Konu anlatımı
Yanma sırasında motorda çok yüksek ısı oluşur. Soğutma sistemi bu ısının fazlasını uzaklaştırarak motoru ideal çalışma sıcaklığında tutar. Soğutma sistemi yalnızca aşırı ısınmayı önlemez; motorun gereğinden soğuk çalışmasını da engeller, çünkü soğuk motor verimsiz çalışır ve daha çok aşınır.
Sistemin parçaları
- Radyatör: Motordan gelen sıcak suyu, içinden geçen hava akımıyla soğutur.
- Su pompası: Soğutma suyunu motor ile radyatör arasında dolaştırır.
- Termostat: Motor soğukken suyun radyatöre gitmesini engelleyerek motorun çabuk ısınmasını sağlar; motor ısınınca açılır.
- Fan (vantilatör): Araç yavaşken veya dururken radyatörden hava geçmesini sağlar.
- Soğutma suyu (antifrizli su): Isıyı taşır.
Antifriz neden önemli?
Antifriz, soğutma suyunun kışın donmasını önler; donan su genleşerek motor bloğunu ve radyatörü çatlatabilir. Antifriz ayrıca kaynama noktasını yükseltir ve sistemdeki paslanmayı azaltır. Bu yüzden soğutma suyuna yalnızca düz su değil, uygun oranda antifriz karıştırılmalıdır.
Hararet (aşırı ısınma)
Radyatördeki suyun azalması, su pompasının veya termostatın arızalanması, fanın çalışmaması ya da kayışın kopması motorun hararet yapmasına yol açar. Gösterge panelindeki sıcaklık göstergesi yükselir veya hararet ikaz ışığı yanar. Bu durumda:
- Araç güvenli bir yerde durdurulur.
- Motor soğumaya bırakılır.
- Radyatör kapağı motor sıcakken kesinlikle açılmaz; basınçlı kaynar su ve buhar ağır yanıklara yol açar.
- Motor soğuduktan sonra su seviyesi kontrol edilir ve eksik tamamlanır; sorun devam ederse servise gidilir.
Hararet yapmış motorla yola devam etmek silindir kapak contasının yanmasına ve motorun ciddi şekilde zarar görmesine neden olabilir.
Temel kurallar
- Soğutma sistemi motoru ideal çalışma sıcaklığında tutar
- Termostat motor soğukken suyun radyatöre gitmesini engeller
- Antifriz suyun donmasını önler ve kaynama noktasını yükseltir
- Radyatör suyunun azalması hararete yol açar
- Sıcak motorda radyatör kapağı açılmaz
Dikkat
Motor aşırı ısındığında radyatör kapağı kesinlikle hemen açılmamalıdır. Basınçlı kaynar su fışkırabilir ve ciddi yanıklara neden olabilir.
Soğutma sıvısı rengi kahverengi veya sarıya dönmüşse kirlenmiş demektir ve değiştirilmesi gerekir. Kirli soğutma sıvısı sistemde pas birikintisine yol açar.
Pratik ipucu
Kış aylarında antifriz konsantrasyonunun yeterli olduğunu kontrol edin. Yetersiz antifriz soğutma sıvısının donmasına ve motor hasarına neden olabilir.
Konuyu pekiştirin
Karışık sorularla kendinizi deneyin.