CPR ve Kalp Masajı

Temel yaşam desteği, solunumu ve kalbi durmuş bir kişiye hiçbir araç kullanmadan göğüs basısı ve suni solunum yaparak beyne oksijenli kan gitmesini sağlamaktır. Halk arasında kalp masajı denir. Beyin oksijensiz kaldığında birkaç dakika içinde kalıcı hasar başlar; bu yüzden sağlık ekibi gelene kadar geçen sürede yapılan doğru müdahale hayat kurtarır.

Ehliyet sınavında temel yaşam desteğinin sırası, bası bölgesi, derinliği ve bası-solunum oranı düzenli olarak sorulur.

1. Ortamın güvenli olduğundan emin olun.
2. Bilinci kontrol edin: omuzlarına hafifçe dokunup yüksek sesle "İyi misiniz?" diye sorun.
3. Yanıt yoksa yardım çağırın ve 112'yi arayın (veya birine aratın).
4. Hava yolunu açın: baş geri, çene yukarı pozisyonu verin.
5. Solunumu değerlendirin: 10 saniye boyunca bakın, dinleyin, hissedin. Normal solunum yoksa göğüs basısına başlayın.

• Bası bölgesi: göğüs kemiğinin alt yarısı, yani göğsün ortası.
• El pozisyonu: bir elin topuğu bası bölgesine konur, diğer el üstüne yerleştirilir; kollar dirsekten bükülmeden dik tutulur.
• Derinlik: 5–6 cm.
• Hız: dakikada 100–120 bası.
• Oran: 30 göğüs basısının ardından 2 suni solunum (30:2).
• Her basıdan sonra göğsün eski haline dönmesine izin verilir.

Uygulama; sağlık ekibi gelene, kişi normal solumaya başlayana veya ilk yardımcı tükenene kadar kesintisiz sürdürülür.

• Çocukta göğüs basısı genellikle tek elle yapılır, göğüs ön-arka çapının yaklaşık üçte biri kadar bastırılır.
• Bebekte iki parmakla göğüs kemiğinin alt yarısına bası yapılır.
• Çocuk ve bebekte solunum durması sık görüldüğü için suni solunum ayrıca önemlidir.

• Basıyı göğsün sol tarafına, kalbin üstüne yapmak (doğru yer göğsün ortasıdır).
• Çok yüzeysel veya çok yavaş bası yapmak.
• Basılar arasında uzun duraklamalar vermek.
• Yaralıyı yumuşak bir zeminde bırakmak; bası sert ve düz zeminde yapılmalıdır.

MEB sorularında, ağızdan ağıza suni solunumun yapılamadığı durumlar için iki eski elle solunum yöntemi geçer:

• Holger-Nielsen yöntemi (sırttan bastırma, dirsekten kaldırma): Kazazede yüzüstü yatırılır. Sırttan yapılan bası kazazedenin nefes vermesini, kolların dirseklerden kaldırılması ise nefes almasını sağlar.
• Silvester yöntemi (göğüsten bastırma): Kazazede sırtüstü yatırılır, göğse bası ve kolların kaldırılmasıyla solunum desteklenir.

Bu yöntemler, özellikle ağız ve burun çevresinde kanamalı yaralanma olduğu ve ağızdan ağıza ya da ağızdan buruna solunum yapılamadığı durumlarda tercih edilir; böyle bir yaralıda Silvester ve Holger-Nielsen yöntemleri kullanılabilir.

Not: Günümüz temel yaşam desteği uygulamasında öncelik göğüs basısı ve kurtarıcı solunumdur; elle solunum yöntemleri artık rutin olarak önerilmez. Ancak bu yöntemler eski MEB sınav sorularında yer aldığı için bilinmesi gerekir.