uzun bir hazırlık gerekmez. Değerlendirmeden önceki gece iyi uyumak ve alkol ile uyku yapan ilaçlardan uzak durmak en iyi hazırlıktır.
Psikoteknik sonucu ne zaman belli olur?
Sonuç, testler ve gerekli görülürse uzman görüşmesi tamamlandıktan sonra merkez tarafından değerlendirilir. Sonucun ne zaman ve nasıl bildirileceğini randevu sırasında merkeze sorabilirsiniz.
Psikoteknik raporu başka bir ilde geçerli mi?
Yetkili bir merkezden alınan rapor, alınma amacına uygun olarak kullanılır; raporun geçerliliği ili değil amacı ve süresiyle ilgilidir. Emin değilseniz raporu sunacağınız kuruma danışın.
Kaynaklar: Emniyet Genel Müdürlüğü Trafik Başkanlığı, "Psiko-Teknik Değerlendirme" ve "Ceza Puanı Uygulaması" sayfaları (trafik.gov.tr); 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu md. 48, 51, 118; Karayolları Trafik Yönetmeliği md. 77, 79 ve 4 sayılı cetvel.