Kanama Kontrolü

Kanama, damar bütünlüğünün bozulması sonucu kanın damar dışına çıkmasıdır. Trafik kazalarında en sık karşılaşılan durumlardan biridir ve kontrol edilmeyen kanama kısa sürede şoka yol açar. Bu yüzden ilk yardımcının önceliği, olay yeri güvenliği sağlandıktan sonra hayatı tehdit eden kanamayı durdurmaktır.

Kanamalar dışarıdan görülen dış kanamalar, vücut içinde olan iç kanamalar ve kulak, burun gibi doğal deliklerden olan kanamalar olarak ayrılır.

• Atardamar kanaması: Açık kırmızı renkli kan, kalp atımlarıyla uyumlu olarak kesik kesik fışkırır. En tehlikeli kanama türüdür.
• Toplardamar kanaması: Koyu kırmızı renkli kan yayılarak, taşar gibi akar.
• Kılcal damar kanaması: Sıyrıklarda görülen, sızıntı şeklinde az miktardaki kanamadır.

1. Mümkünse eldiven giyin; 112'yi arayın veya aratın.
2. Kanayan yerin üzerine temiz bir bezle doğrudan baskı uygulayın.
3. Kanayan bölgeyi kalp seviyesinin üzerine kaldırın (kırık şüphesi yoksa).
4. Bez kanla ıslanırsa kaldırmayın, üzerine yenisini ekleyin.
5. Kanama durmazsa ilgili basınç noktasına bastırın.
6. Yaralıyı şok belirtileri yönünden izleyin.

• Bacaktaki kanamalarda: kasığın iç kısmı (uyluk atardamarı)
• Omuz ve koldaki kanamalarda: köprücük kemiğinin iç kısmı
• Kol kanamalarında: pazu iç kısmı (kol atardamarı)
• Yüzdeki kanamalarda: şah damarı (boyun atardamarı); bu noktaya her iki taraftan aynı anda bastırılmaz.

Turnike, kol veya bacağın koptuğu ya da diğer yöntemlerle durdurulamayan hayatı tehdit eden kanamalarda son çare olarak uygulanır. Bacakta diz ile kalça arasına, kolda dirsek ile omuz arasına bağlanır. Uygulama saati not edilir ve sağlık ekibine bildirilir; turnike ilk yardımcı tarafından gevşetilmez.

Darbe olmadan başlayan burun kanamasında kişi oturtulur, başı hafifçe öne eğilir ve burun kanatları 5–10 dakika sıkılır. Baş geriye yatırılmaz; kan boğaza kaçabilir.

İç kanama şüphesinde (karın sertliği, şok belirtileri, ağızdan veya makattan kan gelmesi) yaralıya ağızdan hiçbir şey verilmez, şok pozisyonu verilerek 112 aranır.