Konu anlatımı
Direksiyon sistemi aracın sürücünün istediği yöne kolay ve az güç harcanarak çevrilmesini sağlar. Süspansiyon (askı) sistemi ise yoldaki çukur ve tümseklerden gelen sarsıntı ve titreşimleri sönümleyerek hem sürüş konforunu hem de tekerleklerin yola temasını, yani yol tutuşunu korur. İki sistem birlikte aracın yönlendirilebilirliğini ve dengesini belirler.
Direksiyon sistemi
- Direksiyon simidinin hareketi direksiyon mili ile direksiyon dişli kutusuna, oradan rot kolları ve rot başları ile tekerleklere iletilir.
- Hidrolik (veya elektrikli) direksiyon, direksiyonu çevirmek için gereken kuvveti azaltır; özellikle park ve manevralarda kolaylık sağlar.
- Rot başlarının aşınması direksiyon boşluğunu artırır; direksiyon çevrilse de tekerlek geç tepki verir.
- Araç hareket hâlindeyken kontak anahtarı çıkarılırsa direksiyon kilitlenebilir; bu çok tehlikelidir.
- Direksiyonda belli hızlarda titreme varsa tekerleklerin balansı bozuk olabilir. Ayrıntılar için lastik ve jant konusuna bakın.
Süspansiyon sistemi
- Süspansiyonun temel elemanları yaylar (helezon yay, yaprak yay) ve amortisörlerdir.
- Yaylar darbeyi karşılar; amortisör yayların salınımını sönümleyerek kısa sürede durmasını sağlar.
- Amortisörleri bozuk araç virajda ve frenlemede fazla yalpalar, tekerlek yoldan sekebilir; yol tutuş zayıflar ve fren mesafesi uzayabilir.
- Süspansiyon motosiklette de aynı görevi görür: yoldan gelen titreşimleri sönümleyerek rahat ve güvenli sürüş sağlar.
Araçtaki güvenlik donanımları
Kaza anında araçtakileri korumaya yönelik donanımlara pasif güvenlik donanımları denir: emniyet kemeri, hava yastığı (çarpışmada kendiliğinden şişer), koltuk başlıkları ve darbe emici gövde bölgeleri bunlardandır. Açılır tavan bir güvenlik donanımı değildir.
ABS ve ESP gibi kazayı önlemeye yardımcı sistemler ise aktif güvenlik donanımlarıdır. Gelen ışıkta kendiliğinden kararan dikiz aynası sürücünün gözlerinin kamaşmasını önler.
Belirti ve neden eşleştirmesi
| Belirti | Muhtemel neden |
|---|---|
| Direksiyonda boşluk var | Rot başları aşınmış |
| Belli hızda direksiyon titriyor | Tekerlek balansı bozuk |
| Düz yolda araç bir yana çekiyor | Lastik basınçları farklı veya ön düzen ayarı bozuk |
| Araç tümsekten sonra uzun süre sallanıyor | Amortisörler zayıflamış |
| Direksiyon çok ağır dönüyor | Hidrolik direksiyon arızası veya lastik basıncı düşük |
Temel kurallar
- Direksiyon sistemi aracın istenen yöne kolayca çevrilmesini sağlar
- Hidrolik direksiyon çevirme kuvvetini azaltır
- Rot başı aşınması direksiyon boşluğunu artırır
- Süspansiyon yoldan gelen sarsıntıları sönümler
- Amortisör yayların salınımını sönümler
- Seyir hâlinde kontak anahtarı çıkarılmaz
- Hava yastığı pasif güvenlik donanımıdır
Dikkat
Yokuş aşağı ya da seyir hâlinde motoru durdurup kontak anahtarını çıkarmak direksiyonu kilitleyebilir; hidrolik destek de kaybolur.
Pratik ipucu
"Salınım", "sönümleme" kelimeleri geçiyorsa cevap büyük olasılıkla amortisördür; "boşluk" geçiyorsa rot başları.
Kaynaklar: MEB sürücü kursu Araç Tekniği dersi programı · MEB e-sınav soruları · Aracınızın kullanım kılavuzu (bakım aralıkları ve sıvı tipleri için)
Konuyu pekiştirin
Karışık sorularla kendinizi deneyin.